Кіріспе

Неміс индусологы және философы Пол Якоб Деуссен (; 7 қаңтар 1845 – 6 шілде 1919) – неміс индусологы және Киль университетінің философия профессоры. Артур Шопенгауэрдің күшті ықпалында болған Деуссен Фридрих Ницше мен Свами Вивеканандамен достық қарым-қатынаста болды. 1911 жылы ол Шопенгауэр қоғамын (Schopenhauer Gesellschaft) құрды. Профессор Деуссен 1912 жылы «Шопенгауэр жылнамасы» (Schopenhauer Jahrbuch) атты ғылыми журналының тұңғыш редакторы атанды. Деуссен, тілге деген құрметінің белгісі ретінде өзінің есімін санскритше «Дева-Сена» деп өзгертіп, санскрит пен индуизмді зерттеудегі батыстық ғалымдармен бірге қатысқан еуропалықтардың қатарындағы көрнекті тұлғалардың бірі болып табылады. Бұл зерттеу Британ Үндістаны, Германия, Франция және Англияда жүргізілді.

Өмірбаян

Пол Деуссен 1845 жылдың 7 қаңтарында Рейн провинциясындағы Нойвед қаласының Обердрейс ауылында қарапайым дін қызметкерінің сегіз баласының бірі болып дүниеге келді. Ол неміс философы Шопенгауэрдің шәкірті және өмір бойы адал ізбасары болды, сондай-ақ Кант философиясын зерттеді; Фридрих Ницшемен достық қарым-қатынаста болды. Деуссен 1864-1881 жылдар аралығында Бонн, Тюбинген және Берлин университеттерінде білім алып, Платон философиясы бойынша диссертация қорғады. 1881-1887 жылдары Берлин университетінде Privatdocent, 1887-1889 жылдары Extraordinarius қызметін атқарды, ал 1889-1919 жылдары (өлімінен кейін) Киль университетінде Ordinarius болып тағайындалды. 1919 жылға дейін Деуссен Шопенгауэр жылнамасын редакциялаумен қатар, Шопенгауэрдің еңбектерінің жинағын дайындаумен айналысты. Бонн университетінде профессор Кристиан Лассеннің (1800-1876) «Шакунтала» туралы лекциясын тыңдағанда, Деуссен санскрит және индуизмге қызығушылық танытты. Деуссеннің алғашқы жарияланымы (1877) 1894 жылы ағылшын тілінде «Метафизика элементтері» деген атпен жарық көрді. Одан кейін 1906 жылы «Веданта сутрасы», 1906 жылы «Упанишадтар философиясы» және 1912 жылы «Веданта жүйесі» аудармалары жарық көрді. 1904 жылы Үндістанға жасаған сапасы 1912 жылы ағылшын тілінде «My Indian Reminiscences» деген атпен басылды. Дегенмен, оның қызы Эрика (1894-1956) редакциялаған және 1922 жылы неміс тілінде жарық көрген автобиографиялық жазбалары әзірге ағылшын тіліне аударылмаған. Деуссеннің «Веданта жүйесі» бірнеше рет қайта басылды: ол өз түсіндірмелері үшін Брахмасутраны және, одан азырақ, Ади Шанкараның оған жазған түсіндірмелерін пайдаланды. Оның ғылыми еңбектері зор, көреген және ұқыпты деп сипатталған. Махиндер Гулати оны шығыстанушы және санскрит ғалымы деп атайды. Осылайша, Пауль Деуссеннің есімі британдық Үндістандағы Джордж Бухер, сэр Уильям Джонс және сэр Джон Вудрофф, Франциядағы Анкетил Дюперрон және Эжен Бернуф, Германиядағы Генрих Рот, Франц Бопп, Фридрих фон Шлегель және Макс Мюллер сияқты ғалымдармен байланысты. Бұл ғалымдар санскриттік құжаттар арқылы ашылған индуизмнің байлығын Еуропаға таныстырды.

Қабылдау

Деуссенді "ерекше ғалым", "ұлы ғалым" деп атайды, ол Упанишадтар мен Веда әдебиетін зерттеуді бастап кетті және "сын тұрғысынан зерттеуші ғалым" ретінде танылды.