Кіріспе
Польша армиясы (Wojsko Polskie) – Польшаның қарулы күштеріне қолданылатын атау. Бұл атау 19 ғасырдың басынан бері қолданылып келеді, алайда оны одан бұрынғы әскери құралымдарға да қатысты қолдануға болады. Польша қарулы күштеріне Армия (Wojsko Lądowe), Әскери-теңіз күштері (Marynarka) және Әуе күштері (Lotnictwo) кіреді және олар Ұлттық қорғаныс министрлігінің (Ministerstwo Obrony Narodowej) бағынысында болады.
The Polish Army (Wojsko Polskie) is the name applied to the military forces of Poland. The name has been in use since the early 19th century, although it can be used to refer to earlier formations as well. Polish Armed Forces consist of the Army (Wojsko Lądowe), Navy (Marynarka) and Air Force (Lotnictwo) branches and are under the command of the Ministry of National Defense (Ministerstwo Obrony Narodowej).
Польша Корольдігі (10 ғасыр1569)
Бірінші поляк армиясы 10 ғасырда Пьяст әулеті тұсында Польша корольдігінде құрылды. Патшаның әскері, көбінесе атты, қарулы адамдардан тұрды, олар "дружина" деп аталды. Олардың негізгі міндеті монархты қорғау және салық жинауға көмектесу болды. Олардың ұйымдастырылуы басқа славян билеушілерінің ұқсас қарулы жасақтарына ұқсас еді және көбінесе шетелдіктерден құралды. Уақыт өте келе, ертедегі тайпалық жауынгерлерден рыцарьлар пайда болды, ал 15 ғасырға қарай "шляхта" немесе поляк ақсүйектерінен тұратын толық әлеуметтік топ қалыптасты. Польша ақсүйектері ежелгі тайпалық бірлестіктердің ішінде ерекше элементті құрады. Алайда, бұл нақты емес, өйткені Польшаның ерте тарихы және славян халқының осы белгіленген аумаққа қоныс аударуы туралы мәліметтер аз. 14 ғасырға таяу, Польшада рыцарь деп аталатын және шляхта деп аталатын адамдардың арасында айырмашылық шамалы болды. Шляхта мүшелері елді қорғауға (посполитое рушение) жеке міндетті болды, соның арқасында патшалықтың жеңілдік алған әлеуметтік тобына айналды. Оларға қамалдар салуға және күтіп ұстауға, сондай-ақ оларға бекітілген аумақта бейбітшілік пен тәртіпті сақтауға міндеттілік жүктелді.
Отансыз әскер (17951918)
Польшаның бөлінісінен кейін, 1795 жылдан 1918 жылға дейінгі кезеңде, Польша әскері 1830 жылғы қараша көтерілісі және 1863 жылғы қаңтар көтерілісі сияқты көтерілістер кезінде Польшада бірнеше рет қайта құрылды, сондай-ақ Польшадан тыс, Наполеон соғыстары кезінде (Италиядағы Польша легиондары) да қайта құрылды. Белгілі бір дәрежеде автономиясы бар Ресей патшалары басқарған Польшаның Конгресс Корольдігі 1815-1830 жылдары әскерге ие болды, бірақ сәтсіз көтерілістен кейін ол таратылды. Көптеген поляктар басқыншы әскерлерде де қызмет етті: Австро-Венгрия (1867 жылға дейін Императорлық Австрия), Императорлық Ресей және Германия әскерлерінде (1871 жылға дейін Пруссия). Дегенмен, бұл державалар поляк әскерлерін өз әскерлерінің барлық бөлімдеріне таратуға тырысты және көбінесе поляк бөлімшелерін құрмады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Польша легиондары Австрия оккупациясы астындағы Польшаның оңтүстік бөлігі – Галицияда құрылды. Орталық державалар соғыстан кейін Польшаның тәуелсіздігіне кепілдік бере алмағандықтан, олар екеуі де таратылды. Польша легионының екінші бригадасының командирі, генерал Йозеф Галлер 1917 жылдың соңында жақынды ауыстырып, Мурманск арқылы әскерінің бір бөлігін Францияға жеткізіп, онда Көк армияны құрды. Оған АҚШ-тан бірнеше мың поляк еріктілері қосылды. Олар 1917 және 1918 жылдары француз майданында батыл шайқасты.
Екінші Польша Республикасы мен Екінші дүниежүзілік соғыс (1918-1945 жж.)
Польша 1918 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін, 1919-1922 жылдардағы поляк-совет соғысына және 1939-1945 жылдардағы Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан әскери күштерін қайта құрды. Польша неміс оккупациясы астында болған кезде бірнеше қарсылық қозғалыстары пайда болды, олардың ішіндегі ең ірісі – Отандық армия болды.
Польша Халық Республикасы (1947-1989)
Польша қарулы күштері, сол кезде Польша халық армиясы деп аталған, Совет бақылауындағы Варшава шартының құрамына кірді. Польшалық бөлімшелер 1968 жылы Прага көктеміне жауап ретінде Чехословакияны оккупациялауға қатысты. Оқкупацияның бас штабы Польша жерінде, маршал Иван Якубовскийдің Легницадағы штабында орналасқан еді.
Польшаның Үшінші Республикасы (1989 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
1990 жылдың қаңтарынан кейін қарулы күштердің атауы Польша Мемлекетінің жаңа ресми атауына сәйкес "Польша Республикасының қарулы күштері" деп өзгертілді. 2003 жылдың наурызында Польша қарулы күштері 1500 адам, арнайы күштер және қолдау кемесін жіберіп, 2003 жылғы Иракқа басып кіруге қатысты (2003 жылғы Иракқа басып кіруде поляктардың қатысуына қараңыз). Саддам режимі жойылғаннан кейін Польша құрлық әскерлері АҚШ жетекшілігімен Ирактағы көпұлттық күштердің бөлігі болған 17 елдің көпұлттық дивизиясы Орталық-Оңтүстік үшін бригада және дивизия штабымен қамтамасыз етті. Ең көп болған кезде Польшаның оңтүстігінде 2500 әскер орналасқан. Польша 2004-2008 жылдар аралығында Ирактағы күштерінің құрамына шамамен он шабуылдық және көліктік тікұшақтарды жөнелтті. 2006 жылы әскер саны 900-ге дейін азайтылды. 900 сарбаздың бар болғаны 80-і операциялар жүргізу үшін алдыңғы операциялық базасынан шықты.