Кіріспе

Польша композиторы (1928–1981)

Тадеуш Бэйрд (26 шілде 1928 – 2 қыркүйек 1981) – поляк композиторы.

Өмірбаян

Бэрд Польшадағы Гродзиск-Мазовецки қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Эдвард поляк, ал анасы Мария (құрмет аты Попов) – орыс. 1944 жылы 16 жасында Германияға күштеп жұмыс істеуге жіберілді, ал қашуға жасаған әрекеті сәтсіз аяқталып, концлагерге қамалды. Американдықтар босатып алғаннан кейін, Польшаға оралғанға дейін алты ай бойы Цекельдегі әскери госпитальде емделді. 1947 және 1951 жылдар аралығында Бэрд Варшавада Пётр Рытек пен Казимеж Сикорскийден композиция және музыкатану, ал Тадеуш Витускиден фортепианоны оқыды. 1949 жылы Казимеж Сероцкий мен Ян Кренцпен бірге «49-шы топ» құрылды. «49-шы топтың» мақсаты – сол кездегі Шығыс блогының басым идеологиясы болған социалистік реализм қағидаларына сәйкес, коммуникативті және экспрессивті музыка жазу еді. 1953 жылы Сталиннің қайтысынан кейін ол көбірек сериалдық композицияға бет бұрды. 1956 жылы Казимеж Сероцкиймен бірге Варшава күзі халықаралық заманауи музыка фестивалін ұйымдастырды. 1974 жылы Варшавадағы Ұлттық музыка колледжінде (қазіргі Музыка академиясы) композициядан сабақ беруді бастады. 1977 жылы, толық профессор атанғаннан кейін, оған Варшава музыка академиясында композиция класын оқытуға ұсыныс жасалды, сондай-ақ 1979 жылы Берлиндегі Academie der Künste der Deutschen Demokratischen Republik мүшелігіне қабылданды. Бэрд 1981 жылы 53 жасында дүние салды.

Композициялар

Ол ірі симфониялар мен камералық музыка жазды, бірақ оның шығармашылығында поэзиядан шабыттанған көптеген вокалдық циклдар маңызды орын алады. Ол сондай-ақ кино және театр музыкасының авторы болды. Бейрдтің музыкасы көбінесе мелодиялық, лирикалық, өте көркем және терең субъективті. Ол сериялық техникаларды қолданғанына қарамастан, пост-романтикалық дәстүрде жазылған. Алистер Уайтман Бейрдті "кеш романтикалық лирик және Бергтің ғана емес, Малер мен Шимановскийдің де ізбасары" деп сипаттайды. Берг сияқты, оның сериализмді қолдануы да әрқашан еркін және экспрессивті болды, мысалы, оның Струнный квартеті (1957). Бірақ 1966 жылғы бір актілі операсы "Жұма" ("Ертең", Джозеф Конрадтың әңгімесі бойынша) бастап, оның шығармалары көңіл көтерерлік аспаптық пьесасы "Психодрама" (1972) және соңғы туындысы – баритон мен оркестрге арналған "Алыстан дауыстар" ән циклі ("Głosy z oddali") сияқты қараңғы бола бастады. Бұл цикл Ярослав Ивашкевичтің өлім мен жеке тұлғаның жойылуы туралы сұранышсыз мәтініне жазылған.

Опера

Ертең, Дж. С. Ситоның (1964-66) либреттосына музыкалық драма.

Жазбалар

Шығыс жаңалықтары. MSR MS1517 (2015). Фагот пен фортепианоға арналған төрт прелюдия.
Epiphany Music. Olympia OCD 312 (1989). Оркестрге арналған Epiphany Music, Оркестрге арналған Elegia, Төрт махаббат сонеті, №3 симфония.
Кино музыкасы, 1 және 2 том. Olympia OCD 604 (1994) және OCD 607 (1995).
Гюнтер Ванд: Радио жазбалары. Profil PH13038 (2016). Обоэ мен оркестрге арналған төрт диалог.
Оркестрлік шығармалар. Koch 3 6770 2 (2001). Психодрама, Обоэ концерті, виолончель, арфа және оркестрге арналған сахналар, оркестрге арналған Конзона, альт пен оркестрге арналған Концерт Лугубр.
Польша фортепиано концерттері. Dux 0651 (2009). Фортепиано концерті.
Польша әндері. Acte Prealable APO 274 (2013). Трауверлер әндері.
Психодрама. Olympia 326 (2000). Психодрама, Ертең.
Әндер мен оркестрлік музыка. Olympia OCD 388 (1993). Алыстан келген дауыстар, Гете хаттары, виолончель мен арфаға арналған сахна оркестрмен, оркестрге арналған Канзона.
Струнный квартеттер. Colosseum 0648 (1986). Струнный квартет үшін пьеса, Рондо формасының вариациялары, Струнный квартет №1.
Шимановский, Горецкий, Бэрд. EMI 5 65418 (1995). Колас Брёньон сюитасы.