1864 жылғы Язмунд теңіз шайқасы

Кіріспе

1864 жылғы екінші Шлезвиг соғысының теңіз шайқасы

Ясмунд теңіз шайқасы (Рюген шайқасы деп те аталады) 1864 жылғы 17 наурызда екінші Шлезвиг соғысы барысында Дания және Пруссия теңіз күштері арасында өтті. Бұл шайқас Жасмунд түбегінің шығысында, Пруссияның Рюген аралында, Пруссияның Балтық теңізіндегі Данияның теңіз блокадасын әлсірету мақсатымен жүргізілді. Эдуард фон Яхман басқаратын пруссиялық эскадрилья, шығыс Пруссия жағалауын блокадалап тұрған Дания эскадрильясына шабуыл жасау үшін бір винттік фрегат, бір винттік корвет, бір бу кемесі және алты канонерлік қайықтан құралды. Дания күштеріне Эдвард ван Докум басшылық етті, олардың құрамында бір винттік фрегат, бір желілік кеме және екі бу корветі болды. Екі сағатқа созылған шайқаста Дания эскадрильясы пруссиялықтарды шегінуге мәжбүр етті, екі тарап та зардап шекті және жеңіл жарақат алды. Данияның жеңісіне шайқастан кейін қосымша соғыс кемелерінің келуі себеп болды, бұл блокаданы нығайтты. Дегенмен, шайқастың нәтижесі және Балтық теңізіндегі теңіз соғысының жалпы барысы соғыстың нәтижесіне әсер етпеді, себебі Пруссия және Австрия армиялары Данияны құрлықта жеңіп, оларды капитуляцияға мәжбүр етті.

Шайқас

17 наурыз күні таңертең ханзада Адалберт Данияның блокадасына шабуыл жасау үшін Яхманн эскадрильясын жіберді. Кемелер Одердің сағасынан сағат 07:30-да шығып, бастапқыда шығысқа қарай бағытталды, бірақ даниялық соғыс кемелерін таба алмады. Олар батысқа бұрылып, Грайфсвальдер Ойе аралына жақындағанда, кемедегі қарауылдар шамамен сағат 13:15-те солтүстік-батыс жақтан түтін көрінсе, байқады. Пруссиялықтар Руген аралына қарай жол тартты; Ясмунд түбегінде Яхманнның кемелері Докумның эскадрильясына кездесті. Онда Аркона мен Нимфа алда жүрген күйі, Яхман даниялықтарға қарсы шабуылға шықты; Лорели екі корветке қосылу үшін жылдамдығын арттырды, ал Яхманн канонерлік қайықтарды Руген жағалауына жіберді, олар оның шегінуін қамтамасыз етуге қолданылуы мүмкін еді. Сағат 14:30-да Аркона фрегатқа атысты бастады. Бірнеше минуттан кейін, Sjælland жақындағаннан кейін, Докум өз флагманын оңға бұрып, Арконаға қарсы жаппай атысты бастады. Яхманн даниялық эскадрильяның күшін сезіне отырып, Арконаны да оңға бұрды. Ол Нимфа мен Лорелидің капитандарына шегіну туралы хабарлаған жоқ, және олар бірнеше минут бойы шығысқа қарай жүріп, оның маневріне ілесе алмады. Осы уақытта Докум Нимфаға атыс ашып, бірнеше рет соқты, соның ішінде оның түтіні зақымдалып, жылдамдығы уақытша төмендеді. Докум Арконадан Нимфа мен Лорелиді басып өтіп, бөліп тастауға тырысты, бірақ Нимфа экипажы зақымды тез жөндеп, жылдамдығын арттыра алды, бірақ оқтарды қабылдауын жалғастырды. Сағат 15:00-ден кейін, Торденскьольд солтүстіктен келді және Докумның эскадрильясына қосылу үшін оңтүстікке қарай жүзіп келе жатып, сағат 15:40-та пруссиялық канонерлік қайықтардан алыс қашықтықтан атысқа түсті. Оңтүстікке қарай жол тартқанда, ол канонерлік қайықтарға жаппай атыс жасады, бірақ оларды елемеді, екі тарап та көзге түспеді. Содан кейін канонерлік қайықтар шегінді, бірақ біреуі бұзылып, Стральсундқа сүйреуге мұқтаж болды. Осы уақытта Лорели мен Нимфа Дания эскадрильясынан қатты атысқа түсті; сағат 16:00-де Лорели батысқа қарай Стральсундқа бұрылды, ал Докум оған кетуге рұқсат берді, себебі Яхманнның корветтерін жалғастыруды жөн көрді. Екі тарап та бір-біріне соққы беруді жалғастырды, бірақ шамамен сағат 16:45-те қашықтық тым алыс болғандықтан атысты тоқтатты. Сағат 18:00-де Докум қуғынды тоқтатып, шығысқа қарай кетті, бұл Яхманнға Свинемундеге оралуға мүмкіндік берді.

On the morning of 17 March, Prince Adalbert sent Jachmann's squadron to attack the Danish blockade. The ships sortied from the mouth of the Oder at 07:30 and initially steamed east, but could not locate any Danish warships. They turned west and, as they approached the island of Greifswalder Oie, lookouts aboard the ships spotted smoke to the northwest at about 13:15. The Prussians continued on toward the island of Rügen; off the Jasmund peninsula, Jachmann's ships encountered Dockum's squadron. There, with Arcona and Nymphe in the lead, Jachmann turned to engage the Danes; Loreley increased speed to join the two corvettes while Jachmann sent the gunboats to the coast of Rügen, where they could be used to cover his withdrawal. From further north, Dockum was awaiting the arrival of the steam frigate
At 14:30, Arcona opened fire, targeting the frigate ; a few minutes later, after Sjælland closed to , Dockum turned his flagship to starboard and began firing broadsides at Arcona. Jachmann turned Arcona to starboard as well, having realized the strength of the Danish squadron. He failed to inform the captains of Nymphe and Loreley of his decision to withdraw, and they continued to steam east for several minutes before they conformed to his maneuver. At this time, Dockum shifted fire to Nymphe and scored several hits, including damage to her funnel that reduced her speed temporarily. Dockum attempted to overtake and cut off Nymphe and Loreley from Arcona, but Nymphes crew was able to quickly repair the damage she had sustained, allowing her to increase speed, though she continued to take hits. After 15:00, Tordenskjold arrived from the north and, as she steamed south to join Dockum's squadron, she came under long range fire from the Prussian gunboats at 15:40. As she continued south, she fired broadsides at the gunboats but otherwise ignored them, with neither side scoring any hits. The gunboats thereafter withdrew, although broke down and required a tow back to Stralsund. In the meantime, Loreley and Nymphe came under heavy fire from the pursuing Danish squadron; at 16:00 Loreley broke off to the west toward Stralsund and Dockum allowed her to leave, preferring to continue after Jachmann's corvettes. Both sides continue to score hits on each other until they checked fire at around 16:45 as the range grew too far. By 18:00, Dockum ended the chase and steamed off to the east, allowing Jachmann to return to Swinemünde.

Салдары

Даниялықтардың 6 адамы қаза тауып, 16 адамы жараланды, барлығы "Сьелланд" фрегатында. Пруссиялық кемелер аз шығынға ұшырады; "Аркона" кемесінде үш адам қаза тауып, тағы үш адамы жарақат алды. "Нимфе" кемесінде екі адам қаза тауып, төрт адамы жарақат алды, ал "Лорелей" кемесінде бір адам ғана жарақат алды. "Нимфе" екі тараптан да ең көп зақымдалған кеме болды, оның корпусына он тоғыз рет, үстіне төрт рет, ал мачталары мен такелажына елу рет оқ тиді. 17 наурыз күні винттік фрегат Данияның блокадалық күштеріне қосылды және ол Яхманның корветтерін қуып жете алатын жылдамдыққа ие болды. Данияның Балтық теңізіндегі теңіз үстемдігі 30 наурызда "Даннеброг" келуімен одан да нығайтылды, ол сол кезде пруссиялықтардың барлық қару-жарағына төзімді болды. Қашуға мәжбүр болғанына қарамастан, Яхман шайқастағы әрекеттері үшін контр-адмирал шеніне көтерілді. Пруссиялықтар Балтық теңізінде бірнеше патрульдік өтулер жасады, бірақ Данияның әлдеқайда басым флотымен тікелей шайқасқа түсуден бас тартты. Екінші Шлезвиг соғысының шешімі құрлықта қабылданды. Сонымен қатар, Австрия эскадрильясының Солтүстік теңізге келуі австриялықтар мен пруссиялықтарға 9 мамырда Хелиголанд шайқасында Солтүстік теңіздің жағалау порларын Данияның блокадасынан босатуға мүмкіндік берді. Австриялықтар Балтық теңізінде Дания флотын жеңуге бағытталған агрессивті операциялар британдықтарды ашуландырады деп қорқып, соғыстың қалған бөлігінде эскадрильясын Солтүстік теңізде ұстады. 9 мамырда екі тарап Лондонда үш күннен кейін күшіне енген келісімге келді, уақытша соғысты тоқтатты. Келісім 26 маусымға дейін сақталды, содан кейін құрлықта қайтадан шайқастар басталды. Солтүстік теңіздегі австриялық және пруссиялық теңіз күштері Данияның батыс жағалауындағы аралдарды басып алу операцияларын қолдады. Бұл табыстар, Балтық теңізіндегі Альс аралын басып алумен бірге, Данияны 29 маусымда екінші келісімге қол қоюға мәжбүр етті. Нәтижесінде, Дания теңіз үстемдігінен айырылғанын және Ұлыбритания қақтығысқа араласпайтынын түсінгеннен кейін бейбітшілік сұрады.

Danish losses were six killed and sixteen wounded, all on the frigate Sjælland. The Prussian ships suffered lighter casualties; three men were killed aboard Arcona, and three more were wounded. Two men were killed and four were injured aboard Nymphe, and just a single man was wounded aboard Loreley. Nymphe was the most damaged vessel of either side, having been hit nineteen times in her hull, four times on her superstructure, and fifty times on her masts and rigging. On the night of 17 March, the screw frigate joined the Danish blockade force, and she was fast enough to catch Jachmann's corvettes. Danish naval supremacy in the Baltic was further cemented with the arrival on 30 March of Dannebrog, which was impervious to any weapon the Prussians then possessed. Despite having been forced to flee, Jachmann was promoted to the rank of rear admiral for his actions during the battle. The Prussians made several further patrols in the Baltic, but refused to seek a pitched engagement with the far superior Danish fleet. Instead, the Second Schleswig War was decided on land. Additionally, the arrival of an Austrian squadron in the North Sea allowed the Austrians and Prussians to break the Danish blockade of the North Sea coastal ports at the Battle of Heligoland on 9 May. The Austrians, fearing that a more aggressive operation to defeat the Danish fleet in the Baltic would provoke the British, kept their squadron in the North Sea for the remainder of the war. On 9 May, the two sides signed an armistice in London that took effect three days later, temporarily ending the fighting. The armistice lasted until 26 June, when fighting broke out again on land. The Austrian and Prussian naval forces in the North Sea supported operations to capture the islands off the western Danish coast. These advances, coupled with the capture of the island of Als in the Baltic Sea, forced the Danes to seek a second armistice on 29 June. Ultimately, Denmark sued for peace after it became clear that they had lost naval superiority and that Britain would not intervene in the conflict.