Кіріспе
Руги, Роги немесе Ругиандар (Ρογοί) – рим дәуіріндегі герман халқы. Оларды алғаш рет Тацит өзінің "Германия" еңбегінде Rugii деп атап, Балтық теңізінің оңтүстік жағалауында орналастырған. Бірнеше ғасырдан кейін олар Дунайдың орта ағысындағы "готтар" немесе "скифтер" халқының бірі саналды. Олар, басқа готикалық халықтар сияқты, 453 жылы Аттиланың өліміне дейін осы аймаққа одақтас күш ретінде келген болуы мүмкін. 454 жылы Нэдао шайқасында гундар жеңілгеннен кейін олар қазіргі Төменгі Австрияға қоныстанды. Тацит есімдерімен атаған Балтық ругилері Рутикелейи халқымен және Птолемейдің екінші ғасырда айтқан Ругион жерімен байланысты болуы мүмкін. Бұл екі есім де бүгінгі Рюген аралымен байланысты. Олар сондай-ақ, Жорданның алтыншы ғасырда Балтық жағалауында, Висла өзенінің жанында өмір сүрген халық ретінде айтқан Ульмеругимен де байланысты. Жорданның түсіндіруге қиын жазбаларында Руги өз заманында даниялықтар мен шведтерге жақын Скандинавияда өмір сүргенін айтады. Аты мен Жорданның жариялаған готикалық тегіне сүйене отырып, Ругилердің б.з. 100 жылына дейін Оңтүстік-Батыс Норвегиядан Померанияға, содан кейін Дунай аңғарына көшіп келгені болжамдалады. Ульмеруги есімі кейінірек ескі скандинав тіліндегі мәтіндерде белгілі болған Holmrygir деп түсіндіріледі. Ругилер Норвегиядағы Рогаландтың Ригирімен де байланысты. Бұл есімдердің бәрі бір этимологиялық түбірге ие болып көрінеді.
The Rugii, Rogi or Rugians (Ρογοί), were a Roman era Germanic people. They were first clearly recorded by Tacitus, in his Germania who called them the Rugii, and located them near the south shore of the Baltic Sea. Some centuries later, they were considered one of the "Gothic" or "Scythian" peoples who were located in the Middle Danube region. Like several other Gothic peoples there, they possibly arrived in the area as allies of Attila until his death in 453. They settled in what is now Lower Austria after the defeat of the Huns at Nedao in 454. The Baltic Rugii mentioned by Tacitus are possibly related to the people known as the Rutikleioi, and the place known as Rougion, both mentioned in the second century by Ptolemy. Both these names are associated with the coastal island known today as Rügen. They have also been associated with the Ulmerugi mentioned in the sixth century by Jordanes, as people who had lived on the Baltic coast near the Vistula long before him. In a passage that is difficult to interpret Jordanes mentioned that the Rugii also lived in Scandinavia in his own time, near the Danes and Suedes. It has been speculated, based on their name, and the Gothic origin stories published by Jordanes, that the Rugii originally migrated from southwest Norway to Pomerania around 100 AD, and from there to the Danube valley. The name of the Ulmerugi has been interpreted as Holmrygir known from much later Old Norse texts. The Rugii have also been associated with the Rygir of Rogaland in Norway. All these names apparently share their etymological origins.
Этимология
Руги немесе Ригир тайпасының аты, руг немесе ругр деген ежелгі скандинавиялық терминмен байланысты деп ұсынылған, сондықтан ол "бидай жеушілер" немесе "бидай өсірушілер" дегенді білдіруі мүмкін. Рогаланд немесе Ригьяфюльке – Норвегияның оңтүстік-батысындағы аймақ (фюльке). Рогаландты "Ригирлер елі" (Rugii) деп аударуға болады, ригирдің рогаға айналуы скандинав тілінің жалпы тілдік өзгерістерімен толық түсіндіріледі. Бұл шамамен бірінші ғасырдың соңында болған. Оксхофт мәдениеті Руги және Лемови тайпаларының бір бөлігімен байланысты. Видиварий тайпасының батысындағы Ругилердің қалдықтары, готтар, венециялықтар және гепидтер сияқты басқа тайпалармен бірге, археологиялық Дьбчин мәдениетімен бірдей деп саналады. Бұл екі атау да Руги тайпасымен байланысты. Ескі ұсыныс бойынша, біздің заманымыздың екінші ғасырында, қазіргі Польша аумағында негізделген шығыс герман халықтары, өздерінің ықпалын кеңейте бастады, оңтүстікке қарайғы тайпаларды ығыстырып, Римнің Дунай бойындағы шекарасында Маркоман соғыстарын тудырды. Руги – осы оқиғаларға қатысқан тайпалардың бірі саналады. Қазіргі заманғы авторлар ескі әңгіменің кейбір бөліктеріне күмәнмен қараса да, Вильбарк мәдениетінің археологиялық зерттеулері бұл идеяны қолдайтын жаңа дәлелдер ұсынды.
Паннонияда, Ругиландта және Италияда
IV ғасырдың басында ругийлердің үлкен тобы ежелгі Паннониядағы Тизаның жоғарғы ағысына қоныстанды, қазіргі Венгрияның жерінде. Кейіннен олар ғұндардың шабуылына ұшырады, бірақ 451 жылы Аттиланың жорықтарына қатысты. Ол қайтыс болғаннан кейін олар көтеріліс жасап, Флактифей басшылығымен Ругиландта өздерінің мемлекетін құрды – бұл аймақ қазір Төменгі Австрияның (ежелгі Норик) құрамында, Дунайдың солтүстігінде орналасқан. Флактифей қайтыс болғаннан кейін Ругиланд ругийлері Фелетей (Фева деп те аталған) патшасы мен оның әйелі Гизаның басшылығымен болды. Джордан және басқалары айтқандай. Видиварийлерді Джордан өзінің "Getica" еңбегінде 6-ғасырдың ортасында төменгі Вислада мекендеген тайпалардың қорытылған жиынтығы деп сипаттаған. Бұрынғы Вильбарк мәдениетінен ерекшеленсе де, кейбір дәстүрлер сақталды. Осылайша, ругинилер англосакстардың тегіне кіретін ата-бабаларының бірі болар еді.