Кіріспе

Австралиядағы Квинсленд штатындағы арал

Хинчинбрук аралы (немесе бияягири халқы үшін Пуандай) – Австралияның Квинсленд штатындағы Касуарь жағалауы аймағында орналасқан арал. Ол Кардуэллдің шығысында және Люсинданың солтүстігінде жатыр, Квинслендтің солтүстік-шығыс жағалауынан тар Хинчинбрук арнасымен бөлінген. Хинчинбрук аралы Ұлы Барьерлік Риф теңіз паркінің құрамына кіреді және кішкентай, тасталған курортты есептемегенде, Хинчинбрук аралы ұлттық паркінің ішінде толық қорғалады. Бұл Ұлы Барьерлік Рифтегі ең үлкен арал. Сонымен қатар, бұл Австралиядағы ең үлкен ұлттық парк.

Табиғи мұра

Хинчинбрук аралы кейінгі палеозой кезеңінің магмалық тау жыныстарынан құралған. Аралдың шығысындағы негізгі платон, Хинчинбрук граниті, әртүрлі гиперсольвус граниттерінен тұрады және жанартаулық, гранодиориттер мен граниттерге еніп жатыр. Арал мен жағалау жоталары арасында шөгіңкілікпен бірге блоктар түрінде көтерілген деп саналады, бұл жағалау жазығының қалыптасуына әкелді. Аралдың ең биік нүктесі теңіз деңгейінен шамамен немесе одан да жоғары көтерілген ежелгі тілімделген беткей болып табылады. Аралды материктен бөлетін Хинчинбрук арнасы тектоникалық жарылымдармен байланысты деп есептеледі. Соңғы мұз дәуірінен бері, 18 000 жыл бұрын, теңіз деңгейі көтерілді. Бұрын қалың жағалау жоталары болған, енді Хинчинбрук аралы бар. Батысында мангр өсімдіктерімен шектескен Хинчинбрук арнасы орналасқан. Бұл арна соңғы мұздық кезеңнен кейін суға батқан Герберт өзенінің аңғары. Арал қазіргідей теңіз деңгейі жоғары болған кезде ғана материктен бөлінеді және соңғы бірнеше миллион жыл бойы материкпен құрлық байланысы болған деп саналады. Одан батысқа қарай Кардуэлл жотасының жаңбырлы орманды жерлері жатыр. Хинчинбрук аралының шығысында Коралл теңізі, Ұлы Барьерлік риф лагунасы және Ұлы Барьерлік риф орналасқан. Хинчинбрук аралының солтүстігінде Рокингем шығанасында тығыз өсімдік жамылғысы бар континенттік аралдар бар, мысалы, Бақ аралы, Гулд аралы, Брук аралдары тобы, Отбасы аралдары тобы, Бедарра аралы және Миссия жағалауының шығысында Дунк аралы. Хинчинбрук аралының оңтүстігінде Кардуэлл жотасы Герберт өзенінің су тасқыны мен дельтасына айналады. Миссионерлер шығанағы Хинчинбрук аралы ұлттық паркінің солтүстік жағында орналасқан. Бұл биоәртүрлі аймақтың табиғи ерекшеліктері - жағалау бойындағы тығыз мангр тоғайлары. Жақын теңіз аймағында дюгоньдардың жайылатын кең теңіз шөптері бар. Аралдағы тасқұрлылар материктегі жағажайлардан айырмашылығы, көлік құралдарына тыйым салынғандықтан жақсы тіршілік етеді. Негізінен эолдық құмнан тұратын бөгет кейбір жерлерде қазіргі теңіз деңгейінен төменге дейін жетеді. Ол екі негізгі кезеңде қалыптасқан деп есептеледі, ескі құмдықтар Холоценнің басындағы теңіздің кіріп келуі кезінде (9500-6000 С14 жыл бұрын) жартылай суға батып, құмдықтардың кейінгі буыны соңғы 900 С14 жыл бұрын қалыптасқан. Хинчинбрук аралы "жабайы аймақ" деп сипатталады, ол жабайы және қиын өңір, биік таулық шыңдары бар. Хинчинбрук аралының ең биік тауы - Боуэн тауы, теңіз деңгейінен жоғары. Басқа да көзге түсетін тау шыңдары - Баяу, Диамантина және Стралох таулары. Жер бетіндегі өсімдік түрлеріне қалың бұталар, шөптесіндер, бұталы жерлер және орман жатады. Аралдағы орталық алып ағаш бақасы сияқты көптеген құрып бара жатқан флора мен фауна түрлеріне пана болады. Жергілікті климат тропиктік, қыста жылы, салқын және құрғақ. Жазғы муссонды жаңбыр жылы немесе ыстық және ылғалды, тропикалық дауылды маусыммен сәйкес келеді. Аралдың айналасындағы суларда рифтер жоқ, бұл аралдан ағып жатқан тұщы судың салдарынан болуы мүмкін. Қабық үйінділері мен балық тұзақтары олардың қызметінің куәсі. Атауы Англияның Хантингдон қаласындағы Хинчинбрук үйінен алынған, өйткені Джон Монтегю, 4-ші Сандвич графы Адмиралтействоның бірінші лорды болған, ал Хинчинбрук аралы, Брэмптон аралы және Оңтүстік Сандвич аралдарындағы Монтегю аралының аталғандығы ертедегі зерттеушілердің 4-ші графқа деген алғысының дәлелі. Британдық теңізшілер мен биягирилер арасындағы алғашқы қарым-қатынас көбінесе достық болды. 1815 жылы лейтенант Джеффрис, 1819 жылы лейтенант П. П. Кинг сол жерге қоныс аударды және екеуі де жергілікті халықпен достық қарым-қатынас жасады. 1843 жылғы сапарында HMS Fly капитаны Блэквудтың да Баягиримен бейбіт қарым-қатынасы болды, бірақ теңізшілер тас лақтырған кезде бірнеше рет қақтығыстар болды, нәтижесінде көптеген арал тұрғындары атып өлтірілді. 1864 жылы Хинчинбруктың қарама-қарсы жағында Кардвелл қалашығының құрылуынан кейін, Биягиримен қарым-қатынас тез нашарлады. 1867 жылы жергілікті полиция инспекторы Джон Мюррей отарлаушылар мен әскерлер тобымен арал арқылы бір айлық экспедицияға барды, кейбір аборигендерді кеме апатынан аман қалғандар туралы ақпарат алу үшін лагеріне және кемесіне алып келді. 1872 жылы жақын маңдағы Голд аралында екі ақ балықшының өлтіріліп, денелері қиратылғаннан кейін, инспектор Роберт Артур Джонстон бастаған үлкен экспедиция қылмыскерлерді табу үшін Хинчинбрук аралын аралап, үш тұтқынға алды. Сол кезде Кардвеллге келген бір кісінің айтуынша, полиция осы балалардың біреуін зорлаған, ал отарлаушылар "ерлер ғана емес, әйелдер мен балалардың да толық лагерьлерін қырып салу" туралы ашық айтқан. Мұндай зорлық-зомбылық оқиғаларының салдарынан Хинчинбрук аралының халқы тез азайып, бірнеше ғана адам қалды. Пастор Эдвард Фуллер 1874 жылы аралда миссия құруға тырысты, бірақ қырғындар туралы хабардар болғаннан кейін оны тастап кетті және онда тұрған тоғыз ай ішінде ешбір аборигенді көрмеді. Келесі онжылдықтарда еуропалықтар Хинчинбрук аралына қоныстанды. Олардың негізгі қызметтері балық аулау, шаруашылық және кен өндіру болды. 1932 жылы Хинчинбрук аралы ұлттық парк деп жарияланды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, аймақтағы коммерциялық қолтыраулардың аулауы 1960 жылдары олардың санын жоғалуға жақын деңгейге дейін төмендетті.

Туризм

Аралда "Хинчинбрук аралы Wilderness Lodge" деп аталатын жалғыз тұру орны болды; ол аралының солтүстік-шығыс бөлігінде, Кейп Ричардс мүйісінде орналасқан. Бұл жол қоршаған ортаны қорғаушылар Артур және Маргарет Торсборнның құрметіне аталған. Теңіздік табиғатқа негізделген шараларға көрікті жерлерге саяхат, желкендесу, каноэмен жүзу, жүзу, маскамен және аквалангпен суға түсу кіреді. Хинчинбрук аралының шығысында теңіз каягингпен айналысуға болады; ал батысында арал тұз су крокодилдерінің мекені ретінде танымал. Хинчинбрук аралында кемпинг жасау үшін рұқсат алу қажет. Құлаған кеме шамамен 130 жыл бұрынғы деп есептеледі және "Яси" циклон кезінде жарыққа шығарылған.