Кіріспе

Беринг аралы (о́стров Бе́ринга) – Беринг теңізіндегі Камчатка түбегінің жанындағы арал.

Сипаттама

Ұзындығы және ені бойынша, бұл Командор аралдарының ең үлкені және батысы, ауданы шамамен құрайды. Беринг аралының көп бөлігі және бірнеше кіші аралдар толығымен қазір Командорский Заповедник табиғат қорығының құрамына кіреді. Беринг аралы ағашсыз, шөл және қатыгез ауа-райына тап болады, соның ішінде күшті желдер, тұрақты тұман және жер сілкінісі. 1826 жылға дейін мұнда жыл бойы тұрақты адамдар болған емес. Бұл диаметрі шамамен болатын дөңгелек арал.

Тарих

1741 жылы Ресей теңіз флоты үшін «Святой Петр» кемесімен саяхат еткен командир Витус Беринг кемесі апатқа ұшырап, Беринг аралында 28 серігімен бірге скорбуттан көз жұмды. Оның кемесі Аляска құрлығы мен Алеут аралдарын ресейліктерге ашу мақсатындағы экспедициядан оралғанда дауылдан зардап шегіп, қирады. Швецияда туған лейтенант Ваксель Савелий Лаврентьевич басқаруындағы аман қалғандар 10 ай бойы аралда қалып қойды және ителкелер мен құстарды аулау арқылы тірі қалды. Олар апаттан қалған кемеден қайық жасап, 1742 жылы Камчатка түбегіндегі Петропавловскке жаңадан ашқан аралдан теңіз суыры мен сақталған ет әкеліп оралды. Экспедицияның тағы бір аман қалғаны – Георг Вильгельм Стеллер болды, ол серіктерін теңіз шөптерін жеуге көндіріп (осылайша олардың скорбутын емдеді). Стеллер Беринг аралын зерттеп, оның фаунасын, соның ішінде еті үшін ауланғандықтан үш онжылдық ішінде жойылған Стеллер теңіз сиырын тізімдеді. Аралдың ең биік нүктесі қазір неміс текті табиғат зерттеушінің құрметіне аталған. Ресейге оралғаннан кейін Стеллер Камчатка түбегін зерттеп, «De Bestiis Marinis» («Теңіз жануарлары туралы») еңбегін жариялады. Алайда, ол жергілікті халықтарға деген ықыласы үшін бүлікке ұлтасқан деген айыптамаға ұшырады, сондықтан түрмеге қамалып, Санкт-Петербургке қайтарылды. Ол 37 жасында жолда көз жұмды, бірақ оның күнделіктері кейін жоғары бағаланып, тарихи маңызға ие болды. 1743 жылы Эмилиан Басов теңіз суырын аулау үшін Беринг аралына қонды, бұл аралда адам қоныстануының және экологиялық қираудың басталуын белгіледі. Промыслениктер Беринг теңізі арқылы Алеут аралдарына және соңында Аляскаға көшіп жүрді. 1825 жылы Ресей-Америка компаниясы Ату аралынан Алеут отбасыларын Беринг аралына аң аулауға көшірді, ал келесі жылы тағы бір Алеут тобы мен аралас нәсілді қоныс аударушылар олардың ізінен ерді, осылайша Беринг аралындағы алғашқы тұрақты адам қонысы құрылды. Ресей 1867 жылы Аляска мен Алеут аралдарын АҚШ-қа сатқаннан кейін Беринг аралы Петропавл-Камчатскийдің билігіне бағынды. 1827 жылы 110 адам (17 орыс, 45 алеут және 48 аралас нәсіл) болған халық саны 1879 жылы 300-ден асып (тек Мыс аралындағы 100 алеут, 332 аралас нәсіл және шамамен 10% орыс немесе басқа ұлттар) өсті.

Табиғат

Беринг аралын қоршаған аймақ қазір биосфералық қорық болып табылады, ол әртүрлі жануарлар дүниесімен, әсіресе теңіз сүтқоректілерімен танымал. Аралдың жағалаулары теңіз саңырауқұлақтарының табиғи мекені болып табылады, және олардың саны қазір басқа Алеут аралдарындағыдай емес, тұрақты болып көрінеді, ал 1854 жылға дейін жаңадан ашылған Беринг аралында олардың саны құрып кетуге жақын болған. Беринг аралында теңіз арыстандары әлі де жаздайды, бірақ аралды қоршаған су жәндіктерімен қоректенген, манат сияқты Стеллер теңіз сиырлары 1768 жылға дейін құрып кетті.

Климат

Камчатка өлкесінің қалған бөлігі сияқты, Беринг аралында да субарктикалық климат (Dfc) басым, бірақ мұхиттың әсерінен температура ішкі Сібірге қарағанда әлдеқайда төмендемейді, қыстар Петропавловск-Камчатскийге қарағанда шамамен төрт градусқа жұмсақ. Оңтүстік-батыс Алясканың субполярлық мұхиттық климатына қарай өте айқын көшу байқалады, әсіресе күн сәулесінің өте аз болуында – күніне орташа есеппен шамамен 2,8 сағат, себебі Алеут минимумдығы мен Оясио ағынының батыс жағынан тұрақты тұман жауады. Ең жоғары және ең төменгі температуралар шамамен , соңғысы 2022 жылдың 11 шілдесінде тіркелді.