Кіріспе

Миландағы шіркеу және Доминикан монастырі, Италия

Санта-Мария-делле-Грацие ("Кешірімді Мария") – Италияның солтүстігіндегі Милан қаласында орналасқан шіркеу және Доминикан монастырі, ЮНЕСКО Әлемдік мұрасы тізіміне енген. Монастырьтың рефекторийінде Леонардо да Винчидің "Соңғы тоқсан" суреті сақталған.

Тарих

Милан герцогы Франческо I Сфорца бұрынғы шапелдің орнында, Әулие Марияның инабаттылығына арналған, доминикан монастыры мен шіркеу құрылысын тапсырды. Басты сәулетші Гвинифорте Солари монастырды (готикалық нефті) жобалады, ол 1469 жылы аяқталды. Шіркеуді салу ондаған жылдарға созылды. Герцог Людовико Сфорца шіркеуді Сфорца отбасының қабірлік орны ретінде пайдалануға шешім қабылдады және монастырь мен апсидін қайта салды, екеуі де 1490 жылдан кейін аяқталды. Людовиконың әйелі Беатриче 1497 жылы шіркеуде жерленді. Шіркеу апсидінің дизайны Донато Брамантеге жатқызылады, өйткені оның есімі 1494 жылы шіркеудегі мәрмәрдің бір бөлігіне жазылған. Дегенмен, кейбіреулер оның шіркеуде жұмыс істегеніне күмән келтіреді. Бір дереккөз бойынша, 1492–1497 жылдары Браманте кесісу және күмбез, сондай-ақ трансепт апсидалары мен апсиді бар хор жұмыстарында болды; бұл дерек ғимараттың жоспары мен кескінін де Брамантеге жатқызады. Кейбір құжаттарда Амадео есімі кездеседі, бұл, әдетте, Джованни Антонио Амадео болған. Бұл шіркеу мен Амадеоның Санта-Мария-алла-Фонтана үшін жасаған жобасы арасында ұқсастықтар бар. 1543 жылы Тицианның «Мәсіхтің тікенді тәжді қабылдауы» атты алтарьдық суреті нефтің оң жағындағы Киелі Корона капеліне орнатылды. 1797 жылы француз әскерлері тонаған картина қазір Луврде сақталуда. Бұл капелде Гауденцио Ферраридің «Тәубе туралы әңгімелер» фрескалары бар. Сакрарияға апаратын есіктің жанындағы трибунаға іргелес кішкентай монастырда Брамантиноның фрескасы орналасқан. Сондай-ақ, шіркеуде Бернардо Зеналенің Қайта тірілу және Тәубе суреттері де бар. Композитор және виолончельші Джованни Перрони 1718–1720 жылдары соборда маэстро ди капелла қызметін атқарды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1943 жылдың 15 тамызындағы түні одақтастардың әуе шабуылы шіркеу мен монастырды шарпыды. Асхананың көп бөлігі қирады, бірақ "Соңғы кешкі ас" суреті сақталған қабырғалардың арасында болды, ол қорғау үшін құммен қапталған еді. Оны болашақ ұрпақтарға жеткізу үшін кейбір консервациялық жұмыстар жүргізілуде. Бұрын ғасырлар бойында жасалған қалпына келтіру әрекеттерінен бұрмаланған Леонардоның түпнұсқа суреті 1978 жылы басталып, 1999 жылы аяқталған жұмыстардың нәтижесінде ашық көрінді. Бұл суреттің өзімен қатар, оны шаңдан, түтіннен және ылғалдан – суреттің үнемі нашарлауына себеп болатын негізгі факторлардан қорғау үшін асхананың жағдайын да қамтитын күрделі мәселелерді шешуді қажет етті. Қазіргі және болашақ консервациялық жұмыстар осы суретті көптеген ғасырлар бойы сақтап қалады деп сеніледі.

Қазіргі заманғы

Қазіргі уақытта Донато Браманте жобалаған және салған Sacrestia vecchia, немесе Ескі Сақшылық, доминикандық мәдени орталығына (Centro Culturale alle Grazie) айналды, онда бауырластар руханият, философия, өнер, әдебиет және әлеуметтану салаларындағы түрлі тақырыптарға конференциялар ұйымдастырып, өткізеді, сонымен қатар музыкалық концерттер мен көрмелер ұйымдастырады.