Кіріспе

Рум ескі (Ескі норвегиялық: Raumr inn gamli) – Норвегиядағы аңызға толы патша, «Норвегия қалай құрылды» және Торстейн Викингұлының сағасында еске алынған. Ол өте келбетсіз болған, сондай-ақ оның қызы Брингерд та келбетсіз болған, ол король Альфке үйленген еді. Шындығында, ескі норвегия тілінде «raumr» сөзі ірі денелі және жаман келбетті адамды білдіреді.

Раум және оның ұлдары

Heversu Noregr byggdist романында Раум – Норвегияның алғашқы патшасы Нордың үш ұлының бірі. Ол әкесінің орнын басып, Оңтүстік-Батыс Норвегияны билеуші және билеушілердің түпкі атасы болды. Раум Вермландтың алып Тримнің (Þrymr) ұлы Бергфиннің (Bergfinnr) ұйымдастырған Йұл мерекесіне қатысып, Бергфиннің әпкесі Бергдисқа (Bergdís) үйленді. Бергдис үш ұл туды: Бьорн (Bjǫrn 'аю'), Бранд (Brandr 'қылыш') және Альф (Álfr 'эльф'). Альфті Бергфин өзі тәрбиелегендіктен, ол Финнальф (Finnálfr) деп аталды. Бьорн анасының қамқорлығында өсті және оның есімі Йотунбьорн (Jǫtunbjǫrn 'Алып аю') болып ұзартылды. Брандты әкесі Раумға жіберді, ол оны құдайларға арнады (бұл сөздің нақты мағынасы белгісіз), содан кейін ол Гудбранд (Guðbrandr 'Құдайдың қылышы') деп аталды. Кейін Раум Гудродтың қызы Хильдқа (Hildr) үйленді. Гудрод – патша Сөлвидің (Sǫlvi) ұлы, ол қазір Солейяр (Solør) деп аталатын жерді биледі (қазіргі кезде Груэ, Оснес және Волер муниципалитеттерін қамтитын аймақ). Алайда, Йнглинг сагасында Солейярды алғаш тазалаған Сөлви Ескі көп кешірек өмір сүргендігі айтылады, бұл Сөлви екінші Сөлвидің, Алтын тісті Хальфданның (Hálfdanr Gulltanni) әкесі, Олаф Ормақшыға (Ólafr Trételgja) үйленген Сөлвейг немесе Сөлваның әкесі болды. Бірақ Af Upplendinga Konungum еңбегінде Олафтың әйелі Сөлва Ескі Сөлвидің әпкесі болғандығы туралы мәлімдеме жасалған. Раумның әйелі Хильдтен төрт заңды ұлы болды: Гудрод, Хаук (Haukr) немесе Хёд (Hǫðr), Хаддинг (Haddingr) және Хрингр (Hringr).

Гудбрандтың ұрпақтары

Гудбранд әкесі Раумнан Гудбраннсдал аңғарын мұра етті. Патша Гудбранд, патша Аулейфтің (Auðleifr) әкесі болды, Аулейф патша Гудмундтың (Guðmundr) әкесі, ал Гудмунд Гудбрандтың әкесі – ол патша титулын қабылдамай, өзін ярл деп атады, бірақ солтүстік жерлердегі ең күшті ярл болды. Ярл Гудбрандтың ұлы – ярл Гейрмунд (Geirmundr), Гейрмунд ярл Хродгейрдің (Hróðgeirr) әкесі, ал Хродгейр ярл атағын қабылдамай, өзін және ұрпақтарын "болыс" деп атады.

Жотунбьёрнның ұрпақтары

Ескі Жотунбьёрн Раумаран аңғарын әкесі Раум патшадан мұра еткен. (Раумс-Дейл – қазіргі заманғы Ромерике ауданы Акершус графтығында орналасқан. Жотунбьёрн – Раум патшасының, Хросбьёрннің (Hrossbjǫrn) әкесі, Орм Брокен-Шеллдің (Ormr Skjelamoli) әкесі, Кнаттидің (Knatti) әкесі, оның екі ұлы болды: Торольф (Þórolfr) және Кетил Раум (Ketill Raumr). Бұл шежіренің бір нұсқасы Ватнсдейла сагасының басында кездеседі, онда Үлкен Кетил Орм Брокен-Шеллдің тікелей ұлы болып табылады, ал Кнатти немесе Кетилдің ағасы Торольф туралы еске алынбайды. Сондай-ақ, Жотунбьёрннің тегі туралы ештеңе айтылмайды, ол Норвегияның солтүстігінен шыққандығы ғана белгілі. Содан кейін «Кетті» Торольф Хельгидің әкесі, Берсидің әкесі, Тормодтың (Þormóðr) әкесі, Тунгу Оддтың (Tungu Oddr) анасы Торлаугтың (Þórlaug) әкесі болды. «Ланднамабокта» (1:15) Кальман өзені (Kalmansár) мен Шар өзені (Aurridaár) арасындағы Акранесске екі бауырлас қоныстанғаны айтылады, олардың тегі көрсетілмейді. Олардың бірі Тормод болды, ол Реймирдің оңтүстігіндегі жерді қоныстандырып, Холмда тұрды; ол Берсидің және Гейрлаугтың (Тунгу Оддтың (Tungu Oddr) анасы) әкесі болды. Екіншісінің аты Кетил еді. Қосымша ақпарат «Ланднамабокта» (1.20) келтірілген. Тунгу Одд – Хенсна Торис сагасының (Hen Thórir's saga) маңызды кейіпкері. Барлық деректерде, «Хеггиден» басқа, Тунгу Оддтың анасы Гейрлауг деп аталады, ал Торлауг емес.

Ежелгі Финнальфтің ұрпақтары

Хегидің айтуынша, Финнальф Шығыс Даль жерін (Эйстри Даль, қазіргі Даль) және Венир көлінің (қазіргі Венерн көлі) солтүстігіндегі, Гаут Эльф өзенінен (қазіргі Гёта älv өзені) солтүстікке қарай, Раум Эльф өзеніне (қазіргі Гломма өзені) дейінгі барлық жерді мұра еткен. Осы жерлер сол кезде Альфхейм деп аталған. Финнальф Алтын қауырсын (Gullfjǫðr) деп аталатын Сванхильдке (Svanhildr) үйленді, ол Күн (Sól) қызы, ал оның әкесі – Күннің (Dellingr) ұлы Даг (Dagr) болды. Даг күнді бейнелейтін тұлға ретінде және күн құдайы Сól басқа да жерлерде еске алынады, бірақ олардың қызы туралы тек Хегиде ғана айтылған. Сванхильд Финнальфтан Қызыл Сван (Svanr inn rauðr) есімді ұл туды, ол Сефаридің, Ульфтің (Úlfr), Альфтің, Ингимундтың (Ingimundr) және Эйстейннің (Eysteinn) әкесі болды. Эдд поэмасы Hyndluljód (12-шумақ) бойынша, Оттар, оның әулеті осы поэманың тақырыбы, Иннштейннің (Innsteinn) ұлы, Ескі Альфтің ұлы, Ульфтің ұлы, Сефаридің ұлы, Қызыл Сванның ұлы екен. Осылайша, Hyndluljód поэмасындағы Иннштейн мен Хегидегі Эйстейннің бір адам болуы мүмкін.

Гудродтың ұрпақтары

Раумның тұңғыш заңды ұлы Гудрод әкесінің жерінің ең үлкен бөлігін мұраға алды. Гудродтың ұлы – Тронгеймнің бір бөлігін жаулап алып, оны өз ұлы Эундыға билеуге берген Зұлым Эйнштейн (Eysteinn illráði) болды. Эунды көтеріліс кезінде қаза тапқан соң, Эйнштейн өзінің иті Саурды осы аймақтың патшасы етіп тағайындады. Бұл оқиға Хаймскрингладағы Хакон Игі туралы сагада, бұрынғы оқиға ретінде толыққандай баяндалған. Сол сагада Эйнштейннің (ата-анасы көрсетілмеген) Норвегиядағы Жоғарғы Жерлердің патшасы болғаны айтылады, ол бүгінгі Опланд округінің бір бөлігі. Ит патшасы мотивінің тағы бір мысалы үшін Snær бетіне қараңыз.

Ходтың ұрпақтары

Ход Хаделандты (Haðaland) биледі. Ход – Ходброддтың (Hǫðbroddr) әкесі. (Ход есімі басқа да әңгімелерде Балдр құдайының өлтірушісінің туған есімімен бірдей. «Hversu» айтуынша, Ходтың Ходбродд есімді ұлы болған, ал Саксо Грамматикустың «Gesta Danorum» (3-кітап) еңбегінде Балдерді өлтірген Хотер, Хотбродд немесе Хотброддтың ұлы деп көрсетілген.) «Hversu» бойынша, Ходтың ұлы Ходбродд Хрольфтің (Hrólfr) әкесі, Хромунд Берсерктің (Hrómundr berserkr) әкесі, үш баланың – Хамундтың (Hámundr), Хаки мен Гуннлёдтың (Gunnlǫð) әкесі болған. Хамунд – Хордаланд графы және Хрок Қараның (Hrókr inn svartr) мен Хрок Ақтың (Hrókr inn hvítr) әкесі. Хаки – Хродгейрдің (Hróðgeirr) әкесі, Хаки Берсерктің әкесі. Гуннлёд – Утстейннің (Ústeinn) және Инстейннің (Innsteinn) анасы. «Hálfs saga ok Hálfsrekka» («Hálf және оның батырларының сағасы») сағасында Хрок есімді екі бауыр және Утстейн (Útstein) мен Инстейн бауырлары маңызды рөлдерде ойнайды. Бұл сагада Утстейн мен Инстейннің әкесі – Hálf патшалығының бірі Хордаландтың Алф Ескісі есімді жары болып көрсетіледі. Хрок Қара Гуннлёдтың (Gunnlǫð) әкесі, Громунд Грипссонның (Hrómund Gripsson) анасы, «Громунд Грипссонның сағасы» сағасының басты кейіпкері. Громундтың екі ұлы – Бьёрнольф (Bjǫrnólfr) мен Хроальд (Hróaldr) «Landnámabók» (1.3) кітабында Исландияға алғаш қоныс аударған скандинавтардың арасында кездеседі және басқа да сағаларда еске алынады.

Хадингтің ұрпақтары

Хадгиде Раумның ұлы Хадинг (Хаддингр) Хадингжадал және Телемарк (Þelamǫrk) жерін билегені айтылады. Ол сондай-ақ Хадинг есімді ұлының әкесі болды, ол өзі тағы бір Хадингтің әкесі, ал ол Қызыл Хогнидің әкесі болды. Содан кейін «Хадги» кітабы құпия түрде үш Хаддингтің (Хаддингжар) одан кейін билікке келгенін, олардың бірінен соң бірі билік еткенін және Хелги Хаддинг ханзадасының (Хаддингжаскати) олардың бірі болғанын баяндайды. Хадинджарлар Арнгримнің екі ұлы ретінде белгілі, олар туралы толық мәлімет «Герварвар сагасында» келтірілген, және олар, әрине, «Хегги» айтқан Хадинджарлар емес. (Дегенмен, кейбірлер Хадинджар туралы барлық айтылымдардың құдай егіздер туралы ежелгі дәстүрлердің бұрмалануы болуы мүмкін деп санайды.) Осы оқиғаның бір нұсқасы тек Хроммундар сағасында сақталған, онда Халдингжарлар Швецияның екі бірдей патшасы және Хельги олардың батыры болып табылады. Хельги өзінің сүйіктісі, әйгілі әйел сиқыршысы Кэраның көмегімен жеңіске жетеді, ол аққу түрінде пайда болады. Хельги оны қателікпен өлтірген кезде, өзі де қаза табады, ал Халдинг патшалары қашып кетеді. Халдингжарлар, көрінетін нәрсе, Хадинджардың бұрмаланған түрі. «Хадги» есебінде Хельги мен екі нағыз Хадинджардың (вероятно, осында Қызыл Хогнидің ұлдары) үшеуі де Хадинджар деп аталған және кезекпен билік еткен нұсқасы болуы мүмкін. Сонымен қатар, мәтінде Хельгидің сүйіктісінің аты іс жүзінде Кара деп көрсетілген, бірақ оны Кара деп түзету керек болған. Алайда, Cára қате оқылғандықтан және Йонссон мен Вильхьяльмссонның «Fornaldarsögur Norðurlanda» еңбегінде Лара деп жазылған, сондықтан ол кейінгі талқылауларда осылай көрінеді.

Селленің ұрпақтары

Раумның ұлы Хринг Рингерике (Ringeríki) атымен белгілі болды және сол аймақты биледі, сонымен қатар Валдрес (қазіргі Оппланд аймағындағы аңғар) билеушісі де болды. Хринг Вифилл (Vifill) есімді теңіз патшасының қызына үйленді, одан Хальфдан Ескі (Hálfdan gamli) дүниеге келді. Осы әулеттің тарихын толығырақ білу үшін Хальфдан Ескіге жүгініңіз.

Басқа жазулар

Альтернативті ағылшыншалаулар: Álf: Alf; Álfheim: Alfheim; Bergdís: Bergdis; Björn: Bjorn; Björnólf: Bjornolf; Finnálf: Finnalf; Gudröd: Gudrod; Gunnlöd: Gunnlod; Hálf: Half; Halfdan: Hálfdan; Hámund: Hamund; Hródgeir: Hrodgeir; Hrossbjörn: Hrossbjorn; Högni: Hogni; Höd: Hod, Hodr, Hoder, Hother; Höddbrodd: Hoddbrodd; Hróald: Hroald; Hrók the Black: Hrók қара; Hrók the White: Hrók ақ; Hrólf: Hrolf; Hrómund: Hromund; Jötunbjörn: Jotunbjorn; Kára: Kara; Ketil Raum: Ketil Үлкен; Lára: Lara; Ólaf: Olaf; Önund: Onund; Raumaríki: Raumarike, Raumarik, Raum's ric; Sæfari: Saefari; Sigrún: Sigrun; Sól: Sol; Sóleyjar: Soleyjar; Sölva: Solva; Sölveig: Solveig; Sölvi: Solvi; Thórolf: Thorolf; Thrym: Thrymr; Úlf: Ulf; Útstein: Utstein.