Кіріспе

Шараптың тәмісінің субъективті ерекшелігі

Шараптың субъективті тәттілігі бірнеше факторлардың өзара әрекеттесуімен анықталады, оның ішінде шараптағы қант мөлшері, сондай-ақ алкоголь, қышқылдар және таниндердің салыстырмалы деңгейі. Қант пен алкоголь шараптың тәттілігін күшейтеді, ал қышқылдар қышқылдықты, ал ащы таниндер ащылықты қамтамасыз етеді. Бұл принциптер Эмиль Пейноның 1987 жылғы "Шараптың дәмі" еңбегінде баяндалған.

Тарих

"Vintage: The Story of Wine" атты британдық шарап жазушысы Хью Джонсонның кітабы шарапты тәтті ету үшін тарих бойы қолданылған бірнеше әдіс туралы айтады. Ең көп таралған әдіс – жүзімді мүмкіндігінше кеш жинау. Шарапты ашыту процесі аяқталғаннан кейін түрлі қант түрлерімен тәттілендіруге болады, мысалы, неміс әдісіндегі Süssreserve сияқты. Рим дәуірінде мұны мулсум дайындағанда қолданған – оған бал қосылып, дәмдеуіштермен хоштандырылған, ал одан кейін кондитум жасағанда да қолданған, ол да ұқсас ингредиенттерден тұрған, бірақ ішу алдында пісіріліп, сақталған. Рим дәуірінен бастап, салыстырмалы түрде жақында дейін шарапты қорғасын қантымен тәттілендіру де кең таралған, бұл улы зат шарап және басқа да сусындардың тәттілігін күшейтеді. Бұл практика 19 ғасырға дейін жалғасты, бірақ қорғасынның зиянды екені 17 ғасырда дәлелденгеннен кейін, көбінесе тек өте арзан шараптарда ғана қолданылды.

Қалдық қант

Шараптың дәміне әсер ететін компоненттердің бірі – қалдық қант. Ол әдетте шараптың бір литріне шаққандағы қант граммында өлшенеді, көбінесе g/L немесе г/л деп қысқартылады. Қалдық қант әдетте ферментация тоқтатылғаннан кейін қалған қантты білдіреді, бірақ ол ферментацияланбаған жүзім шырынының (Германияда қолданылатын және Süssreserve деп аталатын техника) немесе қарапайым қанттың қосылуынан да туындауы мүмкін. Тіпті ең құрғақ шараптардың арасында 1 г/л-ден кем қант мөлшері бар шарапты табу сирек, себебі пентоза сияқты кейбір қанттар ферментацияланбайды. Ал 45 г/л-ден жоғары қант мөлшері бар шарап тәтті деп есептеледі, бірақ көптеген тамаша тәтті шараптардың қант деңгейі одан да жоғары. Мысалы, Château d'Yquem шарабының ең жақсы жылдарында 100-ден 150 г/л аралығында қалдық қант болады. Токайдың ең тәтті түрі – Эссенция 450 г/л-ден асып түседі, ал ерекше жылдары 900 г/л-ге жетеді. Мұндай шараптардың дәмдері қышқылдықтың мұқият дозалануы арқылы теңгерімді болады, сондықтан олар тым тәтті болмайды. Сондықтан, ең жақсы тәтті шараптар Рислинг және Шенен Блан сияқты, пісіп-жетілгенде де қышқылдығын сақтай алатын жүзім сорттарынан жасалады. Шараптың тәттілігіне оның қышқылдығы мен спирт мөлшері, таниннің мөлшері және шараптың көпіршікті болуы да әсер етеді. Мысалы, Воврэй сияқты тәтті шарап, жоғары қышқылдығының арқасында құрғақ дәмді болуы мүмкін. Ал спирт мөлшері жоғары болса, құрғақ шарап тәтті сезім беруі мүмкін. Бұл техника шараптың қант деңгейін ғана емес, сонымен қатар спирт мөлшерін де төмендетеді. Германия заңнамасына сәйкес, соңғы шарап көлемінің он бес пайызынан аспауы тиіс. Бұл практика Prädikatswein үшін де рұқсат етілген, ол неміс шараптарының жіктелуіндегі ең жоғары деңгей. Ол көбінесе жартылай тәтті Kabinett және Spätlese шараптары үшін қолданылады, бірақ Auslese және одан жоғары деңгейдегі шараптар үшін сирек қолданылады. Süssreserve қолдану шараптағы қанттардың құрамын, тоқтатылған ферментациядан қалған қанттардан өзгеше етеді. Жүзім шырыны негізінен глюкоза және фруктозадан тұрады. Шарап ферментацияланғанда глюкоза фруктозаға қарағанда жылдам ферментацияланады. Сондықтан, қанттың маңызды бөлігі ферментацияланғаннан кейін ферментацияны тоқтату нәтижесінде, қалдық қанттың негізгі бөлігі фруктозадан тұратын шарап алынады, ал Süssreserve қолдану нәтижесінде тәттілік глюкоза мен фруктозаның қоспасынан туындайтын шарап алынады.

Австрия

Австрияда Klosterneuburger Mostwaage (KMW) шкаласы қолданылады. Шкала Клостернбургкер Цукерграйд (°KMW) бірліктеріне бөлінген және Очсле шкаласына өте ұқсас (1 °KMW ≈ 5 °Oe). Дегенмен, KMW шырынның нақты қант мөлшерін өлшейді.

Канада

Канадада шарап өнеркәсібі шараптың тәттілігін 20°C температурада 100 грамм жүзім шырыны немесе жүзім қоспасының құрамындағы сахарозаның грамдарымен, Brix градусы бойынша өлшейді.

Чехия және Словакия

Чехия мен Словакияда Normalizovaný Moštoměr (°NM) шкаласы қолданылады. Бұл шкала 100 литр шырындағы қанттың килограммдағы мөлшерін өлшейді.

Франция

Францияда Бауме шкаласы кейде қолданылады. «Селексьон де Грен Нобль» (SGN) француз тілінде «асыл жидектерді таңдау» деген мағынаны білдіреді және асыл шіруге ұшыраған жүзімнен жасалған шараптарды көрсетеді. SGN шараптары – бай, концентрленген дәмі бар тәтті десерт шараптары. Эльзас шараптары алғаш рет «Селексьон де Грен Нобль» деп сипатталды, ал заңды анықтамасы 1984 жылы енгізілді. Бұл термин Францияның басқа да шарап өндіретін аймақтарында, мысалы, Луарада да қолданылады. Сорттар 2001 жылдан бастап SGN 2001 жылға дейін SGN Гевюрцтраминер Пино Гри 279 грамм литрге немесе 18,2% спирт немесе 128 °Oe 16,4% спирт немесе 117 °Oe Рислинг Мюскат 256 грамм литрге немесе 16,4% спирт немесе 117 °Oe 15,1% спирт немесе 108 °Oe

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та шарап өндірісі мост пен шараптың тәттілігін Брикс градусымен өлшейді.