Тюрингтер – ежелгі герман тайпасы, қазіргі Германияның Тюрингия аймағында қоныстанған. Миграция кезеңінде пайда болып, франктермен қақтығысқан, кейін олардың ықпалында болған. Тарихы, шығу тегі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ертедегі герман халқы Тюрингияда (қазір Германияның бір бөлігі)
Early Germanic people native to Thuringia (now part of Germany)
Тюрингилер, Торингилер немесе Тейриохаймайлар – Германияның орталық бөлігіндегі Харц тауларында, бүгінде Тюрингия деп аталатын аймақта, Көшпенділер кезеңінің соңында пайда болған ертедегі герман халқы. Олар корольдік құрды, ол меровинг франктарымен қақтығысқа түсті, соңынан олардың ықпалына және франктардың бақылауына көшті. Бұл атау қазіргі Германияның федералдық штаттарының біріне (Бундесландер) қолданылады.
The Thuringii, Toringi or Teuriochaimai were an early Germanic people that appeared during the late Migration Period in the Harz Mountains of central Germania, a region still known today as Thuringia. It became a kingdom, which came into conflict with the Merovingian Franks, and it later came under their influence and Frankish control. The name is still used for one of modern Germany's federal states (Bundesländer).
Алғашқы кездесулері
Тюрингиялықтар классикалық римдік мәтіндерде осы атпен кездеспейді, бірақ кейбіреулер олардың суэбтік германдурилердің қалдықтары болғанын айтады. Олардың атының соңғы бөлігі (дури) (тури) және германдық жұрнағы -ing сияқты дыбысталуы мүмкін, бұл "(германдурилердің) ұрпақтары" деген мағынаны білдіреді. Бұл халық Маркоманндықтардың жанында тұрған. Тацит өзінің "Германия" еңбегінде олардың отаны Эльба өзенінің басталатын жері екенін, сонымен қатар Дунайда және тіпті Рим провинциясы Ретияда отарлары бар екенін айтады. Клавдий Птолемей географиясында гермундрлерді де, тюрингтерді де атамайды, бірақ олардың орнына Теуриохамаларды (Турондар; ежелгі герман халықтары мен тайпаларының тізімін қараңыз) еске алады, олар Судет тауларының солтүстігінде, қазіргі Оре таулары деп саналатын жерде өмір сүрген. Бұлар кейінірек тюрингтерге де байланысты болуы мүмкін. ("Chaemae" герман тіліндегі "үй" сөзінің түрі болуы мүмкін. Птолемей сондай-ақ Эльбаның батысында орналасқан Байнохаймай деп аталатын халықты да еске алады. Ол шамавилердің атын да осылай жазады.) Бұл халықтың қалыптасуына Тюрингияның солтүстік-шығысында, төменгі Эльба өзенінің шығыс жағалауымен байланысты екі ертерек белгілі тайпа да әсер еткен болуы мүмкін, өйткені олар үшін жазылған Каролингтер заң кодексі "Англдар мен Варинидің, яғни Тюрингтердің заңы" деп аталды. Көп бұрын, мысалы, Тацит өзінің "Германия" еңбегінде бұл екі тайпаны Эльбадан арғы жақта және Гертусқа табынған теңізге жақын орналасқан, одан да алыс швеб тайпаларының қатарына қосып көрсеткен. (Плиний Елбасы варинилерді суэбтер емес, вандалдық немесе шығыс германдық тайпа деп атаған.) Бұл екі тайпа осы кезеңде Дунайдан солтүстікке қарай табылған германдық топтардың қатарында болған. Прокопий өзінің "Гот соғыстары" кітабында Варинийлер жерін даниялықтардың оңтүстігінде, бірақ славяндардың солтүстігінде деп сипаттаған, олар өз кезегінде Дунайдың солтүстігіндегі егілмеген жерлердің солтүстігінде орналасқан. Прокопий VI ғасырда Англияның англдары мен Варнидің арасындағы некелік одақ туралы айтады. Тюрингтердің аты алғаш рет Вегецийдің бесінші ғасырдың басында жазылған ветеринариялық трактатында еске алынған. Олар Аттиланың Галлияға шабуылына қатысқан халықтардың тізімдерінде де кездеседі. Уолтер Поль олардың Атилла империясының құлдырауынан кейін орта Дунайға жақын тайпалардың бірі болған Турцилингтер (немесе Торколингтер) сияқты болуы мүмкін екенін ұсынады. Олар Одоакрмен ерекше байланысты, ол кейін Италияның патшасы болды, және кейде Сцир тайпасының бір бөлігін құрады деп есептеледі. Бұл аймақтағы басқа тайпалар арасында ругийлер мен герульдер де болған. Сидоний Аполлинарий өзінің жетінші поэмасында 451 жылы Галлияға кірген Атилланың қол астында соғысқан одақтастардың қатарында оларды да жатқызады. Хилдерик I билік құрған кезде Григорий Турский мен Фредегар франк патшасының Тюрингтер патшасының қашып кеткен әйеліне үйленгенін жазған, бірақ бұл оқиға бұрмаланған болуы мүмкін. (Мысалы, қазіргі Бельгиядағы Тунгерен аймағы осы мақсатта қолданылған болуы мүмкін.) Бұл туралы Прокопий мен Кассиодордың Теодорих Ұлы (454–526) және Хлодовик I (шамамен 466–511) тұсында Тюрингтер патшалығымен хат алысқандары жазылған, Атилла мен Одоакрдың құлдырауынан кейін.
The Thuringians do not appear in classical Roman texts under that name, but some have suggested that they were the remnants of the Suebic Hermanduri, the last part of whose name ( duri) could represent the same sound as ( thuri) and the Germanic suffix ing, suggests a meaning of "descendants of (the [Herman]duri)". This people were living near the Marcomanni. Tacitus, in his Germania, describes their homeland as being where the Elbe starts, but also having colonies at the Danube, and even within the Roman province of Rhaetia. Claudius Ptolemy mentions neither the Hermunduri nor the Thuringians in his geography, but instead the Teuriochaemae (Turones; see list of ancient Germanic peoples and tribes), who are described as living just north of the Sudetes mountains in, what is thought to be, the Ore Mountains. These may also be connected to later Thuringians. ("Chaemae" may represent a version of the Germanic word for "home". Ptolemy also mentions a people called the Bainochaimai, located to the west of the Elbe. He also apparently spells the name of the Chamavi in a similar way.) The formation of this people may have had also been influenced by two longer known tribes more associated with the eastern bank of the lower Elbe river, northeast of Thuringia, because the Carolingian law code written for them was called the "law of the Angles and Varini that is the Thuringians". Much earlier, in his Germania for example, Tacitus had grouped these two tribes among the more distant Suebic tribes, living beyond the Elbe, and near a sea where they worshiped Herthus. (Pliny the Elder had listed the Varini as a Vandalic, or East Germanic tribe, rather than Suebian.) These two tribes are among Germanic groups known to have been found north of the Danube in this period. Procopius in his Gothic Wars describes the land of the Varini as being south of the Danes, but north of the Slavs, who were in turn north of the uncultivated lands which lay north of the Danube. Procopius describes a marriage alliance between the Angles of Britain and the Varni in the sixth century. The name of the Thuringians appears to be first mentioned in the veterinary treatise of Vegetius, written early in the fifth century. They appear in some lists of the peoples involved in Attila's invasion of Gaul. Walter Pohl has also proposed that they may be the same as the Turcilingi (or Torcolingi) who were one of the tribes near the middle Danube after the collapse of the empire of Attila, to whom they had apparently all been subject. They are specifically associated with Odoacer, who later became King of Italy, and are sometimes thought to have formed a part of the Sciri. Other tribes in this region at the time included the Rugii and the Heruls. Sidonius Apollinaris, in his seventh poem, explicitly lists them among the allies who fought under Attila when he entered Gaul in 451. During the reign of Childeric I, Gregory of Tours and Fredegar record that the Frankish King married the runaway wife of the King of the Thuringians, but the story may be distorted. (For example, the area of Tongeren, now in Belgium, may have been intended.) More clearly, correspondence is recorded with a kingdom of Thuringians by Procopius and Cassiodorus during the reigns of Theoderic the Great (454–526) and Clovis I (approx. 466–511), after the downfall of Attila and Odoacer.
Саяси тарих
5 ғасырдың соңында Тюрингтер империя құрды. Ол 6 ғасырдың бірінші жартысында ең ірі аумақтық шегіне жетті, бірақ 531-532 жылдары франктар тарапынан басып алынды. Тюрингтердің зираттарын зерттеу нәтижесінде бас сүйектерінің ерекшеліктері анықталды, бұл хун әйелдерінің немесе құлдардың көп болуын көрсетеді. Бұл, мүмкін, көптеген тюрингтердің хун әйелдеріне немесе құлдарға үйленгенін көрсетеді, хун империясы құлағаннан кейін. Зираттардан табылған әшекейлер түрингтердің остготтар мен ломбард әйелдерімен некелесуге тырысқанын көрсетеді. Албоин басшылығымен түрингтердің үлкен тобы ломбардтармен бірге Италияға көшіп кетті. Ломбард королі Агилульф (590-616) түринг тегінен шыққан. Басып алынғаннан кейін түрингтер франк герцогтарының басқаруына көшті, бірақ олар көтеріліс жасап, 7 ғасырдың соңында Радульф басшылығымен тәуелсіздікке қол жеткізді. Осы ғасырдың соңында Тюринггияның бір бөлігі саксондықтардың билігіне өтті. Карл Мартель мен Әулие Бонифаций заманында олар қайтадан франктарға бағынышты болды және франк герцогтары басқарды, олардың резиденциясы оңтүстіктегі Вюрцбургте орналасқан. Мартель тұсында түринг герцогтарының билігі Аустразияның бір бөлігіне және Бавария таулы жазығына дейін кеңейтілді. Бұған Лахн, Майн және Некар өзендерінің аңғарлары кірді. Нааб сол кезде Тюринггияның оңтүстік-шығыс шекарасын құрады. Верра және Фулда аңғарлары да оның құрамына кірді және солтүстікте саксон жазығына дейін жетті. Германияда Рейннен тыс жердегі орталық орналасуы Бонифацийдің миссионерлік қызметі үшін маңызды база болды. Тюрингтер 785-786 жылдарға дейін жеке ерекшеліктерін сақтап келді, сол кезде олардың жетекші тұлғаларының бірі Хардрад Карлға қарсы сәтсіз көтеріліс ұйымдастырды. Каролингтер түрингтердің құқықтық әдет-ғұрыптарын (бірақ оларды кеңінен қолданбаған болуы мүмкін) Lex Thuringorum ретінде кодификациялады және провинциядан шошқа салымын алуды жалғастырды, бұл, болжам бойынша, Меровингтердің енгізгені. 10 ғасырда Оттондықтар тұсында түринг билігінің орталығы солтүстік-шығыста, Эрфурт маңында орналасқан. 10 ғасырдың соңына дейін Германия королі шошқа салымын қабылдауды жалғастырды.
The Thuringii established an empire in the late fifth century. It reached its territorial peak in the first half of the sixth before it was conquered by the Franks in 531–532. Examination of Thuringian grave sites reveal cranial features which suggest the strong presence of Hunnic women or slaves, perhaps indicating that many Thuringians took Hunnic wives or Hunnic slaves following the collapse of the Hunnic Empire. There is also evidence from jewellery found in graves that the Thuringians sought marriages with Ostrogothic and Lombard women. Under the leadership of Alboin, a large group of Thuringii joined the Lombards on their migration into Italy. The Lombard king Agilulf (590–616) was of Thuringian descent. After their conquest, the Thuringii were placed under Frankish dukes, but they rebelled and had regained their independence by the late seventh century under Radulf. Towards the end of this century, parts of Thuringia came under Saxon rule. By the time of Charles Martel and Saint Boniface, they were again subject to the Franks and ruled by Frankish dukes, with their seat at Würzburg in the south. Under Martel, the Thuringian dukes' authority was extended over a part of Austrasia and the Bavarian plateau. The valleys of the Lahn, Main, and Neckar rivers were included. The Naab formed the south eastern border of Thuringia at the time. The Werra and Fulda valleys were within it also and it reached as far as the Saxon plain in the north. Its central location in Germania, beyond the Rhine, was the reason it became the point d'appui of Boniface's mission work. The Thuringii had a separate identity as late as 785–786, when one of their leading men, Hardrad, led an abortive insurrection against Charlemagne. The Carolingians codified the Thuringian legal customs (but perhaps did not use them extensively) as the Lex Thuringorum and continued to exact a tribute of pigs, presumably a Merovingian imposition, from the province. In the tenth century, under the Ottonians, the centre of Thuringian power lay in the north east, near Erfurt. As late as the end of the tenth century, the porcine tribute was still being accepted by the King of Germany.
Дін тарихы
Христиан діні Тюрингияға бесінші ғасырда жеткен, бірақ олармен байланысы шектеулі болды. Олардың нағыз христианға айналуы, олардың территориясындағы шіркеу ұйымымен бірге, VIII ғасырдың басында және ортасында Бонифацийдің басшылығымен жүзеге асты. Ол 724 жылы Гейсмардағы "қасиетті еменді" кесіп, олардың бұрынғы діндерінің іздерін жойды. 1020 жылдары Майнц архиепискобы Арибо Эрфуртта монета соғуды бастады, бұл Тюрингиядағы ең көне сауда қаласы және оның тарихы Меровинг дәуіріне дейін жетеді. Одан кейін экономика, әсіресе сауда (мысалы, славяндармен) күрт өркендеді.
Christianity had reached the Thuringii in the fifth century, but their exposure to it was limited. Their real Christianisation took place, alongside the ecclesiastical organisation of their territory, during the early and mid eighth century under Boniface, who felled their "sacred oak" at Geismar in 724, abolishing the vestiges of their paganism. In the 1020s, Aribo, Archbishop of Mainz, began the minting of coins at Erfurt, the oldest market town in Thuringia with a history going back to the Merovingian period. The economy, especially trade (such as with the Slavs), greatly increased after that.
Әлеуметтік тарих
Франк, Тюрингия және саксон қаны араласқан Тюрингия ақсүйектері Франкиядағыларға қарағанда жермен аз қамтылған. Францияға қарағанда еркін шаруалар саны көп болғанмен, крепостнойлар да көп болды. Бірақ крепостнойлардың міндеттері көбінесе жеңілірек болды. Бонифаций келгенге дейін дін қызметкерлерінің саны да аз болды. Шағын қолөнершілер мен саудагерлер тобы болды, олардың көпшілігі шығыстағы славяндармен сауда жасады. Эрфурт қаласы сол кезде франк территориясының ең шығыс сауда орталығы еді.
The Thuringian nobility, which had an admixture of Frankish, Thuringian, and Saxon blood, was not as landed as that of Francia. There was also a larger population of free peasant farmers than in Francia, though there was still a large number of serfs. The obligations of serfs there were also generally less oppressive. There were also fewer clergymen before Boniface came. There was a small number of artisans and merchants, mostly trading with the Slavs to the east. The town of Erfurt was the easternmost trading post in Frankish territory at the time.
Тарихнама
Тюрингияның тарихы көбінесе оларды жаулап алған франктар туралы жазбаларда кездеседі. Галло-римдік Григорий Турский Тюрингия империясының құлауына ең жақын уақыттағы есепті береді. Корвейлік Видукинд, он ғасырда Саксонияда жазғанда, осыған ұқсас баяндамасын түрлі аңыздармен толықтырады. Тюрингиялықтардың қызметі Альп тауларының оңтүстігіндегі жерлерге әсер еткен кезде олар заманауи итальяндық дереккөздерде қысқаша айтылады. Шығыс Римдік автор Прокопий оларды еске алып, олардың құлауы туралы сөздейді. VII ғасырға жататын Origo Gentis Langobardorum Тюрингия патшасы Фисудты Теодеберт І-нің замандасы ретінде көрсетеді.
The history of the Thuringii is best known from the writings concerning their conquerors, the Franks. Gregory of Tours, a Gallo Roman, includes the nearest account in time of the fall of the Thuringian Empire. Widukind of Corvey, writing in tenth century Saxony, inundates his similar account with various legends. The Thuringii make brief appearances in contemporary Italian sources when their activities affect the land south of the Alps. Procopius, the Eastern Roman author, mentions them and speaks of their fall. The seventh century Origo Gentis Langobardorum mentions a king of the Thuringii, Fisud, as a contemporary of Theudebert I.