Кіріспе

Рим преториан префекті (шамамен 10 – 69 жж.)

Офоний Тигеллин (шамамен 10 – 69 жж.) – император Неронның билігінде 62 жылдан 68 жылға дейін Рим императорлық жеке күзетінің префекті болған. Тигеллин Неронның анасы Агриппина Кішімен таныстығы арқылы императордың құрметіне ие болды және оның алдындағы Секст Афраний Буррдың қайтысынан кейін префект болып тағайындалды. Тигеллин бұл лауазымды алдымен Фаений Руфпен, содан кейін Нимфидий Сабинмен бірге атқарды. Неронның досы болғандықтан, ол Римде қатыгез және бейсауат адам ретінде танылды. Алайда, 60-жылдардың екінші жартысында император халық пен әскер арасында аяқтандырылып, бірнеше көтеріліске әкеліп соқтырып, нәтижесінде 68 жылы құлап, өз-өзіне қол жұмсады. Неронның ажал жақындағанын сезгенде, Тигеллин оны тастап, жаңа император Галбаға адалдығын білдірді. Тигеллиннің бақытсыздығына орай, Галба патшалық таққа отырғаннан кейін алты ай өткен соң Отомен ауыстырылды. Ото Тигеллиннің өлімін бұйырды, одан кейін ол өз-өзіне қол жұмсады.

Өмір

Гай Офоний Тигеллин шамамен 10 жылы дүниеге келді және қарапайым отбасыда өсті. Оның грек (немесе испан) тегіне жататын туыстары Сицилиядағы Агригент қаласының түпкілікті тұрғындары болған. Әкесі Оңтүстік Италиядағы Скиллацеумда сүргін өмірі сүрген, ал Тигеллин де сол жерде туған болуы мүмкін. Жас шағында Римде тұрып, императорлық отбасымен байланыс жасаған. 39 жылы Калигула билігінде ол қаладан қуылды. Ол Калигуланың екі қарындасы – Агриппина Екінші және Юлия Ливилламен адалдықтан жаңылысқандығы айыбымен сотталды. 41 жылы жаңа император Клавдий оның жер аударуын тоқтатты, бірақ оған император сарайына кіруге рұқсат берілмеді. Өзінің ең жақын және сенімді кеңесшілері – Фаний Руф және Нимфидий Сабинмен қарым-қатынастарын шиеленістікке жеткізіп, өзінің беделін нығайтуға тырысты. Сондай-ақ, ол Неронның бірінші әйелі Клаудия Октавияны өлтіруді негіздеу үшін жалған куәліктер жасады. 64 жылы Агриппа алабында өткізген әдепсіздіктермен танымал болды. 64 жылғы шілдеде Римде болған Ұлы өртке қатысы бар деген күдік туды. Өрт алғашында сөндірілгенімен, қаланың Амалия ауданындағы Тигеллин меншігінде қайтадан жалынданып өршіді. Бұл Тациттің Тигеллин өртке қатысқан деген тұжырымына әкелді. Жаңа император Галба билікке келгенде, ол Галбаның сүйіктісі Тит Винийге және оның жесір қызына сыйлықтар ұсынып, өмірін сақтап қалды. 69 жылы қаңтарда билікке келген келесі император Отон, халықтың зор дөрекілікпен жек көретін адамды қызметтен шеттетуді көздеді. Синуэсса жағажай қаласына жақын орналасқан шаруашылығында Тигеллин 1895 жылғы пьесада да, 1932 жылғы «Хрест белгісі» фильмінде де бейнеленген. Ол сондай-ақ Генрик Сиенкевичтің 1895 жылғы «Quo Vadis» романында және 1985 жылғы 6 сағаттық «A.D.» мини-сериалында жаман кейіпкер ретінде көрсетілген. 1934 жылы Е.Е. «Док» Смиттың «Трипланетарлы» ғылыми-фантастикалық романында да пайда болды. 1951 жылғы «Quo Vadis» фильмінде (роман негізінде түсірілген) Тигеллин (Ралф Трумэн сомдаған) тарихи деректерге қайшы келіп, Рим халқы императорға қарсы көтерілген кезде Неронның циркінде көтерілісші сарбаздың «Плаутиус семсерін!» деген ұранымен қанынан айырылды. Ол Энтони Берджестің 1985 жылғы «Зұлымдардың патшалығы» романының соңғы кезеңдеріндегі маңызды кейіпкер. Джон Херсидің 1972 жылғы «Құқыққорлық» романында Римді полициялық мемлекет ретінде бейнелейтін басты кейіпкер. Тигеллин Саймон Скарроудың 2011 жылғы «Преториан» романында (б.з. 51 жылы) преториандық гвардияның опционы (кіші офицері) ретінде суреттелген; романның соңында ол префект Буррдың оң қолға қарамағына тағайындалады және Нерон таққа отырғаннан кейін оның орнын басатыны күтілуде.