Кіріспе

Коллебеато (Брешия диалектісінде: Кобиат) – Италияның Ломбардия аймағындағы Бреша провинциясындағы қала және коммуна. Ол Бреша қаласының солтүстігінде, Мела өзенінің оң жағасында орналасқан.

География

Коллебеато Брешияның солтүстік аймағында Пикастелло, Кампиани, Песо, Доссо Босконе және Сассо тауларымен қоршалған. Ол төменгі Вал-Тромпияның По жазығымен қосылатын жерде, Франсиакортаның ең шығыс шекарасында жатыр. Мелла өзені муниципалитет аумағынан өтеді.

Тарих

Рим дәуірінде Коллебеато аймағы, Мела өзенінің құрғақ жерлеріне жақын, аз тұрғын конды адырлы жер болды. Қазба жұмыстарынан өте аз нәрсе табылды: императорлық кезеңдегі төрт қабір тасы және Бриксиядан Кротте көпірі арқылы Тромпия аңғарына дейін созылған ежелгі Рим жолының қалдықтары. 958 жылы Беренгарио II мен Адальбертоның дипломында Сан-Паулоға арналған шіркеу Лено аббаттығының меншігі ретінде тіркелді, бұл Коллебеато қауымы туралы алғашқы мәлімет болуы мүмкін. 1014 жылы Генрих II императорының дипломында Лено аббаттығының меншігінде Кубиадум (Кубиадо) атауы алғаш рет кездеседі. Атаудың этимологиясы латын тіліндегі "copulatum" сөзінен шыққан және "қосылған" дегенді білдіреді. Бұл атау 1019 жылғы Генрих II дипломында, содан кейін 1026 және 1036 жылдардағы Коррадо II дипломында және 1434 жылға дейінгі папалық бұйрықтарында және императорлық дипломдарда да кездеседі. Леноның бенедиктин монахтары Мела батпақтарын кеңінен мелиорациялауға атсалысты. Аббаттар басқаратын жерлердің жанында Брешия епископы оннан бір бөлігін алатын жерлердегі муниципалитет аймағы орналасқан. 1186 жылдан 1194 жылға дейін император Фридрих Барбаросса тағайындаған нотариус Герард де Кубиадо қызмет етті. Оның қолымен жасалған сегіз құжат сақталған. 1194 жылы (15 қарашада) Кубиадо жері Лено аббатының немесе Брешия епископының қарамағында екенін анықтау үшін сот отырысы өтті. Кубиадо Виллано ди Фра Ле Корти мен Альберто да Поццоның екі қарт әулет басшысы куәлік берді. 1274 жылы әйгілі Джованни да Кобиадо Брешиядан Миланға баратын жолда орналасқан Сан-Джакомо ал-Мелла шіркеуінің аурухана кешенінің директоры болды. 1280 жылы Кобиато Брешаға баратын жолда Понте делле Кроттені күтіп ұстауға міндетті муниципалитеттердің қатарына енді. 1336 жылы 1 желтоқсанда Брешиядағы дәрігер Жакопо да Кобиадо епископ Джакомо де Актиспен бірге қаладағы феодалдық иеліктің куәсі болды. 1483 жылы венециялық дворян Марко Сануто өзінің Венеция материгіндегі саяхатында асыл граф Антонио Мартиненгоның "әдемі бағын" сипаттады. 15 ғасырда Коллебеато Брешия қаласының ақсүйектері мен дін қызметкерлері үшін жазғы демалыс орнына айналды, маңызды виллалар мен екі монастырь (Санта-Кроче және Санто-Стефано) салынды. 1512 жылы Коллебеато француз әскерлерінің әскери қоршауына ұшырады, олар венециялық Брешияға шабуыл жасады. Мариотто Мартиненго шайқастардың қирауынан шабыттанған "Колле-беатоның құлдырауы үшін Пан құдайының жоқтауы" атты поэмасын итальян тілінде жазды, алғаш рет ортағасырлық "Кобиато" орнына "Колле-беато" поэтикалық атын қолданды. Коллебеатода демалысқа келген ақсүйектердің Ренессанс және гуманистік атмосферасында виллалар мен сарайлардың дамуымен қатар жергілікті суретшілер мен шеберлер де пайда болды, олардың ішінде ауылдың тумасы Жакобино да Кобиато 16 ғасырда белсенді болды, бірақ оның ешбір туындысы белгілі емес. 1554 жылы Мариотто Мартиненгоның хатшысы Галеаццо дай Орци Брешияда "La massera da bé" (жақсы үй шаруасындағы әйел) поэмасының алғашқы басылымын жариялады, бұл кітап Брешия тілін әдеби тіл ретінде беделді етуге септігін тигізді. Кітаптағы басты кейіпкер үй шаруасындағы әйел Флора да Коблат. 1565 жылы кітаптың венециялық нұсқасы жарық көрді. 1609 жылы венециялық Джованни Да Леззе Кобиато аумағын, виллаларды және діни ғимараттарды Брешано катастарында сипаттады. 1640 жылы Кобиато муниципалитеті суларды басқару және қоғамдық өмірді реттеу үшін нақты жарғылармен өзін қамтамасыз етті. 1701 жылы Collebeato атауын ресми түрде француз карталарында қолдана бастады, ал 1779 жылдан бастап Ломбард-Венеция карталарында бұл атау ресми түрде сақталды. 1770 жылдан 1794 жылға дейін Коллебеатода нотариус Бартоломео Маттанца қызмет етті. 1737 жылдан 1800 жылға дейін нотариус Гаэтано Бонера белсенді болды. 1833 жылы Мартиненго графтарының мүлігі, венециялық дворян Жироламо Сильвио Мартиненгоның (1801 жылы Мильтонның "Жоғалған жұмағын" аударған) қайтысынан кейін оның туысы Алессандро Молинге және оның қызы Мария арқылы Фриули графтары Пансиера ди Зополага өтті. 1850 жылы граф Джузеппе Торре өзінің вилласының бағында (қазіргі Parco 1o Maggio) гүлдің жаңа түрін таңдады, Камелия Японика "Vergine di Collebeato", концентрикалық спиральды ақ камелияның ерекше түрі, 1857 жылы мемлекет қайраткері Джузеппе Занарделли өзінің бір хатында сипаттап, оған таң қалды. Коллебеато 1851 жылдан 1856 жылға дейін Брешиядағы Рисоргименто қозғалысының орталығы болды, онда виллалар мен аулаларда жасырынып, қонаққа шақырылған маццинишілер паналады, сондай-ақ жер астына жасырылған баспахана құрылды. Отаншыл Тито Спери елдің далаларында австриялыққа қарсы революциялық әскерлерді жинады және оқытты. 1889 жылы дін қызметкері, жазушы және зиялы қауым өкілі Пьетро Ригоса Коллебеатода дүниеге келді. Оның шәкірті және досы болашақ Папа Павел VI (Джован Баттиста Монтини) болды, ол көптеген әңгімелер жазды, оның ішінде Коллебеатода өтетін және Тито Спери өміріне арналған "Брешияның арыстаны" (Gatti, Brescia 1932) романы бар. 1910 жылы өнеркәсіпші және меценат Филиппо Роветта Луизианадан американдық шабдалы көшеттерін әкеліп, 1919 жылы елдің солтүстігіндегі кең аумақтарды өңдеп, шабдалының ірі өндірісін бастады, қазірге дейін сақталған баулар құрылды. Бұл мысалға елдегі барлық жер иелері де шабдалы өндірісіне көшті, бұл жергілікті ауыл шаруашылығын түбірімен өзгертті. Коллебеато 1940 жылға дейін Брешия аймағындағы шабдалының негізгі өндірушісі болды және 90-нан астам түрлі шабдалы түрлерін өндірді. 1936 жылы "Dopolavoro" алғашқы Шабдалы фестивалін ұйымдастырды, бұл фестиваль бүгінгі күнге дейін Брешия провинциясында кеңінен танымал. 1956 жылдан 1965 жылға дейін CEMBRE цемент зауытының карьері мен зауыты жұмыс істеді, бұл қызмет екі өндіріс қызметінің бір аумақта орналасуына байланысты балық шаруашылығының төмендеуіне әкелді. Соғыстан кейін қаланың құрылысы кеңейді, алғашқыда 1950 және 1960 жылдары әйгілі Отторино Марколинидің ақ кооперативтері құрылды, ал келесі жылдары қызыл кооперативтер құрылды. Бүгінде жазық жердің көп бөлігі виллалар мен тұрғын үйлермен толыққан, үлкен бақтары бар. Престижді тұрғын аудан "Parco delle Colline" аймағының құрамына кіреді. 2012 жылдың қыркүйегінде жаңа спорт орталығы аяқталды, бұл бұрынғы Cembre цемент зауытының аумағын толыққанды қайта жаңартуға септігін тигізді. 2018 жылы Коллебеато "La Città per il Verde 2018" сыйлығын жеңіп алды. XIX шақырылыстың қазылар алқасы "Мела өзенінің экологиялық дәлізінің" қоршаған ортаға тигізетін пайдалы әсерін мойындап, бірауыздан мақұлдады.