Кіріспе
Британдық жолаушылар және жүк кемесі; 1943 жылы нацистік әуе күштері тарапынан батырылған.
HMT Rohna – 1926 жылы Тайнсайдта SS Rohna ретінде салынған және 1940 жылы әскер тасымалдау кемесі ретінде қолданысқа алынған Британдық Үндістандық Бу пароходтық навигация компаниясының жолаушылар және жүк кемесі болды. ("HMT" – "Ең Көкем Патшаның Көлігі" деген мағынаны білдіреді). Руха 1943 жылғы қарашада Жерорта теңізінде Люфтваффе ұшағынан ұшырылған Henschel Hs 293 басқарылатын ұшу бомбасының нәтижесінде батты. Одан 1100-ден астам адам қаза тапты, олардың басым бөлігі АҚШ әскерлері еді.
Ғимарат
1925 жылы British India Line компаниясы Мадрас–Нагапатам–Сингапур қызметі үшін екі жаңа кеме тапсырыс берді. Олар бір-біріне ұқсас кемелер болғанмен, әртүрлі кеме құрылысшылық компанияларда салынды және әртүрлі қозғалтқыштары болды. Hawthorn Leslie and Company Рохнаны Тайнсайдтағы Хебберндегі кеме құрылысшылық қадасында салды. Barclay, Curle and Company Глазгодағы Клайдсайдта салынды. Екі кеме де 1926 жылы суға түсіріліп, құрылысы аяқталды. Рохна 1926 жылдың 24 тамызында суға түсіріліп, 5 қарашада аяқталды. Ол Үндістанның Пенджаб штатындағы Сонипат ауылының атымен аталды. Оның 15 толқынды пеші бар, олар бес бір жақты қазандықты қыздырды, олардың жалпы қыздыру беті құрады. Бұл пештер 215 фунт/квадрат дюйм қысыммен жұмыс істейтін екі төрт цилиндрлі, төрт есе кеңейтілген бу қозғалтқыштарына бу жіберді, олардың жалпы қуаты 984 НХП құрады. Әрбір қозғалтқыш кеменің екі бұрандасының біреуін айналдырып, Рохнаға 984 НХП немесе 5000 а.к. қуат берді. 1934 жылға қарай Рохна сымсыз бағытты табу құралдарымен жабдықталды.
Азаматтық қызмет
Мадрас-Нагапатам-Сингапур бағытын бірден бастаудың орнына, «Рохна» алғашқы алты айлық қызметін Шанхайға әскери күшейткіштерді жеткізумен өткізді. Осының салдарынан, ол жоспарланған қызметін 1927 жылдың маусым айына дейін бастай алмады. 1940 жылдың 15 наурызында «Рохна» Суэц каналы арқылы Үнді мұхитына қайтып келді, ол мамыр айына дейін Бомбей, Рангун және Коломбо арасында эскортсыз жүріп өтті. Мамыр айында ол әскер тасымалдау кемесі ретінде қолдануға алынды.
Келесі күні, Бугиден шамамен сағат 16:30-да конвойға 14 «Люфтваффе» Heinkel He 177A ауыр бомбалаушы ұшағы, ал одан кейін алтыдан тоғызға дейін торпедалық бомбалаушылар шабуыл жасады. Осы кезде конвойды әуеде сүйемелдеген төрт құрлықтағы «Еркін француз әуе күштерінің» Spitfire ұшағы болды. Шабуыл барысында оларды RAF Spitfire ұшақтары алмастырды. Зардаптар туралы мәліметтер уақыт өте келе біртіндеп жарияланды. 1944 жылдың ақпан айында АҚШ үкіметі Еуропа суларында белгісіз әскери кеме суға батып, 1000-нан астам сарбаз қаза тапқанын мойындады, бірақ оның себебі су асты кемесі екенін айтты. 1945 жылдың маусым айында АҚШ үкіметі нақты қаза болғандардың санын жариялады, кеме «Рохна» екені анықталды және суға бату себебі неміс бомбалаушылары екені белгілі болды, бірақ басқарылатын бомба қолданылғаны туралы мәлімдеме жасалмады. «Әуедегі жолақты бомба» қолданылғаны туралы алғашқы хабар 1945 жылдың 14 қарашасында «Солт-Лейк-Сити Трибьюн» газетіндегі шайқас туралы есепте жарияланды. 1947 жылдың 9 наурызында «Чикаго Трибьюн» газеті шабуыл туралы толық мәліметтерді, соның ішінде «радиоарналы [sic] жолақты бомба» қолданылғанын жариялады. 1948 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстағы «Британдық Үнді желісінің» тарихы жарияланды, онда «ракета сымсыз басқарылатын жаңа жолақты бомбалардың бірі болды» делінген. АҚШ үкіметі 1967 жылы «Ақпараттық ашықтық туралы» заң қабылданғаннан кейін оқиғаның қалған егжей-тегжейлерін, атап айтқанда радиоарналы жолақты бомба қолданылғанын ресми түрде жариялады.
Ескерткіштер
Рохна экипажының қаза тапқан мүшелері Лондонның Тауэр Хилл қаласындағы Саудагерлік теңіз флотының соғыс ескерткішінің Екінші дүниежүзілік соғыс бөлімінде есте қалдырылған. Оның ласкар теңізшілері Читтагонг және Мумбайдағы Ұлттар Достастығының соғыс қабірлері комиссиясының ескерткіштерінде есте қалдырылған. 1996 жылы Алабама штатының Сил қаласындағы Форт-Митчелл ұлттық зиратында қаза тапқан АҚШ әскерлеріне ескерткіш ашылды. 1962 жылы Нью-Йорк штатының Бронкс қаласындағы Эспланаданың Астор даңғылы бұрышындағы қозғалыс аймағы Рохнаның суға батуынан қаза тапқан жергілікті тұрғын, рядовой Сидни Вайсманның құрметіне аталды. 2021 жылдың 31 мамырында Массачусетс штатының Гарднер қаласындағы көпір АҚШ сержанты Лоуренс Лукасевициусқа арналды, ол Гарднердің тұрғыны және Рохнада қаза тапқан сарбаздардың бірі болған.
Дау
1998 жылы кемесі батып, ағасын жоғалтқан доктор Джеймс Беннетт Xlibris баспасы арқылы "Рухна апаты" атты кітабын жариялады. Онда ол көптеген адамның қаза болуына "Рухна" кемесінің ласкар экипажының нашар дайындығы мен батылдық танытпауы, сондай-ақ кемедегі қауіпсіздік шаралары мен жабдықтарының кемшіліктері себеп болғанын мәлімдейді. 2002 жылы History Channel телеарнасы "Рухна апаты: Екінші дүниежүзілік соғыстың құпия трагедиясы" деген тақырыптағы History Undercover сериясының эпизодын шығарды, ол Беннетттің кітабына негізделген және оның айыптауларын қайталады. Бірақ, соғыс кезінде американдық әскерлерге басшылық еткен лейтенант-полковник пен "Рухна" кемесінің екінші офицері және басқа да аман қалғандардың баяндамалары Беннетттің мәлімдемелеріне қарсы тұрады.