Кіріспе

Альбатрос, бастапқыда Альбатрос, кейін Алк деп аталды, 1961 жылы американдық жасөспірімдер тобымен бірге суға батқанда танымал болған желкенді кеме. Осы оқиғалар 1996 жылғы "Ақ дауыл" фильмінің негізіне алынды.

Ерте тарих

"Альбатрос" кемесі 1920 жылы Нидерландының Амстердам қаласындағы мемлекеттік кеме жасау зауытында "Альбатрос" деп аталатын шхуна ретінде салынды. 1937 жылы Германия үкіметі сатып алғанға дейін кеме Солтүстік теңізде екі он жыл бойы жұмыс істеді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол су асты кемелері үшін радио станциясы кемесі ретінде пайдаланылды. 1949 жылы "Роял Роттердам Ллойд" компаниясы оны өз компаниясының болашақ офицерлерін оқыту үшін сатып алды. Оның кішкентай болуы осы мақсатқа өте қолайлы болды, ал онға жуық шәкірттер алтыдай кәсіби экипаж мүшесінен жеке назар ала алды. Голландияның меншігінде болған кезде ол Солтүстік теңізде кеңінен жүзіп, кейде Испания мен Португалияға дейін сапар шекті. 1954 жылы американдық авиатор, кинорежиссер және жазушы Эрнест К. Ганн "Альбатросты" сатып алып, оны бригантинге қайта жабдықтап, үш жыл бойы Тынық мұхитында кезіп жүрді. Чарльз Гигтің ("Альбатростың соңғы сапары") айтуынша, осы кезеңде "Альбатрос" Гавайидегі цунамиден аман қалған. Ол сондай-ақ 1958 жылы түсірілген "Құдайларға арналған сумерек" (Рок Хадсон мен Артур Кеннедидің қатысуымен) фильмінде пайдаланылды, оның сценарийі мен осы аттас романы "Альбатростың" иесі Ганн жазған.

"Океан академиясында" альбатрос және жоғалту

1959 жылы Кристофер Б. Шелдонның Коннектикут штатының Дариен қаласындағы Океан академиясы кемені колледжге дайындық сабақтары мен желкенді жаттығуларды біріктіретін сапарларға пайдалануға алды. Келесі үш жылда Кристофер Б. Шелдон, Ph.D. және оның әйелі Элис Штрахан Шелдон, M.D. Кариб теңізі мен Тынық мұхитының шығысында он төрт студент үшін бағдарлама жүргізді. 1960 жылдың күзінен 1961 жылдың көктеміне дейін төрт оқытушыдан (соның ішінде Шелдондар), аспазшы Джордж Птацник және 13 студент Багамадан Кариб теңізі арқылы Галапагос аралдарына және кері Кариб теңізіне жүзіп кетті; он төртінші студент сапардың алғашқы бөлігінде кемеде болды, бірақ Бальбоа, Панамада қалды. Мамыр айының басында «Альбатрос» кемесі Мексикадағы Прогресодан Багам аралдарындағы Нассауға қарай жолға шықты. 1 мамырда шкипер Шелдон Флорида кілтінің бірінде жанармай құю үшін тоқтамақшы болды. 1961 жылдың 2 мамырында сағат 8:30-нан кейін «Альбатрос» кемесі Dry Tortugas-тан батысқа қарай 201 км қашықтықта кенеттен дауылға тап болды. Кеме күрт қисайды және дерлік бірден суға батып, Элис Шелдонды, кеменің аспазы Джордж Птацник пен студенттер Крис Користин, Джон Гудлетт, Рик Марселюс және Робин Уэзериллді өздерімен бірге алып кетті (Джон Гудлетт соңғы минуттарда палубада болды, бірақ құтқару қайығын босату кезінде суға батып бара жатқан кеменің сызықтарына немесе желкендеріне ілініп қалған болуы мүмкін, ал Кристофер Користин басқа біреуді құтқару үшін палубаға түскен деген хабар бар). Кеме жоғалғанға дейін радиоарнасымен апат сигналын жіберуге уақыт болмағандықтан, қалған экипаж Флоридаға қарай екі құтқару қайығын пайдаланды. 3 мамыр күні таңғы сағат 7:30 шамасында екі қайықты голланд жүк кемесі «Гран Рио» тауып, аман қалғандарды Флорида штатының Тампа қаласына жеткізді. Шелдонның сөзіне қарағанда, «Альбатрос» кемесіне соққан дауыл – ақ дауыл, яғни күтпеген, өте күшті дауыл болған. Оның пікірінше, «Альбатрос» негізінен тұрақты, «қауіпсіз» кеме болды және бортында сегіз айдай болған жасөспірім экипаж жеткілікті оқытылған, бірақ бұл сирек кездесетін құбылыс кемеге тірі қалу мүмкіндігін бермеді. Алайда, бұл пікірге қарсы шыққандар, жылдар бойы әртүрлі иелері «Альбатрос» кемесін қайта жөндеуден өткізгендіктен, оның жоғарғы жағы ауырлап, екінші деңгейлі тұрақтылығына әсер еткенін, яғни, қисайғаннан кейін тұрақтылығын сақтауға немесе тік тұруға мүмкіндігін азайтып, суға бату қаупін арттырған. Солтүстік теңіздегі ұшқыш шхуна кезінде кеменің желкендері әлдеқайда кішірек және төмен болған, демек желдің күші сол күні болғандай күшті болмаған. «Альбатростың» жоғалғанынан кейін 40 жылдан астам уақыт өткен соң, Дэниел С. Паррот өзінің «Tall Ships Down» атты кітабында кеме және оған ұқсас кемелер туралы құжаттарды қайта талдады. Ол кеменің тұрақсыздығы нашарлағандықтан тіпті «қалыпты» дауыл да оны батыруы мүмкін екенін айтты; оның сөзіне қарағанда, кемені кәсіби басқару және кеме капитанының сақтығы (желкендерді ертерек түсіру) ғана қайта жабдықталған «Альбатростың» бұрынғы қатты жел кезінде суға батуына жол бермеді. 1932 жылы неміс оқу кемесі «Niobe» да осындай жағдайға ұшырап, 69 адам қаза тапты. Паррот «Marques» (1984) және бастапқы «Pride of Baltimore» (1986) кемелерінің кенеттен жоғалуын да осымен байланыстырып, олар да үлкен желкендік аймақтармен зардап шеккенін айтады; «Marques» жағдайында бұл оның өмір сүрген жылдарында жасалған жөндеулердің нәтижесі болды.

Кеме жоғалтудың салдары мен баяндамалары

"Альбатростың" қазасы АҚШ Жағалау күзетін кемелердің тік тұру қабілеті – яғни, кемелердің тік күйде қалу мүмкіндігі – және желкенді мектеп кемелеріне қойылатын талаптарды жан-жақты қарап шығуға мәжбүр етті. Жаңа ережелер 1982 жылғы «Желкенді мектеп кемелері туралы» заңында заңдастырылды. "Альбатростың" соңғы сапары туралы естеліктерді оқиға куәгерлерінің екеуі жариялады: кемедегі студенттердің бірі Чарльз Гиг және ағылшын тілі оқытушысы Ричард Лэнгфорд. 1996 жылғы Ридли Скотттың режиссерлік жұмысы және Джефф Бриджестің басты рөлде ойнаған «Ақ дауыл» фильмі кеменің қазасын шынайы бейнелейді. "Альбатрос" қаза болғаннан кейін Шелдон Бейбітшілік корпусында жұмыс істеді және қысқа мерзімге тағы бір желкенді мектеп ашты. Ол 2002 жылдың 5 қазанында Коннектикут штатының Стэмфорд қаласында ұйқы безінің қатерлі ісігінен қайтыс болды. Оның өмірі 76 жылға созылды.