Кіріспе

Пуэрто-Рико Сенаты (lang es) – Пуэрто-Риконың аумақтық заң шығарушы органы – Пуэрто-Риконың Заң шығарушы Ассамблеясының жоғарғы палатасы. Сенат, Пуэрто-Риконың Өкілдер палатасымен бірге, Пуэрто-Рико үкіметінің заңнамалық тармағын басқарады. Сенаттың құрылымы мен міндеттері Пуэрто-Рико Конституциясының III бабында белгіленген, ол барлық заңнамалық билікті Заң шығарушы Ассамблеяға жүктейді. Кез келген заң жобасы Сенат пен Палата тарапынан қабылдалып, содан кейін Пуэрто-Рико губернаторы қол қоюы тиіс, сонда ғана ол заң күшіне енеді. Сенатқа импичмент ісін қарау және оның нәтижесін шешуге ерекше құқық берілген. Конституцияда сондай-ақ губернатор тағайындаған барлық министрлер, сондай-ақ барлық судьялар мен есеп комитетінің төрағасы Сенаттың кеңесі мен келісіміне мұқтаж екендігі де көрсетілген. Жоғарғы Сот судьялары Сенат мақұлдағаннан кейін ғана қызметке кірісе алады. Сенат 1917 жылдан бері қызмет етеді, Джонс-Шафрот заңы осы органның ресми құрылуын қадағалады. Қазіргі сессия – Пуэрто-Риконың 27-ші Сенаты, онда Пуэрто-Риконың Халықтық Демократиялық партиясы көпшілікте; бұл партияға Сенатты саяси оппозициясыз, тіпті конституциялық түзетулерді де қабылдау мүмкіндігін береді. Сенат, оның мүшелері мен қызметкерлері Пуэрто-Рико Капитолийінің шығыс жартысында орналасқан. Бұл ғимараттарға Рафаэль Мартинес Надаль Сенатының қосымша ғимараты, Луис Муньос Марин кеңсе ғимараты, Антонио Р. Барсело ғимараты, Луис А. Ферре ғимараты, Рамон Мелладо Парсонс кеңсе ғимараты және Балтасар Коррада дель Рио кеңсе ғимараты жатады.

Тарих

Пуэрто-Рико Сенаты 1917 жылы Джонс Шафрот Актісіне қол қойылғаннан кейін құрылды. 1917 жылдың 2 наурызында қол қойылған акт Пуэрто-Рико тұрғындарына АҚШ азаматтығын беріп, халық сайлаған Сенат құруға мүмкіндік жасады. Бұл 1900 жылы қол қойылған Форкер Актісін өзгерту және жақсарту мақсатымен жасалды, ол Пуэрто-Рико тұрғындарына шектеулі әкімшілік және атқару билігін берген еді. 1900 жылдан 1917 жылға дейін Пуэрто-Рико тұрғындары АҚШ-ты Форкер Актісіне түзетулер енгізуге көндіруге бірнеше рет әрекеттенді, осылайша өз Сенатын сайлай алуға тырысты. 1914 жылдың ақпан айында Пуэрто-Риконың Резидент комиссары Луис Муньос Ривера Конгреске Пуэрто-Рико Сенатын құруды және оның өкілеттерін арттыруды талап ететін заң жобасын ұсынды. Соңында, 1916 жылдың қаңтарында өкіл Уильям Джонс Пуэрто-Рико және басқа аумақтар үшін Джонс Актісін ұсынды. Оған Вудро Вильсон 1917 жылдың 2 наурызында қол қойды. 1917 жылдың 13 тамызында Пуэрто-Риконың алғашқы Сенаты ант берді. Антонио Р. Барсело бірінші президент болып сайланды, ал Эдуардо Георгети – уақытша президент болды. Сондай-ақ, Жозе Муньос Ривера мен Мануэль Паласиос Салазар тиісінше хатшы және сарбаз болып таңдалды. Бұл алғашқы құрамда Сенат 19 мүшеден тұрды, оның 14-і жеті сенаторлық округтен сайланды, ал бесеуі жалпы сайлау арқылы сайланды.

Мерзім

Сенаторлардың мерзімі әрқайсысы төрт жылды құрайды. Сайланған, бірақ әлі қызметке кірмеген мүше "сайланған сенатор" деп аталады; орынға тағайындалған, бірақ әлі қызметке кірмеген мүше "сенатор тағайындалған" деп аталады. Пуэрто-Рико Конституциясында мерзімнің шегі қарастырылмаған, тіпті қазіргі сенаторлардың бірі сенатор ретінде тоғызыншы, ал заң шығарушы ретінде оныншы төрт жылдық мерзімін аяқтауда.

Жалақы және жәрдемақылар

Әр сенатордың толық жұмыс кезіндегі жылдық жалақысы жылына 73 775 АҚШ долларына тең, бірақ Сенат Президенті 110 663 доллар, ал уақытша президент, көпшілік және азшылық жетекшілері, көпшілік және азшылық шабуылдаушылары, сондай-ақ Үкімет жөніндегі комиссия мен Қаржы жөніндегі комиссия президенттері әрқайсысы 84 841 доллар алады. Сенаторлар заң шығару қызметінен тыс қосымша табыс табуға рұқсат етіледі, бірақ бұл шектеулермен байланысты. Жылдық жалақы алмайтын сенаторлар ғана күндізгі төлем немесе көлік жәрдемақысы сияқты қосымша жәрдемақыларға құқылы. Пуэрто-Рикодан тыс сапарларға байланысты шығындар өтеледі. Басқа бір лауазымды тұлға – Сенаттың бас құқық қорғау органы ретінде Сенаттағы және басқа да ғимараттардағы тәртіп пен қауіпсіздікті сақтайтын қарулы сержант. Бұл лауазымдар Сенат тарапынан, әдетте, оның алғашқы отырысында, органның президенті сайланғаннан кейін сайланады. Қазіргі хатшы – Ямил Ривера Велес, ал қазіргі сержант – Хавьер Торрес.

Қазіргі құрамы

Қазіргі сессия – Пуэрто-Риконың 27-ші Сенаты, Пуэрто-Риконың 19-шы Заңнамалық Ассамблеясының жоғарғы палатасы. Ол 2021 жылдың 2 қаңтарынан 2025 жылдың 1 қаңтарына дейін жұмыс істейді. Барлық мүшелер 2020 жылғы жалпы сайлауда сайланды, Халықтық демократиялық партиядан көпшілік дауыс алғандар жеңіске жетті. Екінші ірі партия – Жаңа прогрессивті партия ең көп орынға ие болды. Тарихында алғаш рет бес түрлі саяси партия, оның ішінде екі ірі партия және бір тәуелсіз кандидат өкілдік алды. Пуэрто-Риконың Тәуелсіздік партиясы өздерінің дәстүрлі өкілін сайлады, ал жаңадан құрылған Movimiento Victoria Ciudadana және Proyecto Dignidad партиялары да өз кандидаттарын сайлады.

Басқа ұйымдар

Заңнамалық қызметтер кеңсесі 2009 жылдың басында Кевин Ривера басқарды, ал Елиезер Веласкес қазіргі уақытта Капитолийдің суперинтенданты болып қызмет етеді, екі төрт жылдық мерзімде қызмет еткен бірінші адам. Пуэрто-Рико заң шығарушы жиналысы Мемлекеттік үкіметтер кеңесінен (CSG), CSG-нің Шығыс аймақтық конференциясынан, Штат заң шығарушылардың ұлттық конференциясынан (NCSL) және Штат заң шығарушылардың ұлттық испано-американдық кокусынан (NHCSL) қолдау қызметтерін алады.