Кіріспе

Жүзімнен шырын алуға арналған құрылғы

Жүзім сығу – шарап жасау кезінде езілген жүзімнен шырын алу үшін қолданылатын құрылғы. Шарапшылар әртүрлі стильдегі сығу құрылғыларын қолданады, бірақ олардың негізгі жұмыс принципі бірдей. Сығу құрылғысының әр түрі жемістен (көбінесе жүзімнен) шырынды бөліп алу үшін бақыланатын қысым түсіреді. Қысымды, әсіресе жүзімді сығу кезінде қатаң бақылау қажет, себебі тұқымдарды уақытынан бұрын ұсақтау шарапқа көп мөлшерде қажетсіз таниндердің өтуіне әкелуі мүмкін. Шарап кем дегенде б.з.д. 4000 жылдан бері жасалып келеді; 2011 жылы Арменияда 6000 жылдық қызыл шарап қалдықтарымен бірге жүзім сығу орны табылды.

Сауыт

Жүзім сығу машинасы – ұсақталған жүзіммен толтырылған үлкен себеттен тұрады. Жеміске қысымды жоғарыдан түсірілетін табақ арқылы жасауға болады. Табақты түсіру механизмі көбінесе бұрандалы немесе гидравликалық құрылғы болып келеді. Шырын себеттегі тесіктер арқылы ағып шығады. Себет түріндегі сығу машинасы – механикаландырылған сығу машиналарының алғашқы түрі және оның негізгі дизайны шамамен 1000 жылдан бері өзгерген жоқ.

Көлденең бұранда

Көлденең бұрандалы пресс, баспа пресі сияқты бірдей принциппен жұмыс істейді. Жүзімді қысымға салу үшін жоғарыдан табақ түсірудің орнына, жабық цилиндрдің екі жағынан табақтар жақындастырылып, жүзімді сығады. Әдетте, осы пресспен өңделетін жүзімнің көлемі, баспа пресіне қарағанда едәуір көп болады.

Бөлшектің

Блокадалық пресс екі жағынан жабық үлкен цилиндрден тұрады, оған жеміс салынады. Жүзімді сығу үшін үлкен қапшық кеңейіп, жүзімді цилиндр қабырғаларына итеріп қояды. Содан кейін шырын цилиндрдегі кішкентай тесіктер арқылы ағып шығады. Цилиндр айналу арқылы жүзімге түсетін қысымды біркелкі етуге көмектеседі.

Тұрақты бұранда

Тұрақты бұрандалы сығымдау жоғарыда аталған сығымдаулардан ерекшеленеді, себебі ол жүзімді бір партиядан өңдемейді. Оның орнына, ол Архимед бұрандасын пайдаланып, жүзімді құрылғы қабырғасына үздіксіз итеріп отырады. Сүт шырыны алынып, қалдықтары құрылғының соңына дейін жылжып, содан шығарылады. Бұл типтегі сығымдау көбінесе үстел шараптарын жасау үшін қолданылмайды, ал кейбір елдер жоғары сапалы шараптар үшін оны қолдануға тыйым салады.

Жарық релизі

Жарықпен босату – шарап жасау кезінде қолданылатын тәсіл. Онда жүзімді бумен көтеріп, дерлік қайнаған температураға дейін қыздырып, кейін күшті вакуумға ұшыратады. Бұл тәсіл фенолдық қосылыстарды тиімдірек шығаруға көмектеседі.