Аквила қаласындағы Санта-Мария-ди-Коллемаджио шіркеуі

Кіріспе

Италиялық Рим-католик шіркеуі

Santa Maria di Collemaggio – Италияның орталық бөлігіндегі Л'Акуила қаласындағы ірі ортағасырлық шіркеу. Бұл жерде Папаның алғашқы юбилейі өтті, оны Папа Целестин V ойлап тапқан, ол да сол жерде жерленген. Дін тарихындағы маңыздылығына байланысты базилика мәртебесіне ие болған шіркеу, қаланың оңтүстік-батыс жиегіндегі ұзын тікбұрышты жасыл алаңның соңында жеке тұр. Шіркеу – Абруццо романдық және готикалық сәулет өнерінің шедеврі және Л'Акуиланың ең маңызды көрікті жерлерінің бірі. Сыртқы пішіні қызғылт және ақ тас блоктарының кезектесуінен жасалған әдемі зергерлік қорап сияқты көрінеді, ал ішкі кеңістігі керісінше, зор және қарапайым. Қосалқы құрылыстарға колонналы монастырь кіреді, оның орталық шөмелегі басқа итальяндық монастырьлардағы сияқты, сондай-ақ бұрынғы монастырь рефекторийі кіреді. 2009 жылғы Л'Акуила жер сілкінісінде ғимараттың бір бөлігі зардап шекті, ал шіркеу 2017 жылы қайта ашылды.

Тарих

1274 жылы Л'Акуила қаласынан өте келе, Мороннен келген Пьетро есімді усақ-құрлық, Селестин орденінің негізін қалаушы, жақын жердегі Колле ди Маджио төбесінде түнеді. Ол түсінде Мәриям Ананы, алтын баспалдақ үстінде періштелермен оранып тұрғанын көрді. Ол оған сол жерде өзінің құрметіне шіркеу салып беруді өтінді. 1287 жылы Селестиндер бұл жерді сатып алып, келесі жылы құрылыс жұмыстарын бастады және 1289 жылы әлі толық аяқталмаған шіркеуді қасиеттеп берді. Шіркеуге атын берген төбе қазір жоқ, өйткені 19 ғасырда ол мен қала арасындағы аңғар тоңдырылды. Шіркеуге бару жолын жақсарту үшін 1930 жылдары жергілікті жер бедеріне қосымша өзгерістер енгізілді. 1294 жылдың 29 тамызында Пьетро да Морроне сол жерде Селестин V ретінде Папа болып сайланды. Ол таққа отырған сәтте, әр жылдың 28 және 29 тамызында шіркеуге келіп, тәубе етіп, мойындағандардың барлық күнәсін кешіру туралы жарлық шығарды. "Селестиан кешірімі" (итальянша: Perdonanza Celestiniana) шіркеу тарихшылары тарапынан алты жылдан кейін Папа Бонифаций VIII құрған Юбилей және Қасиетті жылдың тікелей алдағысы ретінде қарастырылады. Бұл мереке әлі де шіркеуде тойланады және әр жыл сайын мыңдаған паломниктер Л'Акуилаға келеді. 14 ғасырда шіркеуге Римдегідей Киелі Есік қосылды. Лунеттегі фрескада Мәриям Ана мен баласы, Жақия және Селестин суреттелген. Орта ғасырларда шіркеуді безендіру жалғасты, мұның себебі 1313 жылы Селестин Әулиенің қасиеттілікке иеленуі және 1327 жылы оның қабірлік қалдықтарының ауыстырылуы болды. Санта-Мария-ди-Коллемадьо шіркеуінің күмбезі 1461 жылғы Л'Акуила жер сілкінісінде құлап кетті. 2009 жылдың 6 сәуірінде Л'Акуила қаласын қампқан жер сілкінісі кезінде шіркеудің бір бөлігі құлап түсті. Жер сілкінісінен кейін түсірілген алғашқы суреттерде шіркеудің қасбеті әлі де қалпына келтіру жұмыстарының мұражайының артында тұрғанын көруге болады. Қабырғалардың кейбір жерлерінде жарықтар пайда болды. Базиликаға ең көп зиян келтіргені – трансепт пен хордың бір бөлігіне құлаған шатыр мен күмбез болды. Папа Селестин қабірі де зақымдалды. Ғимаратты қалпына келтіру жұмыстары 2017 жылы аяқталды және содан бері шіркеу көпшілікке ашық.

In 1274, while traveling through L'Aquila, a hermit from Morrone named Pietro, founder of the Celestine Order, spent the night on a nearby hill, the Colle di Maggio, and had a dream in which the Virgin Mary, surrounded by angels at the top of a golden stairway, asked him to build a church there in her honor. In 1287 the Celestines bought the land, started construction the following year, and consecrated the still unfinished church in 1289. The hill that gave its name to the church no longer exists, the valley between it and the city having been filled in during the 19th century; further adjustments to the local topography were made in the 1930s to improve accessibility to the church. On August 29, 1294, Pietro da Morrone was crowned Pope there, as Celestine V, and as part of his coronation instituted a plenary pardon of sins for all who would visit the church, confessed and repentant, on 28 and 29 August of any year. The "Celestinian Forgiveness" (in Italian: Perdonanza Celestiniana) is widely viewed by church historians as the immediate ancestor of the Jubilee and Holy Year instituted only six years later by Pope Boniface VIII; and it is still celebrated at the church, thousands of pilgrims converging on L'Aquila for it every year. A Holy Door similar to the one in Rome was added to the church in the 14th century; a fresco in the lunette appropriately depicts the Virgin and Child, St. John the Baptist and St. Celestine. The church continued to be embellished during the Middle Ages, impetus being provided by the canonization of St. Celestine in 1313 and the translation of his relics in 1327. The dome of Santa Maria di Collemaggio collapsed in the 1461 L'Aquila earthquake. A wall of the church collapsed in the earthquake that hit L'Aquila on April 6, 2009. In the first post quake images of the area, the facade of the church still stands behind the restoration scaffolding. Cracks have appeared in some areas of the walls. The most severe damage to the basilica was the roof and dome collapse over the transept and part of the choir. The tomb of Pope Celestine was also damaged. Works for the restoration of the building were concluded in 2017 and since then the church is open to the public.

Сәулет

Роман стиліне тән әсем қасбет сырттан қабырға сияқты көрінеді, орталық есігі 15 ғасырда безендірілген, ал екі жақтағы есігі кішкентай. Әрбір есік бірнеше аркалардан тұратын дөңгелек аркаға орналасқан және әрқайсысының үстінде роза тәрізді терезе бар. Дегенмен, қасбеттің негізгі әшекейі – крест тәрізді элементтерден құралған түрлі түсті тастардан жасалған өрнек. Қасбетте әдеттегі қоршаулар немесе басқа да үстігі құрылымдар жоқ, сондықтан ол толыққанды болмауы мүмкін. Жер сілкінісінен кейін қиратылып, негізі ғана қалған сегізбұрышты қоңырау мұнарасы ғимаратқа асимметриялық түр береді. Үш портал мен үш роза тәрізді терезе әрқайсысы әртүрлі. Орталық есік 15 ғасырда қайта жөнделген, гүлдік ою-өрнектермен кесілген шаршы панельдерден тұратын негіздің үстінде екі қатар бос нишалармен әшекейленген. Шіркеудің арт жағында ғасырлар бойы салынған түрлі шатырлар бар, олардың көпшілігі готикалық кезеңге жатады. Ішкі кеңістік кеме және екі қанаттан тұрады, олар бағаналар қатарымен бөлінген, ал аркалар биік ағаш төбеге тіреу береді. Кеменің едені қасбеттегідей қызыл және ақ тастармен жабылған. 1972 жылы шіркеуді бастапқы роман стиліне қайтару мақсатымен толыққанды қайта жаңарту жұмыстары аяқталды. Осы кезде ғимараттың жиһазы алғаш рет жөнделді. Шіркеудің ең маңызды ескерткіші – хордың оң жағындағы папа Целестин V-нің мазары. Ол 1517 жылы жүн тоқушылардың гильдиясымен жасатылған, және оны Гироламо да Виченца жасаған. Мазарда папаның денесі күміс урнада сақталған. Қазіргі урнаны Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында Аквилалық алтын шебері Луиджи Кардилли жасаған, ол 1646 жылы француз әскерлері ұрлаған, ал 1530 жылы Оранж князі алып кеткен бұрынғы урнаның орнына қойылған. Трансептте екі барокколық алтарь бар, олардың бірінде 14 ғасырға жататын Мәриямның мүсіні орналасқан, ол көбінесе Донателлоның шәкірті Сильвестро делл'Аквиланың туындысы деп есептеледі. Шіркеудің ішкі кеңістігі аса әсем безендірілмеген, немесе көптеген әшекейлері бізге жеткен жоқ, бірақ 14 және 15 ғасырлардағы белгісіз жергілікті суретшінің фрескалары бар, олар Мәриямның өмірінен көріністерді бейнелейді: Әйгерім мен Әулие Аполлония арасындағы Әйгерім, Әйгерімнің ұйықтауы және Таж кигізу. Шіркеуде сондай-ақ Крестке айдалу және Әулие Юлиан (Л'Акуила қаласында ерекше құрметке ие), 16 ғасырдың басындағы фрескамен суреттелген Құдай ана мен бала және Әулиелер, сонымен қатар Гданьск монахы Карл Рутердің 17 ғасырдың он төрт үлкен картинасы, Әулие Целестин өмірінен эпизодтарды бейнелейді.

The elegant Romanesque façade has the appearance of a wall, with a central door, embellished in the 15th century, and two smaller flanking doors; each door is a round arch set into a series of archivolts, and each is surmounted by a rose window. The main decoration of the façade, however, consists in the use of contrasting stone arranged in a sort of tapestry of cruciform elements. The façade lacks any of the customary crowning gables or other superstructures and may be unfinished. An octagonal belfry, reduced to a stub after it had to be demolished following an earthquake, gives the building an asymmetrical appearance. The three portals and three rose windows are all different. The central door was significantly reworked in the 15th century, decorated with blank niches arranged in two rows over a base composed of square panels carved with floral motifs. A rear view of the church shows a congeries of various extensions over the centuries, mostly of the Gothic period. The interior follows the standard plan of a nave and two side aisles, each one divided from it by a row of columns, from which arches support a tall wooden ceiling. The floor of the nave is in the same red and white stone as the façade. A major restoration, aiming to return the church to its original Romanesque appearance by removing accretions over the centuries, was completed in 1972. This was the first time its furniture was actually refurbished. The church's principal monument, in the right aisle next to the choir, is the tomb of pope Celestine V. Commissioned by a guild of wool workers in 1517, it is the work of Girolamo da Vicenza, and contains the remains of the Pope in a silver urn. The present urn was made at the end of the Second World War by Aquilan goldsmith Luigi Cardilli: it replaced an urn stolen by French troops in 1646, which itself replaced the first urn, removed by the Prince of Orange in 1530. The transept also includes two Baroque altarpieces, one of which includes a 14th century statue of the Virgin, often attributed to Silvestro dell'Aquila, a pupil of Donatello. The interior of the church is not profusely decorated, or at least not much decoration has come down to us, but includes 14th and 15th century frescoes by an anonymous local artist, depicting scenes of the Virgin's life: the Virgin Mary between St. Agnes and St. Apollonia, a Dormition of the Virgin, and a Coronation. The church also contains a Crucifixion with St. Julian (who is specially venerated in L'Aquila), an early 16th century frescoed niche of a Virgin with Child and Saints, and fourteen oversized 17th century paintings by Karl Ruther, a monk of Gdańsk, representing episodes from the life of St. Celestine.