Иберия Құдайы Атаэгина және Әлем Астындағы Қарым-қатынасы
Ataegina
Иберия қадайы Атаэгина: ежелгі халықтардың жер асты әлемін билеген қасиетті құдайы. Атының мағынасы, тарихы және Тұрибригамен байланысы туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Иберия құдайы, мүмкін, жер асты әлемімен байланысты.
Iberian Goddess possibly related to the Underworld
Атегина (lang es; Atégina) – ежелгі Иберия, Лузитания және Иберия түбегіндегі кельтиберлер құдай деп табынған қасиетті күш. Ол жер асты әлемін билеген деп есептеледі.
Ataegina (lang es; Atégina) was a goddess worshipped by the ancient Iberians, Lusitanians, and Celtiberians of the Iberian Peninsula. She is believed to have ruled the underworld.
Аттар
Құдайлықтың аты әртүрлі жазбаларда Атаегина, Атаечина, Адаечина және Адаегина болып кездеседі. Оның аты Турибрига немесе Туробрига деп аталатын бір жермен байланысты айтылады (төменде қараңыз).
The deity's name is variously attested as Ataegina, Ataecina, Adaecina and Adaegina, among other spellings. Her name appears in conjunction to a place named Turibriga or Turobriga (see below).
Кельт гипотезасы
Атаэгина есімі көбінесе кельттік түбірден шыққан деп есептеледі: Кристина Мария Грилло Лопес және Хуан Оливарес Педреньо, француз ғалымы Д'Арбуа де Джубаинвилль және португал ғалымы Хосе Лейте де Васкончелос оның есімін *ate 'қайталау, re ' * genos '(туу)' деген сөздердің бірігімінен құралған деп түсіндірді. Осылайша, оның есімі "қайта туған" ("renascida", түпнұсқада) деген мағынаны білдіреді. Басқалар оның атын түнгі немесе жер асты әлемінің құдайларымен байланыстырады: Габриэль Сопеня ирланд тіліндегі "түн" деген мағынадағы adaig сөзімен байланыс көреді, бұл оның жер астымен байланысты екенін көрсетеді. Сол сияқты, 1998 жылғы мақаласында Эухенио Лужан сол кезге дейін қолжетімді эпиграфикалық деректерге сүйене отырып, Адаэцинаның оның есімінің бастапқы жазылуы болғанын болжайды және оны ирланд адаигімен байланыстырады, екеуі де прото-кельттік *adakī сөзінен туындаған. Бұл форма екі сөзді де түсіндіруге мүмкіндік береді, бірақ Лужан нақты этимология ұсынудан тартынды. Итальян лингвисті Патриция де Бернардо Стемпель кельт этимологиясын, *atakī ('түн') сөзінен, ал одан бұрынғы *at ak ī ('аралық') сөзінен шыққан деп санайды. Осылайша, де Бернардо оның есімі "түннің иесі" дегенді білдіреді деп болжайды. Кейінгі мақаласында ол Атаэгинаны "түн құдайы" деп сипаттайды және оның есімін *Atakī nā 'құдайлық (түн) уақыты' сөзінен шығарған.
The name Ataegina is most commonly derived from a Celtic source: according to Cristina Maria Grilo Lopes and Juan Olivares Pedreño, French scholar D'Arbois de Jubainville and Portuguese scholar José Leite de Vasconcelos interpreted her name as a compound from *ate 'repetition, re ' * genos '(to be) born'. Thus, her name would mean 'The Reborn One' ("renascida", in the original). Others propose a connection to the domain of nocturnal or underworld deities: Gabriel Sopeña tentatively saw a connection with Irish adaig 'night', which may indicate a relation to the underworld. Similarly, in a 1998 article, Eugenio Luján, based on the epigraphic evidence available until then, supposed that Adaecina is the original spelling of her name, and related it to Irish adaig, and both deriving from a Proto Celtic *adakī. This form would account for both words, but Luján refrained from offering a definitive etymology. Italian linguist Patrizia de Bernardo Stempel argues for a Celtic etymology, from *atakī ('night'), from an earlier *at ak ī ('interval'). Thus, de Bernardo proposes, her name means "the one of the night". In a later article, she describes Ataecina as "the goddess of the nighttime", and derives her name from *Atakī nā 'the divine (night)time'.
Басқа гипотезалар
Дегенмен, оның Үнді-Еуропалық емес Иберия аймақтарында кездесуі оның көне, жергілікті тектен шыққан болуы мүмкін екенін көрсетеді. Ондай жағдайда оның атының этимологиясы Иберия, Аквитания немесе Тартессия тілдерімен байланысты болуы ықтимал. 19 ғасырдың соңындағы зерттемесінде Хосе Лейте де Васкончелос оның атын кельт тілінде түсіндіруді ұсынғанмен, оның тегі кельттерге сіңген жергілікті құдай болуы мүмкін деп те болжады. Испан тарихшысы Хосе Мария Бласкес Мартинес Атаэгинаның жергілікті табиғаты туралы пікірді қолдап, оның атын кельт тілінде "қайта туылған" деп түсіндіру "мүмкін емес" екенін, ал ирландтық "түнмен" байланысы "қиын" екенін айтты.
That said, her presence in decidedly non Indo European Iberian regions suggest that she may have an older, indigenous origin, in which case her name's etymology is more likely Iberian, Aquitanian or Tartessian. In his late 19th century study, José Leite de Vasconcelos, while proposing a Celtic reading of her name, also supposed her origins as a Celticized indigenous deity. Spanish historian José María Blázquez Martínez supported the idea of Ataegina's indigenous character, while remarking that a Celtic interpretation of her name as 'reborn' is "inviable", and that her connection to Irish 'night' is "difficult".
Ғибадат орындары
Атегинаға Лузитания мен Бетикада құлшылық етушілік жасалды; Португалиядағы Эльвас, Испаниядағы Мерида және Касерес қалаларында, сондай-ақ басқа да жерлерде, әсіресе Гуадиана өзені жанында Атегинаға арналған қасиетті орындары болған. Ол Миртилис (қазіргі Мертола, Португалия) және Пакс Юлия (Бежа, Португалия) жерлерінде құдайлардың бірі ретінде табынылды. Касерес Мальпартидасынан табылған қола тақташа ешкінің қасиетті жануар екенін көрсетеді.
Ataegina was worshipped in Lusitania and Betica; there were also sanctuaries dedicated to Ataegina in Elvas (Portugal), and Mérida and Cáceres in Spain, along with other places, especially near the Guadiana river. She was one of the goddesses worshipped in Myrtilis (today's Mértola, Portugal), Pax Julia (Beja, Portugal). A bronze plaque from Malpartida de Cáceres suggests associations with the goat as a sacred animal.
Турибрига немесе Туробрига
Оның есімі Turobrigensis деген сипаттамамен келген, бұл Turibriga немесе Turobriga деп аталатын бір жерді көрсетеді. Осыған ұқсас жазу деректерінде Turibrige, [T]urubricae және Turibri деп оқылған, бұл профессор Амилкар Гераны *Turibris түрін атай алмады. Ғалымдар бұл жерді оның құлшылық ететін негізгі орталығы деп түсіндіреді, бірақ оның нақты орны әлі белгісіз. Классикалық автор Плиний оның кельт Бетуриясына қарасты екенін айтқан. Бұл оны көктем мен жыл мезгілдерін басқаратын қадірлі құдайға айналдырады, сонымен қатар есімнің "қайта туған" деген мағынасын да көрсетеді. Осыған орай, Augusta Emérita қаласында мәрмәрге қашалған бағыштама табылған: оның ішінде Деа Ataecina Turibrig(ensis) Proserpina-ға киімдерін ұрлағандардан кек алуын тілейді.
Her name appears with adjective Turobrigensis, which seems to indicate a place called Turibriga or Turobriga. Similar epigraphic attestations read Turibrige, [T]urubricae and Turibri, which led professor Amílcar Guerra to indicate a form *Turibris. This place is interpreted by scholarship to mean the main center of her cult, but its precise location is unknown. Classical author Pliny indicated it belonged to Celtic Beturia. which would make her a goddess presiding over spring and seasonality, echoing the "reborn" derivation of the name, In that regard, a dedication etched in marble was found in Augusta Emérita: the propitiator prays to Dea Ataecina Turibrig(ensis) Proserpina for her to avenge the theft of some pieces of clothing.