Ликата, Сицилия қаласы: тарихы, порты, күкірт және асфальт экспорттау орталығы. Финикилер мен ежелгі Гелойлармен байланысы. Жағажайларымен таныс болыңыз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ликата (, ; Φιντίας, содан кейін Пинтиас немесе Плинтис), бұрын сондай-ақ Аликата , – Сицилияның оңтүстік жағалауында, Салсо өзенінің (ежелгі Химера) сағасында, Агридженто мен Геланың арасында шамамен ортасында орналасқан қала және коммуна. Бұл 20 ғасырдың басында дамыған маңызды теңіз порты, күкірт, оның өңделуі Ликатаны Еуропаның ең ірі экспорттау орталығына айналдырды, сондай-ақ асфальт және кейде ірімшік тасымалдайды. Порт қаласының батысында толқынмен ойылған мүйістермен бөлінген шағын жағажайлар тізбегі бар (Amore 2002).
Licata (, ; Φιντίας, whence Phintias or Plintis), formerly also Alicata , is a city and comune located on the south coast of Sicily, at the mouth of the Salso River (the ancient Himera), about midway between Agrigento and Gela. It is a major seaport developed at the turn of the twentieth century, shipping sulphur, the refining of which has made Licata the largest European exporting centre, and asphalt, and at times shipping cheese. West of the port city there is a series of pocket beaches separated by wave cut headlands as high as (Amore 2002).
Ежелгі
Бұл елді мекенді б.з.д. 12-8 ғасырлар аралығында сауда жасаған финикиялықтар жиі мекендеген. Б.з.д. VII ғасырдың соңында Гелои (Ежелгі Грекиядағы Гела қаласының тұрғындары) Салсо (Химера) өзенінің сағасын қорғау үшін бекініс салған. Б.з.д. VI ғасырдың бірінші жартысында Агридженто тираны Фаларис бекініс құрылысын салғызған. Алғашқы қонысты Геладан келген колонистер құрған болуы мүмкін. Б.з.д. 311 жылғы Химера шайқасында қаланың жанында Аготокл карфагендіктерден жеңіліп, қала олардың қолына түскен. Қала б.з.д. 282 жылы Сальсоның оң жағалауында Агригент тираны Финтиас тарапынан қайта құрылды. Ол Гела қаласын қиратып, халқын осында қоныстандырғаннан кейін қалаға өзінің атын берді (Финтиас). Б.з.д. I ғасырға дейін жазулар мен монеталар тұрғындары Гелои есімін сақтағанын көрсетеді. Финтиас қабырғалары, храмдары және агорасы бар үлкен аумаққа салынған. Оның орналасуы қазір толып қалған шығанақтағы шағын табиғи портының артықшылықтарын пайдаланған. Бұл жерді қазір Монте-Сан-Мишель деп аталатын төбе қорғаған. Алайда Финтиас Геланың мәртебесіне жете алмады. Жақын орналасқан Эконом мүйісінде б.з.д. 256 жылы римдіктер Бірінші Пуника соғысында Эконом мүйісі шайқасында жеңіске жетіп, қаланы карфагендіктерден босатқан. 249 жылы қала рим флотына пана берген, бірақ карфагендіктер шабуыл жасап, көптеген кемелерді батырған. Цицерон да оны жүгері экспортымен айналысатын маңызды теңіз порты ретінде сипаттаған. Рим дәуірінде Финтиас ірі сауда орталығына айналған. Бірақ Страбонның заманында Сицилияның оңтүстік жағалауындағы басқа қалалар сияқты құлдырап кеткен сияқты, өйткені ол оны ерекше жағдайлардың арасында атамайды. Плиний Сицилиядағы стипендиялық қалалардың бірі ретінде Пинтиенстерді (немесе кейбір қолжазбаларда Phthinthienses) атап көрсетеді, ал оның аты Птолемейдің еңбектерінде де кездеседі. Бірақ осы екі автордың екеуі де оны Сицилияның ішкі қалаларының қатарына жатқызғаны қызық, оның теңіз жағасындағы орны Диодор мен Цицеронның мәліметтерімен нақты расталған. Антониндік маршрутында Плинтис деп аталатын жер де көрсетілген, бұл Финтиас атауының бұрмалануы болуы мүмкін. Ол Агригенттен Сиракузаға қарай жағалау бойындағы жолда, бұрынғы қаладан 23 миль (37 км) қашықтықта орналасқан. Бұл қашықтық Агриджентодан Ликатаға дейінгі қашықтыққа жақын, бірақ сәл кем.
The settlement was frequented by the Phoenicians who traded there between the 12th and 8th centuries BC. At the end of the 7th century BC the Geloi (inhabitants of ancient Gela, in Magna Graecia) built a fortified station to guard the mouth of the Salso (Himera) river. In the first half of 6th century BC Phalaris, tyrant of Agrigento, built a fortified outpost. The first settlement was probably founded by colonists from Gela. At the Battle of the Himera River (311 BC) near the town, Agothocles was beaten by the Carthaginians and the town fell into their hands. The city itself was re founded on the right bank of the Salso in 282 BC, by Phintias, tyrant of Agrigentum, who named it for himself (Phintias), after razing the city of Gela and resettling its population here. As late as the 1st century BC, inscriptions and coins show that the inhabitants retained the name Geloi. Phintias was laid out on a great scale, with walls, temples and an agora. The setting took advantage of a small natural harbour, about across, in a bay on the coast that is now infilled. The site was protected by the headland now named Monte San Michele. Phintias, however, never rose to the importance of Gela. At nearby Cape Ecnomus, in 256 BC the Romans won the Battle of Cape Ecnomus in the First Punic War and freed the city from the Carthaginians. In 249 BC it afforded shelter to a Roman fleet which was, however, attacked by the Carthaginians and many of the ships sunk. Cicero also alludes to it as a seaport, carrying on a considerable export trade in corn. Under the Romans Phintias became a large commercial emporium. But in Strabo's time it seems to have fallen into the same state of decay with the other cities on the south coast of Sicily, as he does not mention it among the few exceptions. Pliny, notices the Phintienses (or Phthinthienses as the name is written in some manuscripts) among the stipendiary towns of Sicily; and its name is found also in Ptolemy; but it is strange that both these writers reckon it among the inland towns of Sicily, though its maritime position is clearly attested both by Diodorus and Cicero. The Antonine Itinerary also gives a place called Plintis, doubtless a corruption of Phintias, which it places on the road from Agrigentum along the coast towards Syracuse, at the distance of 23 mile (37 km) from the former city. This distance agrees tolerably well with that from Agrigento to Licata, though somewhat less.
Орта ғасырлар мен қазіргі заман
Қаланың тарихи орталығы, Лимпиадостың жағалаудағы қамалының жанында, Византия үстемдігі кезеңімен басталады. 827 жылы арабтар Ликатаны басып алды, олардың билігі екі ғасырдан астам уақытқа созылды, және қала 1086 жылдың 25 шілдесінде нормандықтар тарапынан жаулап алынды. Нормандық-Хоэнштауфен дәуірінде қала гүлденіп, «Ажылық қаласы» (Cittè Demaniale) атағын алды. 1270 жылы Ликата (сол кезде шамамен 7000 тұрғыны болған) Сицилия кешкі аспабы деп белгілі көтерілістің бір бөлігі ретінде Анжу билігіне қарсы шықты. Содан кейін қала Трастамара әулетінің билігіне өтті, ол 1447 жылы қалаға «Ең адал» (fidelissima) атағын берді. 1553 жылы, Драгуттың қарақшылары қаланы тонағаннан кейін, Сант-Анжело төбесінде салынған үлкен мұнарамен бірге қабырғаларды қайта жаңарту туралы шешім қабылданды. Ликата 16 ғасырда қайтадан гүлдене бастады, бұл Мальтадан келген иммигранттар қауымының болуымен байланысты, және бұл өркендеу кезеңі 17 ғасырға дейін жалғасты, осы кезде қабырғалардың сыртында алғашқы қоныстар пайда болды, өсіп келе жатқан Мальта қауымын орналастырды, сондай-ақ көптеген ғимараттар барокко стилінде салынды немесе қайта жаңартылды. Порт та өркендеу кезеңін басынан өткерді, бұл негізінен астық экспортының арқасында болды.
The historical centre of the town, near the coastal castle of Lympiados, dates from the period of Byzantine domination. In 827 the Arabs conquered Licata, and their rule lasted for more than two centuries, ending when the town was captured by the Normans on July 25, 1086. During the Norman Hohenstaufen age the town flourished and was awarded the title of Cittè Demaniale ("Crown's City"). In 1270 Licata (then having some 7,000 inhabitants) rebelled against Angevine rule as part of the uprising known as the Sicilian Vespers. Thereafter the town came under the control of the House of Trastámara, who in 1447 granted it the title of fidelissima ("Most Faithful"). In 1553, after the city was sacked by Dragut's corsairs, it was decided to rebuild the walls, together with a large tower which was erected on the summit of Sant'Angelo hill. Licata began to flourish once more in the 16th century, thanks in part to the presence of a community of Maltese immigrants, and this period of prosperity continued well into the 17th century, when the first settlements appeared outside the wall, housing the growing Maltese community, and numerous buildings were constructed or rebuilt in the Baroque style. The port also enjoyed a period of prosperity, largely resulting from the export of grain.
Қазіргі заман
1820 жылы Ликата Екі Сицилия Корольдігінің Бурбон билеушілеріне қарсы, патриот Маттео Веккио Вердерам бастаған көтеріліс жасады. Джузеппе Гарибальдидің Мыңдық экспедициясы кезінде қала толық корпуспен қатысты, сонымен қатар Гарибальдидің ұлы Менотти және оның генералы Нино Биксио бір түнге қалада қонақ болды. 1870 жылдары ішкі аймақтағы күкірт кендеріне қосылатын екі көпір салынды, ал бес мұнай өңдеу зауыты (соның ішінде сол кездегі Еуропадағы ең ірісі) бой көтерді. Бұл Ликатада бірнеше әсем резиденциялардың салынуына әкелген айтарлықтай экономикалық өсімді қамтамасыз етті. Ликата 1943 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сицилияға жасалған операция HUSKY барысында одақтас әскерлердің десанттық түсу пункті болды. Соғыс салдарынан және күкірт өнеркәсібінің бәсекеге қабілеттілігінің төмендеуі экономикалық құлдырауға алып келді, нәтижесінде көптеген адамдар Солтүстік Италияға немесе шетелге эмиграциялауға мәжбүр болды. Одақтас әскерлер басып алған қала ретінде, ол Джон Херсидің «Адано үшін қоңырау» романы үшін үлгі болды. Дегенмен, Ликата өнеркәсіптік маңыздылығын сақтап келеді және соңғы жылдары туризм қайта жандануда. Бірақ экономика балық аулау саласына күшті тәуелді. Museo Civico-да көптеген археологиялық жәдірелер, әсіресе тарихқа дейінгі дәуірден б.з.б. 3 ғасырға дейінгі жерлеу орындарынан табылған материалдар қойылған.
In 1820 Licata rose against the Bourbon rulers of the Kingdom of the Two Sicilies, led by patriot Matteo Vecchio Verderame. During the Expedition of the Thousand under Giuseppe Garibaldi, the town contributed with a whole corps, and housed for a night Garibaldi's son Menotti and his general Nino Bixio. The 1870s saw the construction of two bridges connecting to the sulphur mines inland, and five refineries (including the then largest in Europe) were built. This brought a considerable economic expansion, leading to the creation of several elegant residences in Licata. Licata served as an Allied landing point during the 1943 Operation HUSKY Allied invasion of Sicily of World War II. War damage and the decline in competitiveness in the sulphur industry caused economic decline, forcing many people to emigrate to northern Italy or abroad. As a town occupied by the Allies, it served as a model for John Hersey's novel A Bell for Adano. Licata has however maintained its artistic importance, and tourism has begun to flourish again in recent times. Nevertheless, the economy is heavily reliant on the fishing industry. The Museo Civico displays many archaeological finds, notably material from burial grounds dating from prehistoric times to the 3rd century BC.
География
Муниципалитет Бутерамен (CL), Камастрамен, Кампобелло ди Ликатамен, Наромен, Пальма ди Монтекиаромен және Раванусамен шектеседі. Оған Молларелла және Торре-ди-Гаффе кіші ауылдары (frazioni) кіреді.
The municipality borders with Butera (CL), Camastra, Campobello di Licata, Naro, Palma di Montechiaro and Ravanusa. It counts the hamlets (frazioni) of Mollarella and Torre di Gaffe.