Кіріспе

Роджерс пен Хаммерштейннің "Оклахома!" мюзиклі – бұл дуэттің жазған алғашқы мюзиклі. Мюзикл Линн Риггстің 1931 жылғы "Жасыл гүлдер өседі" пьесасына негізделген. 1906 жылы Индиан территориясындағы Клэрмор қаласының шетіндегі шаруашылық жерінде өтетін оқиға шаруа қызы Лори Уильямс пен оның екі қарсыласы – ковбой Керли Маклейн және қатігез әрі қорқынышты шаруа Жуд Фрай арасындағы қарым-қатынасты баяндайды. Екінші махаббат оқиғасы ковбой Уилл Паркер мен оның көңілді ниетімен жүрген құдасы Адо Энниге қатысты. Бродвейдегі алғашқы қойылым 1943 жылдың 31 наурызында ашылды. Ол кассалық табысқа ие болды және бұрынғыдан-соңғысы болмаған 2212 қойылым көрсетілді, содан кейін жүлделі қайта қойылымдар, ұлттық турлар, шетелдік өндірістер және 1955 жылғы Оскар сыйлығымен танымал болған фильмге ие болды. Бұл мюзикл мектептер мен қоғамдық өндірістер үшін ұзақ жылдар бойы танымал таңдау болып келді. Роджерс пен Хаммерштейн 1944 жылы "Оклахома!" үшін арнайы Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. Бұл мюзикл, бұрынғы "Show Boat" мюзиклінің жаңалықтарына сүйене отырып, "кітап мюзиклінің" дамуын көрсетеді, онда әндер мен билер жақсы жазылған оқиғаға толыққанды енгізілген, маңызды драмалық мақсаттармен, көңіл көтеруден өзге шынайы сезімдерді оятуға қабілетті. Сонымен қатар, "Оклахома!" мюзиклінде музыкалық тақырыптар немесе мотивтер бар, олар музыка мен оқиғаны байланыстыру үшін туындының өзінде қайталанады. Он бес минуттық "арман биі" Лоридің Керли мен Жудқа деген сезімдерімен күресін көрсетеді.

Өмірбаян

1940 жылдардың басында Роджерс пен Хаммерштейннің екеуі де басқа серіктестермен бірге Бродвей хиттерін жасағандығымен белгілі болды. Роджерс, Лоренц Хартпен бірлесіп, 1920 жылдардан бері жиырмадан астам мюзикл шығарды, оның ішінде «Қолындағы сәбилер» (1937), «Сиракузалық жігіттер» (1938) және «Пал Джоуи» (1940) сияқты танымал туындылар бар. Хаммерштейн басқа да табыстардың ішінде «Роза Мари» (1924), «Шөл әні» (1926), «Жаңа ай» (1927) және «Шоу-бот» (1927) әндеріне сөз жазған. 1930 жылдары өнімділігі азайса да, ол мюзиклдер, әндер мен фильмдер жазды, Джером Кернмен бірге «Парижді соңғы рет көргенімде» әні үшін «Оскар» сыйлығын бөлісті, ол 1941 жылғы «Леди Би Гуд» фильміне қосылды. 1940 жылдардың басында Харт алкоголизмге және эмоционалдық дағдарысқа ұшырады, ол сенімді болмай, Роджерсті Хаммерштейнге жүгінуге итерді, онымен жұмыс істеу мүмкіндігін сұрады.

Тұжырымдама

1931 жылы Театр гильдиясы Линн Риггстің "Грин Грос Лилякс" атты Оклахомадағы үндістан аумағына қоныс аударушылар туралы пьесасын қойды. Пьеса сәтті болмаса да, он жыл өткен соң, 1941 жылы Гильдияның продюсерлерінің бірі Тереза Хелберн пьесаны дәстүрлі халық әндерімен және төрттік билермен толықтырылған жазғы қойылымда көріп, оның Гильдияны қайта жандандыруға көмектесетін музыкалық пьесаның негізі болуы мүмкін деп шешті. Ол Ричард Роджерс пен Лоренц Хартқа жүгінді, олардың алғашқы табысты бірлескен жұмысы "Гаррик Гайтиз" 1925 жылы Театр гильдиясымен ұйымдастырылған болатын. Роджерс жобамен айналысуға ниеттенді және өзі мен Харт үшін құқықтарды алды. Роджерс Оскар Хаммерштейн II-ден өзімен және Хартпен бірлесіп жұмыс істеуді сұрады. 1941 жылы Роджерс пен Харттың "Юпитерде" қойылымы кезінде Хаммерштейн Роджерске Харт жұмыс істей алмаса, оның орнын басуға дайын екенін мәлімдеді. Кездейсоқ жағдайға орай, 1942 жылы Хаммерштейн "Грин Грос Лилякс" пьесасын музыкаға беруді ойлады, бірақ ол Джером Кернге ұсыныс жасағанда, ол бас тартты. Хаммерштейн Роджерс кітабтың авторын іздеп жүргенін біліп, мүмкіндікті қуана пайдаланды. Харт мюзиклге деген қызығушылығын жоғалтты; ол өзінің тапқыр лирикасын көрсетуге мүмкіндік беретін, қазіргі заманғы, қалалық қойылымдарды ұнатты, ал "Грин Грос Лилякс"-тағы фермерлер мен мал өсірушілер оған қызықты емес көрінді. Сонымен қатар, ұзақ жылдар бойы алкоголизмге берілгендіктен, Харт жазуға құлшыныс сезінбеді. Ол Мексикаға демалысқа кетіп, Роджерске Хаммерштейннің жаңа серіктес ретінде жақсы таңдау болатынын айтты.

Қасты және дамуы

Әлемдік соғыстар арасында мюзиклдердегі рөлдерді ән айта алатын актерлер орындады, бірақ Роджерс пен Хаммерштейн керісінше, әншілерді ойнай алатын актерлерді таңдады. Театр гильдиясының кодиректоры Тереза Хелберн Ширли Темплді Лаури рөліне, ал Граучо Марксты Али Хаким рөліне ұсынғанмен, Роджерс пен Хаммерштейн режиссер Рубен Мамулианның қолдауымен рөлдерге барынша драмалық түрде лайықты орындаушылар таңдалуын қатыстырды. Нәтижесінде, өндірісте жұлдыздар болмады, бұл тағы бір ерекше қадам болды. Шоуға үміт аз болды; Хаммерштейн қатарынан алты сәтсіз туынды жазған, және шоуда жұлдыздық күш болмады. Продюсер Майк Тодд сынама көрсетілімінің бірінші актісінен кейін шығып, "Қыздар жоқ, әзіл жоқ, мүмкіндік жоқ" деп әзілдеді. Бірақ Роджерс пен Хаммерштейн сенімді болды. Нью-Хейвен мен Бостон көрермендері құлшыныспен қарсы алды, бірақ сын-пікірлер әділ болды. Шоу Бродвейге көшер алдында жасалған екі өзгеріс маңызды болып шықты: шоуды тоқтататын музыкалық номердің "Оклахома" драматикалық қайта қойылуы және музыкалық номердің атын сол номердің атымен өзгерту шешімі. Тодд қателік жасады; шоу Бродвейде сыншылардың мақтауына ие болды, билеттер түгел сатылды және арнайы Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. Брукс Аткинсон "Нью-Йорк Таймс" газетінде "О, қандай әдемі таң" атты ашылу номерінің музыкалық театр тарихын өзгерткенін жазды: "Осындай өлеңнен кейін, қуанышты әуенмен орындалғаннан кейін, ескі музыкалық сахнаның қарапайымдылығы төзімсіз болды". "Нью-Йорк Пост" Оклахомаға аралас пікір берген жалғыз басылым болды. Оның сыншысы әндердің жағымды болғанын, бірақ олардың дыбысы ұқсас екенін айтты. Шоудың шығармашылығы Роджерс пен Хаммерштейннің замандастарын ынталандырып, американдық музыкалық театрдың "Алтын ғасырын" бастады. Лори Керлидің Гертимен билегенін көргенде ренжіді. Адо-Анниден құтылу үшін Әли Хаким Уиллдің Канзас-Ситиден әкелген сувенирлерін 50 долларға сатып алады. Сондай-ақ, Жуд Уиллдің "Кішкентай Ғажайып" атты нәрсесін сатып алып, оның ішінде жасырылған пышақты біледі. Аукцион басталады, және Уилл Адо-Аннидің себетіне 50 доллар төлейді, 50 долларсыз оның әкесіне төлеуге ақшасы болмайтынын түсінбейді. Адо-Анниден құтылуға тырысқан саудагер себетті алу үшін 51 доллар төлейді, сонда Уилл Эндрю Карнсқа 50 доллармен жақындап, Адо-Анниді өзінің қалыңдығы ретінде сұрай алады. Аукцион Лоридің себеті аукционға шығарылғанда маңыздырақ болады. Жуд барлық ақшасын жинап, Лоридің себетін жеңіп алуға ниеттенді. Лориді қорғауға тырысқан бірнеше адам сауда жасады, бірақ Жуд олардан жоғары баға берді. Керли мен Жуд қатыгез сауда-саттыққа түседі, Керли ақша жинау үшін атын, атты және тіпті қаруын сатады. Керли Жудтан жоғары баға беріп, себетті жеңіп алады. Жуд "Кішкентай Ғажайыппен" Керлиді өлтіруге тырысады, бірақ оның жоспары Елер әпкесінің (не болып жатқанын біліп) Керлиден билеуді қатты сұрауымен күйреп қалады. Сол түні Уилл мен Энни өздерінің дауларын шешеді, ол басқа еркектермен флирт жасамайтынына келіседі ("All Er Nuthin"). Жуд Лориге оған деген сезімдері туралы айтады. Ол оларды қайтармайтынын мойындағанда, ол оны қорқытады. Содан кейін ол оны шаруасынан босатып, оның жерінен кетуін талап етеді. Жуд Лори кетіп бара жатқанда ашуланып, оны қорқытады; ол жылап, Керлиді шақырады. Ол Жудты жұмыстан босатқанын және Жудтың не істеуі мүмкін екенінен қорқатынын айтады. Керли оны жұбатып, оған ұсыныс жасайды, ол қабылдайды ("People Will Say We're In Love" (reprise)). Ол енді фермер болу керектігін түсінеді. Әли Хаким аумақтан кетуге шешім қабылдап, Адо-Аннимен қоштасады, оған Уилл үйленуге тиіс адам екенін айтады. Үш аптадан кейін Лори мен Керли үйленеді, ал бәрі аумақтың жақын арада штат болуын тойлайды ("Оклахома"). Әли Хаким Гертимен қайтып келеді, ол жақында күйеуге шыққаннан кейін оның әкесі оны мылтықпен қорқытқан. Мас Жуд қайта пайда болады, Лориді сүйеді және Керлиді ұрады, содан кейін олар жұдырықпен соғыса бастайды. Жуд Керлиге пышақпен шабуыл жасайды, Керли одан қашады, нәтижесінде Жуд өз пышағына құлайды. Жуд көп ұзамай қайтыс болады. Тойға қатысушылар Эллер әпкесінің талабы бойынша Керлиге уақытша сот өткізеді. Сотталушы Эндрю Карнс үкім шығарады: "Кінәлі емес!". Керли мен Лори фринджбен безендірілген каретада мерейлі сапарына шығады ("Finale Ultimo").

Бастапқы Бродвей

Бродвейдегі алғашқы қойылым 1943 жылғы 31 наурызда Нью-Йорктегі Сент-Джеймс театрында ашылды. Оны Рубен Мамулиан режисселік етті, хореографиясын Агнес де Милль жасады, ал басты рөлдерді Альфред Дрейк (Керли), Джоан Робертс (Лорей), Селесте Холм (Адо Энни), Говард да Силва (Джуд Фрай), Бетти Гарде (Еллер әпке), Ли Диксон (Уилл Паркер), Джозеф Булофф (Али Хаким), Джейн Лоуренс (Герти), Барри Келли (Айк) және Джордж С. Ирвинг (Джо) сомдады. Марк Плат "Арман Керли" рөлін, Кэтрин Сергава "Арман Лорей" рөлін, ал Аггидің шағын би рөлін Бэмби Линн ойнады. Джордж Черч "Арман Джуд" рөлін биледі. Бұл қойылым 2212 рет көрсетіліп, 1948 жылғы 29 мамырда мәресіне жетті. Ашылғаннан кейін айлар өте келе шоуға қызығушылық артып, "билеттерге деген сұраныс бұрынғыдан бетер күшейді". "Оклахома!" бес жылдан астам уақыт бойы сахнада тұрды, бұл Бродвей рекорды, ол "1956 жылғы "My Fair Lady" қойылымынан ғана асып түсілді".

АҚШ-қа алғашқы турнелері

1944 жылы Коннектикут штатындағы Нью-Хейвен қаласында бірнеше ұлттық гастрольдің алғашқысы басталды. 1953 жылы "Нью-Йорк таймс" газетінде бұл шоу "он жыл бойы үзіліссіз көрсетілген жалғыз мюзикл деп есептеледі. Ол Бродвейде бес жыл екі ай бойы қойылды, нәтижесінде 7 миллион доллар табыс әкелді. 1943 жылдың соңында басталган ұлттық труппаның гастролі 15 миллион доллар табыс тапты". Бұл гастрольдер 250 қалаға жетті. Джон Райт Чикагодағы түпнұсқа қойылымда Керли рөлін ойнады. 1945 жылы Біріккен қызметтер ұйымы бірнеше жылға созылған АҚШ әскери базаларына гастроль ұйымдастырды. 1953 жылы "Нью-Йорк таймс" газетінде былай делінген:

"Оклахома!" мюзиклінің Бродвейдегі тұңғыш көрсетілісіне он жыл толуы Вашингтонда аталып өтеді, онда Театр гильдиясының гастрольдік труппасы сол кезде ойнап тұрады. Гильдияның есебуынша, "соғыс жылдарында АҚШ, Англия, Швеция, Дания, Оңтүстік Африка, Австралия және [U.S.O. шоулары] арқылы 20 миллионнан астам адам бұл шоуды көрген".

Басты Вест-Энд

«Оклахома!» – соғыстан кейінгі Бродвей мюзиклдерінің Лондондағы Вест-Эндке жеткен алғашқысы болды. Онда Говард Кил (бұрын Гарольд Кил деп танылған) және Бетти Джейн Уотсон басты рөлдерде ойнады. 1947 жылдың 30 сәуірінде Театр Рояльде ашылған спектакль масқара күлкіге толы сынға ұшырады және билеттер сатылып кетті, ол 1543 қойылымға дейін сахналанды. Лондонға дейінгі көрсетілім 1947 жылдың 18 сәуірінде Манчестер опера театрында бір күн кешігіп басталды, себебі актерлерді, декорацияларды және костюмдерді тасымалдаған кеме Саутгемптон жағасындағы құмға отырып қалды.

Австралиялық түпнұсқа

Австралиялық қойылым 1949 жылдың 19 ақпанында Мельбурн қаласындағы "Ерінің Ұлы театрында" ашылды. Гемзе де Лаппе хореографияны қойып, Арманды Лорей рөлін ойнады. 1949 жылдың 17 қыркүйегінде Аделаидадағы Король театрына, 1949 жылдың 29 қарашасында Сиднейдегі Король театрына және 1950 жылдың 29 қарашасында Брисбендегі Ұлы патша театрына көшірілді.

1951 және 1979 жылғы Бродвей қайта жаңғырулары

1951 жылы 9 мамырда «Театр гильдиясы» ұйымдастырған қайта қойылым Бродвей театрында ашылды және 100 қойылымға созылды. Ридж Бонд Керли рөлін, Патрисия Нортроп Лори рөлін, Генри Кларк Джад рөлін, ал Жаклин Сандт Адо Энни рөлін сомдады. Мамулиан мен де Милль режиссура мен хореографияны қайтадан қойды, ал өндірісті Джером Уайт жаңартты. 1953 жылы 31 тамызда Нью-Йорк қаласының Орталық театрында 10 жылдық мерекелік қайта қойылым ашылды. Ол турнеге шығу алдында 40 қойылыммен шектелді. Флоренс Хендерсон Лори, Ридж Бонд Керли және Барбара Кук Энни рөлінде ойнады. Мамулиан мен Де Милль режиссура мен хореографияны жүзеге асырды. 1979 жылы 13 желтоқсанда Бродвейдегі «Палас» театрында қайта қойылым ашылды және 1980 жылы 24 тамызда 293 қойылым мен тоғыз алдын ала көрсетімнен кейін жабылды. Уильям Хаммерштейн (Оскардың ұлы) режиссерлік етті, ал Гемзе де Лаппе Агнес Де Милльдің хореографиясын қайта жасады. Кристин Андреас Лори, Лоренс Гиттард Керли, Мэри Уикс Эллер тәтесі, Кристин Эберсоль Адо Энни, Мартин Виднович Джуд Фрай, Гарри Гронер Уилл Паркер және Брюс Адлер Әли Хаким рөлінде ойнады. Андреас пен Гронер екеуі де өнерлері үшін «Тони» сыйлығына үміткер болды, ал Виднович «Драмалық үстел» сыйлығын жеңіп алды. Бұл қойылым 1979 жылы 1 мамырда Лос-Анджелестегі «Pantages» театрында басталған, бүкіл ел бойынша гастрольдік тур ретінде басталды.

1980 жылы Вест-Энд қайта жаңғыру

Келесі жылы, 1980 жылдың қаңтарында Джеймс Хаммерштейн Лестердегі Хеймаркет театрында Камерон Маккинтош және Эмиль Литлер продюсерлік еткен қойылымды сахналады. Де Милльдің хореографиясын де Лаппе тағы да бейімдеді. Ұлыбритания бойынша гастрольдік сапардан кейін, қойылым Вест-Эндте орнықты, 1980 жылдың 17 қыркүйегінде Лондонның Палас театрында ашылып, 1981 жылдың 19 қыркүйегіне дейін көрсетілді. Бұл қойылымда Джон Дидрих Керли рөлін, ал Альфред Молина Джуд Фрай рөлін сомдады, екеуі де Оливье сыйлығына үміткер болды. Розамунд Шелли Лори рөлін, Мэдж Райан Эллер тәтесінің рөлін, Линал Хафт Әли Хаким рөлін ойнады. Декорациялар мен костюмдерді Тим Гудчайлд жасады.

1982 жылғы австралиялық қайта жаңғыру

Джон Дидрих өзінің туған Австралиядағы 1982–1983 жылғы ұлттық турнесінде Керли рөлін қайта ойнады. Камерон Маккинтош ұсынған бұл турді Аделаида фестиваль орталығының сенімді қоры, Edgley International және The MLC Theatre Royal компаниясы ұйымдастырды. Ол 1982 жылдың 30 сәуірінде Аделаида фестиваль театрында басталды, 1982 жылдың 5 маусымында Сиднейдегі Корольдік театрына, содан кейін 1982 жылдың 8 қарашасында Мельбурндағы Ұлылық театрына көшірілді және 1983 жылдың сәуірінде Брисбендегі Ұлылық театрында аяқталды. Кастқа Анри Сзепс Али Хакин рөлінде және Нил Мелвилл Корд Элан рөлінде кірді. Режиссерлікті тағы да Уильям Хаммерштейн жүзеге асырды, де Лаппе De Mille хореографиясын қайта бейімдеді, ал декорациялар мен костюмдерді тағы да Тим Гудчайлд жасады. Бұл Каролина О'Коннордың ансамбльде ойнап, сондай-ақ свинг/дублер ретінде музыкалық театрдағы алғашқы қадамы болды.

1998 жылы Вест-Энд қайта жаңғыру

Музыкалықтың қараңғы тақырыптағы қойылымы Лондонның Ұлттық театрымен 1998 жылдың 15 шілдесінде Оливье театрында ұсынылды. Қойылымдық топқа Тревор Нанн (режиссер), Сьюзан Строман (хореограф) және Уильям Дэвид Брон (оркестратор) кірді. Халықаралық актер құрамында Керли рөлінде Хью Джекман, Эллер әпке рөлінде Морин Липман, Лори рөлінде Жозефина Габриэль, Джуд Фрай рөлінде Шулер Хенсли, Адо Энни рөлінде Вики Саймон, Али Хаким рөлінде Питер Поликарпу және Уилл Паркер рөлінде Джимми Джонстон болды. Музыкалық жетекші Джон Оуэн Эдвардс, Брон және би аранжировкасын жасаған Дэвид Крэйн Роберт Расселл Беннетттің бастапқы оркестрлеуін бейімдеп, кейбір би сахналарын кеңейтті. Сьюзан Строманның жаңа хореографиясы үшін жаңа Dream Ballet жазылды, ал "Канзас-Сити", "Көптеген жаңа күн" және "Фермер мен малшы" билері жаңадан қойылды. Нанннің өтініші бойынша увертюра да өзгертілді. Джекман мен Габриэль балетті өздері орындады. Бұл қойылым тоғыз Оливье сыйлығына ие болды, оның ішінде үздік музыкалық қойылым, қосалқы актер (Хенсли), декорация дизайны (Энтони Уорд) және хореография (Строман) номинацияларында жеңіске жетті. Роджерс және Хаммерштейн ұйымының мәліметінше, шектеулі кезеңдегі билеттердің барлығы сатылып кетіп, барлық бұрынғы кассалық рекордтарды бұзды, сондықтан қойылым алты айға Вест-Эндтегі Лицей театрына көшірілді. Кейін АҚШ актерлері іріктелді. Қойылым тікелей эфирде түсіріліп, DVD форматында шығарылды, сондай-ақ 2003 жылдың қараша айында АҚШ-тың қоғамдық телеарналарында көрсетілді. Тікелей түсірілген жазба 2023 жылдың 16 және 19 шілдесінде шектеулі көрсетілімге шығарылды, бұл оның 25 жылдығы мен мюзиклдің 80 жылдығын мерекелеуге арналды.

2002 жылы Бродвей қайта жаңғыру

Лондондық қойылым 2002 жылы 21 наурызда Наннның режиссерлігімен Гершвин театрында Бродвейде қайталанды. Қойылым 388 спектакльден кейін 2003 жылдың 23 ақпанында жабылды. Лондондық актер құрамынан тек екеуі – Жозефина Габриэль Лори рөлінде және Шулер Хенсли Джуд рөлінде – бұл қойылымда ойнады, сонымен қатар Патрик Уилсон Керли, Андреа Мартин Эллер әпкесі және Джастин Бохон Уилл рөлінде көрінді. Бұл қойылым жеті «Тони» сыйлығына ие болды, оның ішінде «Музыкалық қойылымды ең жақсы жаңарту», «Музыкалық қойылымдағы ең жақсы әйел рөлі» және «Музыкалық қойылымдағы ең жақсы ер рөлі» (бұл сыйлық Хенслиге берілді). Мюзикл сондай-ақ тоғыз «Драмалық үстел» сыйлығына ұсынылды, Хенсли «Музыкалық қойылымдағы ең үздік ер рөлі» номинациясында жеңіске жетті, ал Сьюзан Строман хореографиясы үшін марапат алды. Бен Брантли «Нью-Йорк Таймс» газетінде былай деп жазды: «Роджерс пен Хаммерштейннің эпохалық шоуының қайта жаңғыруы, әсіресе би кезінде, жасөспірімдік құштарлыққа толы, сонымен бірге сезімтал және наив, қуатты және шатасқан». Шолуда «Энтони Уордтың гармониялы қисық декорациялары, аспан мәңгілікке созылғандай сезім береді, тағы да өзгеріске аялдап тұрған жердің үмітімен дымқылданып тұр» делінген. «Нью-Йорк Дейли Ньюс» газеті «Визуалды тұрғыдан бұл таң қалдырады – кейде Энтони Уордтың декорациялары Томас Харт Бентонның картиналары сияқты пасторальдік, идиллиялық көрініске ие. Ал кейде, әсіресе жарық дизайнері Дэвид Херсидің жарқыраған палитрасында, шекараның суықтығын көрсетеді» деп баяндады. Сондай-ақ, «Royal National Theatre» «оны бізге жаңа және жанды көрініспен қайтарды» делінген. Алайда, «USA Today» бұл қойылымға жылы емес баға берді, оның сыншысы былай деп жазды: «Бұл әдемі таңнан суық жел соғып тұр, ал алтын тұман ешқашан жеткілікті жарқын болмайды». 2003 жылдан 2005 жылға дейін қойылым ел бойынша гастрольдік сапармен жүрді.

2019 жылы Бродвей қайта жаңғыру; 2022 жылы Лондонға ауысу

2015 жылы Бард колледжінде өткен семинардан және 2018 жылы Бруклиндегі Сент-Энн қоймасындағы қойылымнан кейін, «Оклахома!» 75 жылдығына арналған қойылым «Circle in the Square» театрына Бродвейге көшті. Қойылымды Дэниел Фиш режиссерлік етті, ол тым жақын, көрерменді қамтитын, дөңгелек сахналық стильде қойылды. Оқиға қоғамдық залда өріледі, ал антракт кезінде көрермендерге чили мен жүгері наны ұсынылды. Қойылымның маңызды өзгерісі – Джуд Фрай кейіпкерінің бейнесі. Алғашқы қойылымдағы қатігез, ойлы және қауіпті Джудтың орнына, жаңа қойылымда ол жақсы, мейірімді мінезде суреттелді. Оның өлімі жазатайым оқиға емес, Керлидің қасақана жасаған ісі болды, содан кейін Керлиді кінәден тазалау үшін формалды сот отырысы өтті. Қойылымға билет сату 2019 жылдың 19 наурызында басталды, ал ресми тұсаукесер 2020 жылдың 19 қаңтарына дейінгі шектеулі мерзімге 7 сәуірде өтті. Басты рөлдерде Ребекка Наоми Джонс (Лори), Деймон Даунно (Керли), Али Строкер (Адо Энни), Джеймс Дэвис (Уилл Паркер), Уилл Брилл (Али Хаким), Патрик Вейл (Джуд) және Мэри Теста (Эллер әпкесі) ойнады. Хореографияны Джон Хегинботам, ал музыкалық аранжировканы Дэниел Клюгер жасады, орындаушылар құрамында жеті музыкант болды. Қойылым сегіз «Тони» сыйлығына ие болды, соның ішінде «Музыкалық қойылымның ең жақсы қайта жаңғыруы» және «Музыкалық қойылымдағы ең жақсы әйел актриса» сыйлықтарын Строкер жеңіп алды, ол «Тони» сыйлығын жеңіп алған бірінші мүгедек актриса атанды. 2021–2022 жылдарғы ұлттық турне үшін Фиш қойылымды қайта қарастырды, ол экспрессионистік стилінде сақталды, бірақ проспекттік фон қосылды, ол «авторлық ниеттерді өндірістің радикалды идеяларымен үйлестіреді», деп атап өтті «Chicago Tribune» газетінің сыншысы Крис Джонс, бұл актерлерге заманауи реализммен рөлдерін ойнауға мүмкіндік берді. Лаури рөлінде Саша Хатчингс, Керли рөлінде Шон Грандильо және Эллер әпкесі рөлінде Барбара Уолш ойнады. 2022 жылдың мамырында қойылым жеті апталық шектеулі мерзімге Лондонның «Young Vic» театрында қайта ашылды, онда Керли рөлінде Артур Дарвилл, Лори рөлінде Анушка Лукас, Адо Энни рөлінде Мариша Уоллес, Эллер әже рөлінде Лиза Садовый, ал Уилл Паркер және Джуд рөлдерін Джеймс Дэвис және Патрик Вейл қайта ойнады. 2023 жылдың ақпан айында қойылым Уэст-Эндтің «Wyndham's» театрына көшті. Ол жағымды пікірлер алды және 2023 жылғы «Laurence Olivier» сыйлығын «Ең жақсы музыкалық қойылымның қайта жаңғыруы» номинациясында жеңіп алды.

Дискавериленд

Оклахома! 1977 жылдан 2011 жылға дейін әр жазда, жексенбі күндерін қоспағанда, әр түнде Sand Springs қаласындағы, Оклахома штатындағы Discoveryland амфитеатрында, ашық ауада қойылды. 1993 жылы Ричард Роджерстің қызы Мэри Роджерс және Оскар Хаммерштейн II-нің ұлы Уильям Хаммерштейн Discoveryland-ті "Роджерс пен Хаммерштейннің Оклахома! туған жері" деп жариялады.

2009 жылы Чичестер театр фестивалі

2009 жылдың жазында британдық режиссер Джон Дойл Чичестер фестиваль театрында мюзиклді қойды. Қойылым тұжырымдамасы қараңғы болды және Джонатан Тюниктің жаңа оркестрлеулері қолданылды. Тек көгілдір маталармен безендірілген қарапайым сахнада, "Гүл жапырақтарынан жасалған конфети еденді қан тамшылары сияқты лездеді, ал Лоридің келіннік көйлегі оның қабіріне айналған түсқақар би сахнасы Фрейдтің идеяларымен байланысты." Ол қойылымға қарама-қайшы пікірлер тудырды. The Times газетінің рецензенты: "Бұл өте стильделген, шамадан тыс жаттықтырылған қойылым, ол жақын сәттерге немесе терең сезімге ыңғайлы емес" деп жазды. The Guardian газеті ең көп ұнады, "Бұл керемет, бірінен кейін бірі тамаша әндермен және оның тәтті жүрегіне сіңген қараңғылықтың бір бөлшегімен қуандырады" деді. The Telegraph газетінің шолуында: "Дойл музыканың қасіретті аспектілерін көрсету үшін көлеңке мен силуэтті пайдаланады, бірақ оларды артық қолданбайды. Күн сәулесі түсетін жерлер де жеткілікті, әсіресе екінші актінің құмарлы тақырыптық әнінде, бұл дыбыстың тепе-теңдігін сақтауға көмектеседі."

2010 жылы Вашингтон, Вашингтон Арена сахнасы

«Оклахома!» 2010 жылдың қазан айында «Арена сахнасында» көрсетілді және сыншылардың жоғары бағасын алды. Көркемдік жетекші Молли Смит Лори мен Эллер тәтесінің рөлдеріне афроамерикандық актрисаларды шақырды, бұл Вашингтон қаласының қазіргі демографиялық құрамын және музыкалық туындының 1906 жылғы Оклахома аймағының алуан түрлі халқын көрсете түсті. Қойылым 2011 жылы «Хелен Хейс» сыйлығына он номинация алды, соның ішінде «Үздік тұрақты музыкалық қойылым» (Шекспир театрының «Кандид» қойылымымен тең бөлісіп) және хореографиясы (Паркер Эссе), жетекші актер (Керли рөлінде Николас Родригес) және музыкалық жетекшісі (Джордж Фулгинити Шакар) номинацияларында жеңіске жетті. 2011 жылы қойылым екінші рет «Арена сахнасына» қайта қойылды.

2012, Сиэтл, Вашингтон, 5-ші даңғыл театры

Питер Ротштейн режиссерлік еткен 5th Avenue Theatre-дің 2012 жылғы қойылымында афроамерикалық бишілер мен афроамерикалық актер Jud рөлінде ойнады. Бұл таңдау, Arena Stage қойылымындағыдай, Оклахома аймағында афроамерикалықтардың тарихи қатысуын көрсету мақсатымен жасалды, бірақ "кейбір көрермендер сахнада біздің тарихымыздағы ең жаман стереотиптердің бірін көріп, орындарында қозғалып, мазасыздық сезінеді: зор күшпен нәзік ақ әйелді зорлап жатқан қара нәсілді ер адам [және] ақ батыр – Jud-ты дерлік асылуға итермелейді және тіпті сол әрекетті бейнелейді. Кейбіреулер мұны линчтеуге тікелей сілтеме деп санайды". "Арман балеті" зұлым, жыныстық мәнді болды және Джудтың Лориді зорлауға алып кетуімен аяқталды. Бір сыншы тарихи "афроамерикалық шаруаға ақ әйелді биге қатыстыруға рұқсат беру арқылы алынған еркіндікті" атап өтті. Мүмкін, кейбіреулер әнмен емес, жүректеріндегі сұрақтармен кеткен шығар. Театрдың мақсаты осы емес пе?"

1955 жылғы киноға бейімделген

1955 жылы түсірілген фильмде Гордон МакРэй, Ширли Джонс (оның кинодағы алғашқы рөлі), Род Штайгер, Шарлотта Гринвуд, Глория Грэм, Джин Нельсон, Джеймс Уитмор және Эдди Альберт түсті. Бұл Фред Зиннеманның режиссерлік еткен жалғыз музыкалық фильмі, ал хореографияны Агнес де Милль жасады. Бұл Todd AO 70 мм кең экранды форматта түсірілген тұңғыш көркем фильм болды. Роджерс пен Хаммерштейн студияның сахналық қойылымдарды киноға бейімдеу кезіндегі қалыпты өзгерістерін, мысалы, басқа авторлардың жаңа әндерін қосу сияқты амалдарды болдырмау үшін фильмді жеке бақылады. Фильм басқа Роджерс пен Хаммерштейннің сахналық қойылымдарынан киноға бейімделген фильмдерге қарағанда сахналық нұсқаға жақын болды, бірақ ұзақ алғашқы сахнаны бірнеше қысқа сахналарға бөліп, кейбір әндердің орындалу орындарын өзгертті. Мысалы, "Канзас-Сити" әні пойыз стансасында орындалады, онда Эллер тәте және басқа ковбойлар Канзас-Ситиден келген Уилл Паркерді күтіп алады. Бурлеск бишісі туралы әннің мәтіні кино цензурасынан өту үшін сәл өңделді.

Жазбалар

Бинг Кросби мен Франк Синатра екеуі де 1943 жылы "People Will Say We’re In Love" және "Oh, What a Beautiful Mornin'" әндерін жазды. Алайда, 1942–1944 жылдардағы музыканттардың ереуіліне байланысты, бұл жазбаларда аспаптық сүйемелдеу болмады және олар "акапеллалық қосалқы дауыстармен салмақты болып келді". "Оклахома!" мюзиклінің продюсерлері жоғары сапалы ресми жазбалардың болмауына қанағаттанбады, Тереза Хелберн 1943 жылдың тамызында әріптесіне былай деп жазды: "Сізге жіберуге "Оклахома!" жазбаларының ешқайсысы да жоқ. Сіз білесіздей, Петриллоның музыканттар одағына салған тыйымы әлі де күшінде. Олар эфирде ойнай алмайды, сондықтан жасалған жалғыз жазба – Франк Синатрамен "People Will Say We’re in Love" әні, егер ол радиодағы орындауына ұқсас болса, онда ол қорқынышты болуы мүмкін". Уақыт және шығын шектеулеріне байланысты кейбір әндер қосылмаса да, "Оклахома!" мюзиклінен көптеген әндер 1943 жылы Decca Records компаниясы шығарған альбомда 78 айналымдық форматтағы 10 дюймдік екі жақты алты диск түрінде жарық көрді. Ол бір миллионнан астам дана сатылып, лейблді актерлерді студияға шақырып, алғашқы жинаққа кірмеген үш әнді жаздыруға итермеледі. Бұл "Оклахома! Екінші том" деп аталды. 1949 жылы Decca бірінші жинақты LP форматында қайта шығарды, бірақ екінші жинақты шығармады, ол көп ұзамай өте сирек кездесетін коллекциялық затқа айналды. Барлық келесі LP шығарылымдары да толық болмады. Соңғы рет 2000 жылы Decca Broadway түпнұсқалық матрицаларға оралып, толық ән бағдарламасының жаңа жоғары сапалы үнін жасады және оны түпнұсқа 78 альбомның суретін пайдалана отырып, CD форматында шығарды. Алғашқы "Оклахома!" альбомының табысы Бродвей мюзиклдерінің түпнұсқалық актерлік құрам жазбаларын жасауға үлгі болды, бұл мюзиклдің таралуы мен халық мәдениетінде сақталуының маңызды бөлігіне айналды. "Оклахома!" мюзиклінің кейінгі актерлік құрам жазбаларына 1979 жылғы Бродвей актерлік құрамының жазбасы, 1980 жылғы Лондон актерлік құрамының жазбасы, 1998 жылғы Корольдік ұлттық театр актерлік құрамының жазбасы, 2019 жылғы Бродвей актерлік құрамының жазбасы және 1955 жылғы фильмнің саундтрек альбомы кіреді. Сондай-ақ, шоуда басты рөлдерде Нельсон Эдди, Джон Райт және Флоренс Хендерсон сияқты жұлдыздармен 20-дан астам студиялық актерлік құрам жазбалары бар.

Қабылдау

Оклахоманың түпнұсқалық қойылымы! сыншылар тарапынан да, халық арасында да бұрын-соңды болмаған үлкен табысқа ие болды. Нью-Йорк журналдарының бірінен Джон Андерсон мюзиклді "көзге жағымды, жаңашылдыққа толы, қиялымен әсемдеп безендірілген, Ричард Роджерстің музыкасы құлаққа ләззат сыйлайтындей керемет қойылым" деп бағалады. Оның пікірінше, "онда, шамамен айтқанда, барлық қажетті элемент бар". Уильям Зинссер Оклахома! "музыкалық комедияның" ескі "дәстүрлерін" бұзғанын, әндердің "кейіпкерлерді тереңінен зерттеп", сюжетті ілгерілетуге көмектесетінін атап өтті. Бұл қойылым "белгілі бір кезеңге айналды, сондықтан ХХ ғасыр театрының маңызды сәттері туралы жазған тарихшылар, Оклахомаға қатысты кезеңдерді анықтауға кірісті". Оклахома! Роджерс пен Хаммерштейнді "музыкалық театр жанрына ең үлкен үлес қосушылар" деп таныстырды. Олардың әлеуметтік ой-пікірге толы, мазмұнды пьесалар жасау үлгісі, басқа да дарынды авторларға өз музыкалық пьесаларын жазуға күш берді. Театр тарихшысы Итан Мордден Оклахома! "бірінші біріктірілген мюзикл, алғашқы американдық халық мюзиклі" деп аталғанын айтады, бірақ "Шоу-бот" "екеуіне де бұрын жете алды". Одан да ертерек, Гилберт пен Салливан және француз опера-буффесінен кейін Принцесс театрының мюзиклдері ән мен сюжетті қайта біріктіруді бастады. Олар ондаған жылдар бойы жұқас сюжетке ие британдық және американдық мюзиклдерден кейін, музыкалық қойылымның халыққа танымал ойын-сауық элементтерін біріктіріп, оның сюжеті мен әндерінің байланысын көрсетуге мүмкіндік берді. Қазіргі американдық ортаны бейнелейтін Принцесс театрының қойылымдары "кейінгі барлық ірі музыкалық комедиялардың қалыптасуына негіз салды және оларды жетілдірді. Кейіпкерлер мен жағдайлар, музыкалық комедия шеңберінде, сенімді болды, ал юмор жағдайлардың немесе кейіпкерлердің мінезінен туындады. Керннің әсем әуендері оқиғаны одан әрі дамытуға немесе кейіпкерлерді ашуға жәрдемдесті". Мордден сондай-ақ Оклахома! "бірінші ұлы би мюзиклі" деп аталғанын, бірақ бұрын да биге баса назар аударған мюзиклдер болғанын, мысалы, "Гей ажырасу" және "Аяқ бармағыңда" екенін атап өтеді. Ол былай деп қорытындылайды: "Бірақ Оклахома! – этникалық дыбысы бар, сөздері мен музыкасы толығымен халықтық стильде жазылған алғашқы американдық мюзикл".