Джеймс Кейрд: Жүт фабрикасының иесі, меценат және Антарктида саяхатын қолдаушысы
Sir James Caird, 1st Baronet, of Belmont Castle
Джеймс Кейрд: шотланд ақтөбесі, математик және кәсіпкер. Шектонның Антарктида саяхатына қаржылық қолдау көрсеткен. «Джеймс Кейрд» кемесі оның құрметіне аталған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сэр Джеймс Кейрд, 1-ші баронет (7 қаңтар 1837 – 9 наурыз 1916) – шотландтық жұт өндірушісі және математик. Ол Дандидің ең табысты кәсіпкерлерінің бірі болды және өзінің Ashton және Craigie Mills-теріндегі ең соңғы технологияларды пайдаланды. Кейрд ғылыми зерттеулерге қаржылық көмек көрсетуге деген қызығушылығымен белгілі болды. Ол 1914-1916 жылдар аралығында сэр Эрнест Шеклтонның талқанға ұшырған Антарктика экспедициясының демеушілерінің бірі еді. Шеклтон экспедициясының алты мүшесінің Елефант аралынан Оңтүстік Георгияға қарай жасаған тарихи сапары үшін қолданылған кемедегі қайық, Кейрдтің үлесіне деген алғыс ретінде «Джеймс Кейрд» деп аталды.
Sir James Key Caird, 1st Baronet (7 January 1837 – 9 March 1916) was a Scottish jute baron and mathematician. He was one of Dundee's most successful entrepreneurs, who used the latest technology in his Ashton and Craigie Mills. Caird was noted for his interest in providing financial aid for scientific research. He was one of the sponsors of Sir Ernest Shackleton's ill fated Antarctic expedition of 1914 to 1916. The ship's boat, the James Caird, in which six of Shackleton's expedition made an epic voyage of from Elephant Island to South Georgia, was named in appreciation of Caird's contribution.
Өмірбаян
Джеймс Кейрд Данди қаласында дүниеге келді және 1832 жылы Caird (Dundee) Ltd фирмасын құрған Эдвард Кейрдтің (1806–1889) ұлы болды. Бизнес бастапқыда Аштаун зауытындағы 12 тоқыма станогы бар шатырда орналасқан. Егдеңе Кейрд – юта жіптерінен құралған матаны тоқыған алғашқы мата өндірушілердің бірі болды. Юта қолданысы кеңейе келе, Кейрд фирмасы дамып, гүлденді. Олардың Беатрикс Ада (1874–1888) атты бір қызы болды. Оның әйелі 1882 жылы 38 жасында қайтыс болды, бұл анорексиямен ұзақ күресінің салдарынан болған болуы мүмкін. 1888 жылы қыздары 14 жасында қайтыс болды. Ең жақын туыстарының өлімінен кейін Кейрд көбірек уақытын қайырымдылыққа арнады.
James Caird was born in Dundee, and was the son of Edward Caird (1806–1889) who had founded the firm of Caird (Dundee) Ltd in 1832. The business was originally based in a 12 loom shed at Ashtown Works. The elder Caird was one of the first textile manufacturers to weave cloth composed of jute warp and weft. As the use of jute became increasingly popular, the Caird business expanded and thrived. They had one daughter, Beatrix Ada (1874–1888). His wife died at the age of 38 in 1882, possibly as a result of her longstanding battle with anorexia. The couple's daughter died in 1888 at the age of 14. After the death of his closest family, Caird increasingly devoted himself to philanthropic causes.
Қайырымдылық және ғылыми-зерттеуді қаржыландыру
Джеймс Кейрд өзінің бизнес мүдделерінен мол байлық жинады және оның көп бөлігін туған қаласына қайта инвестициялады. Ол қала алаңындағы Кэрд залын және қаланың солтүстігіндегі Кэрд паркін Данди халқына сыйға берді, сондай-ақ Финтри қамалы деп белгілі Мейнс қамалы да осы сыйлыққа кірді. Оның әпкесі, миссис Эмма Грейс Марриат сыйлаған Марриат залы Кэрд залымен байланысты. Барлығында, 1895 жылдан 1914 жылға дейін Джеймс Кейрд Дандидегі және басқа да жерлердегі түрлі қайырымдылық ұйымдары мен мекемелерге 240 940 фунт стерлинг көмек көрсетті. Оның әкесі де бұрынғыда басқа да игіліктермен қатар, Данди Корольдік ауруханасына мұра қалдырған еді. 1913 жылдың 8 ақпанында Кейрд баронеттік шен алды. Кейрд ғылыми зерттеулерге қаржылай қолдау көрсетуге ниетті екенімен белгілі болды. 1913 жылы ол Корольдік қоғамға физикалық зерттеулерді қаржыландыруға бағытталған 5000 фунт стерлингтік чек табыстады. Кейрд сонымен қатар Данди университетіне физика зертханасы үшін кеңейтілген жоспар ұсынды, бірақ 1905 жылы колледж кеңесі бұл ұсынысты қабылдамады. Кейрд 1914-1916 жылдар аралығында сэр Эрнест Шеклтонның «Эндуранс» кемесімен жасаған Антарктика экспедициясын қаржыландыруға көмектесті. Кемедегі ең ірі қайық, «Джеймс Кейрд», оның құрамындағы алты теңізші Элефант аралынан Оңтүстік Джорджияға қарай қаһармандық саяхат жасады, бұл қайық Кейрдтің үлесіне деген алғыстың нышаны болды. Кейрд Шеклтонның Оңтүстік Джорджиядағы Стромнеске келгеніне екі ай бұрын қайтыс болды. Осылайша, ол «Эндуранс» экипажының сәтті құтқарылуын білмей дүниеден озды, оларға қаржылай көмек көрсеткен болатын. Кейрд Сент-Эндрюс университетінен құрметті диплом алды.
James Caird made a substantial fortune from his business interests and reinvested much of it in his home city. He gave both the Caird Hall, which dominates City Square, and Caird Park in the north of city to the people of Dundee which also includes Mains Castle also known as Fintry Castle. The Marryat Hall, given by his sister Mrs Emma Grace Marryat, links to Caird Hall. In total, between 1895 and 1914 James Caird gave £240,940 in donations to various good causes institutions and organisations in Dundee and elsewhere. His father had earlier left a legacy to Dundee Royal Infirmary, among other good causes. Caird was created a baronet on 8 February 1913. Caird was noted for his interest in providing financial aid for scientific research. In 1913, he presented the Royal Society with a cheque for £5,000, which was to be used to fund physical research. Caird also offered University College, Dundee expansive plans for a Physics laboratory, but this offer was rejected by the College Council in 1905. Caird helped to fund Sir Ernest Shackleton's Antarctic expedition of 1914 to 1916 on Endurance. The largest of the ship's boats, the James Caird, in which six of Endurance crew made their epic small boat voyage of from Elephant Island to South Georgia, was named in appreciation of Caird's contribution. Caird himself died two months prior to Shackleton's arrival at Stromness, South Georgia. Thus, Caird died without ever learning of the successful rescue of Endurance's personnel whom he helped financing. Caird was awarded an honorary degree from the University of St. Andrews.
Өлім
Кейрд Пертширдегі, Мейгл қаласының жанындағы Белмонт қамалында қайтыс болды, оны ол бұрынғы иесі сэр Генри Кэмпбелл Баннерменнің өлімінен кейін сатып алған еді. Оның барондық атағы оның өлімімен бірге тоқтатылды. Ол әкесімен бірге Эдинбургтегі Дин зиратында, орталық дөңгелектің батыс жағында, қарапайым тас астында жерленген.
Caird died at his Perthshire estate, Belmont Castle near Meigle, which he had purchased after the death of its previous owner Sir Henry Campbell Bannerman. The baronetcy became extinct upon his death. He is buried with his father in Dean Cemetery in Edinburgh just west of the central roundel, under a modest stone