Кіріспе

Ұшақтарда жиі қолданылатын автоканонның түрі – револьверлік қару. Бұл қару револьвер тапаншасындағыдай бірнеше патрондык камерасы бар цилиндрді пайдаланып, оқтың зарядталу, атылу және қабық шығарылу циклын жылдамдатады. Кейбір үлгілері зарядтау процесін одан да жеделдету үшін электр қуатымен жұмыс істейді. Айналмалы қарудан айырмашылығы, револьверлік қаруда тек бір ғана ствол болады, сондықтан оның айналу салмағы төмен. Көптеген түрлі өндірушілер автоматты револьверлік қаруларды жасап шығарған.

Алдын ала өнімдер

1718 жылы Puckle пішімі қолмен жұмыс істейтін үлкен отындық револьверлік қару болды. Бұл жобаның идеясы практикалық емес, 18 ғасыр технологиясының мүмкіндігінен әлдеқайда озық еді. 19 ғасырда Элиша Коллиер, кейіннен Сэмюэл Колт револьверлік механизмді қолғаптарды революциялау үшін пайдаланды. Вильям А. Александр Мобиль, Алабама штатында Капитан Вейнгардтың жобасы негізінде жылдам атуға арналған пушканы ойлап тапты, олар екеуі де H. L. Hunley суасты қайығын салуға көмектесті. Бұл қару Gatling пушкасының прототипі болды. Ол Мобиль, Алабама штатында жасалды және Мобильді қорғауда алғаш рет қолданылды. Конфедерация Мобильді эвакуациялауға мәжбүр болғанда, оны Magnolia кемесіне орналастырып, өзен бойымен жоғары қарай жеткізу үшін ішкі аймаққа жіберді. Бірақ одақ әскері оларды қуып жете бастағандықтан, олар оны қолдарына тимейін деп өзенге тастап жіберді. Одақ әскері қаруды судан тауып шығарды. 1864 жылы Александр Шарльстон, Оңтүстік Каролинадан Мобильге қайта шақырылды. Оның жылдам ату пушкасының бірін жасау үшін. Америка Конфедеративтік Штаттары Петербургті қоршау кезінде қолмен айналдырылатын камералары бар 2 дюймдік, 5 оқты револьверлік пушканы қолданды. Бұл қару 1865 жылдың 27 сәуірінде Вирджиния штатының Данвилл қаласында одақ әскерімен басып алынды. 19 ғасырдың соңындағы Hotchkiss айналмалы пушкасы қазіргі мағынада револьверлік пушка емес, оның орнына көп қанатын қамтитын роторлық пушка болды, бұл әртүрлі қанатарда бір уақытта оқтандыру және оқты алу операцияларын жүргізуге мүмкіндік берді. 1905 жылы C. M. Clarke газбен жұмыс істейтін алғашқы толық автоматты роторлық пулеметке патент алды, бірақ оның дизайны сол кезде назардан тыс қалды. Clarke патент алған кезде Maxim және Browning пулеметтері сияқты автоматты қарулар ең танымал болатын. 1932 жылы советтік ШКАС пулеметі, 7,62 мм калибрлі авиациялық қару, бір қанаты және бір патрондық камерасы бар револьверлік типтегі оқтандыру механизмін пайдаланды, минутына 1800-нан астам оқ ату жылдамдығына қол жеткізді, ал 1939 жылғы арнайы сынақ үлгілерінде минутына 3000 оққа дейін атуға мүмкіндік берді, барлығы ішкі газбен жұмыс істейтін қайта оқтау жүйесі арқылы іске қосылды. 1945 жылға дейін совет әскери авиациясын қаруландыру үшін шамамен 150 000 ШКАС пулеметі өндірілді. 1935 жыл шамасында Силин, Березин және Морозенко револьверлік конструкцияны қолдана отырып, 6000 айналым/мин жылдамдығында 7,62 мм авиациялық пулемет жасады, оны SIBEMAS (СИБЕМАС) деп атады, бірақ бұл жоба тоқтатылды.

Қазіргі заманғы

1940 жылдардың ортасына дейін алғашқы практикалық револьверлік пулемет пайда болған жоқ. Револьверлік пулеметтің классикалық үлгісі – Екінші дүниежүзілік соғыстағы Mauser MK 213, қазіргі кездегі барлық қарулар осыдан туындаған. Дегенмен, атыс жылдамдығы мен оқтың бастапқы жылдамдығының орташа деңгейде жақсаруы, сондай-ақ ұңғының (стволдың) жоғары тозуы және Германия өнеркәсібіне қарсы одақтастардың бомбалау кампаниясының салдарынан соғыс аяғында 20 мм MG 213 немесе 30 мм MK 213-тің бес прототипі ғана (V1-ден V5-ке дейін) аяқталды. Сол кезде НАТО-ның 25 мм калибрлік стандарты мен 27 мм-лік Mauser оғына негізделген қарудың жаңа буыны дамыды. Оның көрнекті мысалы – Mauser BK 27. 1980 жылдары француздар GIAT 30-ды жасады, ол жаңа буынды, электр қуатымен жұмыс істейтін револьверлік пулемет. Rheinmetall RMK30 жүйесін одан әрі жетілдіріп, газды артқа шығару арқылы кері соққыны (отты) азайтты. Әуе шабуылына қарсы қолдану үшін үлкен экспериментальді қарулар да жасалды, мысалы, екі түтікпен, бірақ бір камералы 42 мм Oerlikon RK 421 ("Қызыл Король" кодолық атымен) және оған байланысты бір түтікпен "Қызыл Королева", олардың барлығы дамыту кезінде тоқтатылды. Қолданысқа енген ең ірісі – Rheinmetall Millennium 35 мм теңіздік пулемет жүйесі. Кеңес револьверлері Батыс үлгілеріне қарағанда сирек кездеседі, әсіресе авиацияда. 1944 жылы кеңес револьверлік пулеметінің механизмі патенттелген. Іс жүзінде белгісіз Rikhter R 23 тек бірнеше Tu 22 модельдеріне орнатылды, бірақ кейіннен екі түтікпен, газды пайдаланатын Gryazev Shipunov GSh 23 пулеметінің пайдасына Tu 22M-де қолданудан шығарылды. Rikhter R 23 ғарыш станциясы "Салют-3"тен оқ атып, ерекше көзге түсті. Кеңес теңіз флоты да NN 30 револьверлік жүйесін қабылдады, әдетте AK 230 мұнарасында екі бірлік ретінде орналастырылды.

Сипаттамалары

Бір оқпан бірнеше патронды сыйымдылығы бар цилиндрмен жұптастырылған, осы типтегі автопушка патрондарды жүктеу, ату және бос шығару циклын үдету үшін револьвер принципін пайдаланады, нәтижесінде дәл сол калибрдегі дәстүрлі пушкалармен салыстырғанда өте жоғары ату жылдамдығына жетеді.

Ротациялық автопушкамен салыстырғанда

Автоматты револьверлік зеңбіректердің жалпы ату жылдамдығы роторлық зеңбіректерге қарағанда төмендеу болады, себебі олардың ұңғысы әлдеқайда жоғары жылу жүктемесіне тап болады, өйткені әр оқтың атылуы тек соның үстінен жүзеге асырылады. Роторлық автозеңбіректер минутына 10 000 оққа дейін атуға қабілетті (мысалы, Грязев-Шипунов ГШ-6-23), ал револьверлік зеңбіректер минутына 2 000 оққа дейін атуға қабілетті. Дегенмен, револьверлік зеңбіректерді роторлық автозеңбіректерге қарағанда әлдеқайда жеңіл жасауға болады, бұл оларға аз қолдау және орнату құралдарының қажеттілігін білдіреді. Роторлық автозеңбіректер көп ұңғылы және доңғалақты жинақты айналдырады, бұл бірдей калибрлі нұсқаларда жүздеген килограммға салмақ қосуы мүмкін (дегенмен, роторлық зеңбіректерде атылған оқтарға шаққандағы салмақ төмендеу). Роторлық автозеңбіректердің ату жылдамдығы ұңғылар кластерінің айналу жылдамдығымен тікелей байланысты. Бұл кластерді жылдамдату қажеттілігі көбінесе үлкен, сыртқы қуат көзін қажет етеді, яғни ең жоғары қол жетімді ату жылдамдығы бірден қол жетімді болмайды. Сонымен қатар, роторлық зеңбіректер әр түрлі жылдамдықпен айналатын көптеген ұңғылардың салдарынан туындайтын шашыраудан төмен дәлдікке ұшырайды. Револьверлік зеңбіректердің құрылысы осындай мәселелерден толығымен босатылған.