Кіріспе

Уэльстік ежесілдерді жалғандаған және ақын (1747–1826)

Эдвард Уильямс, бардтық атымен Iolo Morganwg (; 10 наурыз 1747 – 18 желтоқсан 1826), уэльстік ежесілдерді зерттеуші, ақын және коллекционер болған. Ол ортағасырлық уэльс әдебиетін жинауда сарапшы саналды, бірақ оның өлімінен кейін бірнеше қолжазбаны, әсіресе Уэльс триадаларының үшінші сериясының бір бөлігін жалғандағандығы анықталды. Дегенмен, ол уэльс мәдениетіне елеулі әсер етті, әсіресе Горсед деп аталатын құпия қоғамды құру арқылы, осы арқылы Иоло Моргангу 18 ғасырдағы Эстеддфодты жаңғыртуға сәтті үлес қосуға мүмкіндік берді. Оның жалғандаған еңбектері арқылы тараған философиясы неодруидизмге зор әсер етті. Оның бардтық аты – уэльс тілінде "Гламоргандық Иоло".

Ерте өмір

Эдвард Уильямс Гламорган аймағындағы Ланкарфан қаласының жанындағы Пеннон елді мекенінде дүниеге келді және Флемингстон ауылында (немесе Флимстон; валли тілінде Треффлемин) өсті. Ол әкесінің ізін басып, тас қалаушы болды. Гламорган аймағында ол қолжазбалар жинауға қызығушылық танытты және Льюис Хопкин, Рис Морган, әсіресе Сион Брэдфорд сияқты ақындардан валли поэзиясын жазуды үйренді. Оның өлеңдері 1848 жылы Уэльс қолжазбалар қоғамы тарапынан "Иоло қолжазбалары" деген атпен жарияланды.

Әдеби мансап

Уильямс ерте кезден Уэльстің әдеби және мәдени дәстүрлерін сақтаумен айналысты. Ол ежелгі друидтық дәстүр Римнің жаулап алуынан, халықтың христиан дініне өтуінен, король Эдуард I-нің бардтарды қуғындауынан және басқа да ауыртпалықтардан аман қалғанын дәлелдейтін көптеген қолжазбаларды жасады. Оның жасаған жалған шығармалары күрделі мистикалық философияны дамытады, оны ежелгі друидтық практиканың тікелей жалғасы деп мәлімдеді. Уильямстың лауданумды көп пайдалануы оған әсер еткен болуы мүмкін. Бұл еңбек 1862 және 1874 жылдары екі томдық болып жарық көрді, ол Льюэллин Сионның еңбектерінен жасалған аударма деп есептелді, онда Уэльстің бард жүйесінің ежелгі бастауынан бүгінгі күнге дейінгі тарихы толық сипатталған. Бұл кітапта нағыз друидтық білім жоқ, бірақ Уильямс жасаған мистикалық космологияның ең толық баяндамасы болып табылады. 1799 жылға қарай ол унитарийшіл болып, 1802 жылы Оңтүстік Уэльсте унитарийшілдер қауымдастығы құрылғанда оның жетекшісі болды. Ол 1803 жылы жарық көрген Rheolau a Threfniadau (Ережелер мен тәртіптер) құрамын жасады. Бұл символдар ағаштан жасалған, "пеитин" деп аталатын жақтау ішінде бейнеленетін болды.

Экспозиция

19 ғасырдың соңында грамматик сэр Джон Моррис Джонс Иолоны жалғаншы ретінде әшкерелеуге қатысты, бұл бардты шарлатан деп атауға себеп болды. Моррис Джонс Иолоны "өте жаман" деп атады және "біздің тарихымыз бен әдебиетіміз оның лас саусақтарының іздерінен таза болуға көп уақыт қажет болады" деді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғалым Гриффит Джон Уильямс (1892–1963) Іолоның еңбегін толық зерттеуге алғашқы болып кірісті, 1917 жылы Іолоның ұрпақтары Уэльстің Ұлттық кітапханасына тапсырған түпнұсқа құжаттарды қарастырды. Уильямс Іолоның туындыларының қаншасы фактіге емес, қиялға негізделгенін анықтауға тырысты. Ол Иолоның Давид ап Гвилимге жатқызған өлеңдері жалған екенін анықтады. Оның зерттеулері оны Иолоның беделін қорғаушы да, сыншы да етуге әкелді. Иолоның кейбір мәлімдемелері ауызша дәстүрмен қолдау тапқан деген болжам бар: соңғы зерттеулер Глиндвр көтерілісіндегі әскер Иуан Геттин туралы әңгіме шындыққа негізделген болуы мүмкін екенін көрсетті.

Мұра

(Бұл тақтада: "Бұл тасты мұнда Уэльс тілінің ұлттық қоғамдарының ұлттық одағының Шығыс және Орта Гламорган бөлімдері 17/12/1826 жылы қайтыс болған күнінің 100 жылдығына орай, кітап сатқан үйін белгілеу үшін орналастырды.") Оның жасаған жалғандықтары соншалық, тіпті 21-ші ғасырда ортағасырлық валлий мәтіндерінің оның өңдеген кейбір нұсқалары түпнұсқаларынан да жақсы танымал. Каубридж қаласындағы валлий тілі мектебі Иоло Морганг атымен аталады, ал Super Furry Animals тобының вокалисі Груфф Рис 2014 жылы шыққан American Interior альбомында оған ән арнады.