Кіріспе

1943 жылы Генри Кингтің түсірген фильмі

"Бернадеттің әні" – Франц Верфельдің 1941 жылы жарық көрген, осы аттас романы негізінде түсірілген 1943 жылғы американдық тарихи-драмалық фильм. Басты рөлде Женифер Джонс ойнайды, ол 1858 жылдың ақпаннан шілде айына дейін қасиетті Марияның он сегіз көрінісін көрген деп хабарланған Бернадетт Субирустың өмірін бейнелейді және 1933 жылы қасиетті деп жарияланған. Фильмді Генри Кинг Джордж Ситонның сценарийі бойынша түсірді. Роман өте танымал болды, бір жылдан астам уақыт "Нью-Йорк Таймс" бестселлерлер тізімінде тұрды және он үш апта бойы тізімнің басында болды. Бұл оқиға сондай-ақ 1946 жылдың наурыз айында Беласко театрында сахналанған Бродвей пьесасына айналды.

Сюжет

1858 жылы 14 жасар Бернадетт Субирус Францияның Лурдес қаласында отбасымен бірге кедейлікте өмір сүреді. Ол католик мектеп мұғалімі Вазу ападан астмасының салдарынан оқуда қалып қойғаны үшін ұялады. Сол күні Бернадетт апасы Мари мен досымен отын жинап жүргенде, Массабиел үңгірінде оларды күтеді. Кенеттен соққан жел мен жарықтың өзгеруіне назар аударып, Бернадетт жартастың нишасында тұрған ақ киімді әдемі әйелді көреді. Бернадетт серіктеріне көргендерін айтады, олар ешкімге айтпауға уәде береді. Бірақ үйге келген соң Мари анасына айтады, ал оқиға тез арада Лурдес қаласының бәріне таралады. Көптеген адамдар, соның ішінде Бернадеттің тәтесі Бернарде, оның шыншылдығына сенімді және оның сенбес ата-анасына қарсы тұрады. Бернадетт әйелдің сұрауы бойынша Лурд қаласының басқа тұрғындарымен бірге үңгірге бірнеше рет баруын жалғастырады. Әбби Доминик Пейрамале араласудан бас тартса, азаматтық билік Бернадеттті қысыммен сұраққа тартады, бірақ ол қарапайымдығымен оларды шатастырып, өз әңгімесінде тұрады. Бірде әйел Бернадеттке су ішуді және көзге су шашуды сұрайды. Бернадетт мойынсұнып, жерге шұңқыр қазып, бетін топырақпен сипайды. Бастапқыда оны күлдірсе де, кейіннен су аға бастайды, ол керемет емдік қасиеттерге ие болады және ауру адамдар Лурдеске ағыла бастайды. Бернадетттің үңгірге соңғы сапарында әйел өзін «Таза ұғым» деп таныстырады. Азаматтық билік Бернадеттті ақылсыз деп жариялауға тырысқанда, бір кезде оған күмәнданатын Пейрамале енді оның ең адал қолдаушысы болып, Бернадетттің алдамшы, ақылсыз немесе шынайы екенін анықтау үшін шіркеудің ресми тергеуін сұрайды. Үңгір қоршалады, Тарб епископы император үңгірді ашуға бұйрық бермесе, тергеу болмайды деп мәлімдейді. Императордың нәресте ұлы Лурдес суымен ауруынан айыққаннан кейін, императрица үңгірдің қайта ашылуын талап етеді. Содан кейін Тарб епискобы комиссияны шақырады. Тергеу көп жылдарға созылады, Бернадетт қайта-қайта сұраққа тартылады, бірақ комиссия ақырында Бернадетттің шын аян көргенін және оған Құдай ана келгенін анықтайды. Пейрамале Бернадеттке қалыпты өмір сүруге жарамайтынын түсініп, оны Невердің қайырымдылық қауымына қосылуға көндіреді. Бернадетт қатал рухани жаттығудан өтеді және монастырда көп жұмыс істейді, бірақ сонымен қатар монастырдағы жаңадан келгендердің жетекшісі Вазу ападан эмоционалды зорлыққа ұшырайды. Вазу Бернадеттке күмәннің оны жеп қойғанын және ешқашан қиындық көрмеген Бернадетттің Құдай оны таңдағанын сенбегенін айтады. Бернадетт өзінің қиындық көрмегенін мойындаса да, кейін әдетінің етегінің астында жасырылған ісікті көрсетеді, бұл Вазуды қорқытады. Дәрігер оның сүйектерінде туберкулез бар екенін анықтайды. Вазу өзінің қателігін түсінген соң, кешірім сұрап дұға етеді және өмірінің соңына дейін Бернадеттке қызмет етуге уәде береді. Ауруының ауырлығына қарамастан Бернадетт үңгірдің шипалы суын ішпейді. Өлім төсегінде Бернадетт Пейрамалені шақырып, өзін лайықсыз сезініп, қайғылы түрде әйелді қайта көрмейтінін айтады. Бірақ әйел бөлмеге кіріп, Бернадеттке жымиып, жылы ишара жасайды. Бернадетт қуанышпен аянға айқайлайды, содан кейін көз жұмады. Оның өлімінен кейін Пейрамале: «Енді сен көкте де, жерде десің. Сенің өмірің басталады, Бернадетта».

Тарихи ақиқат

Фильмнің сюжеті Франц Верфельдің деректі емес, тарихи романға сәйкес келеді, ол фактіні және ойдан шығарылғанды араластырады. Бернадетттің нағыз досы Антуан Николау оған терең ғашық болған және Бернадетт монастырға кіргенде үйленбейтініне серт бергендей бейнеленген. Бірақ олардың арасында мұндай қарым-қатынас болғандығын растайтын ешқандай мәлімет жоқ. Сонымен қатар, үкіметтік шенеуніктер, әсіресе Императорлық прокурор Виталь Дютур (Винсент Прайс ойнаған) дінге шынымен болғаннан да қарсы болып көрінеді; шындығында, Дютур өзі берілген католик болған және Бернадетттің галлюцинация көріп жүргенін ойлаған. Басқа кейіпкерлер тарихи шындыққа жақынрақ бейнеленген, атап айтқанда Анна Ревира мен Роман Бонен Бернадеттің шаршаған ата-анасы ретінде, Чарльз Бикфорд Пейрамале әкесінің рөлінде (оның Бернадеттің өлім төсегінде болуы көркемдік қосымша болғанмен; шын мәнінде, Пейрамале Бернадеттен бірнеше жыл бұрын қайтыс болған), және Бланш Юрка қатаң әпке Бернард ретінде. Мари Тереза Вазу әпкенің бейнесі де дұрыс емес. Вазудың Бернадеттің бастауыш сынып мұғалімі болғанына немесе Бернадетт монастырға кіргенге дейін олардың танысқандығына ешқандай дәлел жоқ. Фильмде Виталь Дютур мен романның кейіпкері, әдебиетші Гьясинте де Ла Фите біріктірілген, ол өзінің кеудесінде ісік бар деп ойлайды. Ла Фите фильмде мүлдем көрсетілмейді. Фильмде Дютур ларингалық қатерлі ісіктен көз жұмады, ол Лурдес қасиетті орнына барады, үңгірдің алдында тізе бүгіп: «Мен үшін дұға ет, Бернадетт» дейді. Фильм Бернадетттің өлімімен аяқталады және оның денесінің қайтадан қарастырылғаны немесе қасиетті деп жарияланғаны туралы романда айтылғандай ештеңе айтылмайды.

Музыка

Игорь Стравинскийге бастапқыда ресми емес түрде фильмге музыка жазу туралы ұсыныс жасалды. 1943 жылдың 15 ақпанында ол "Құдай шешенің көрінуі" сахнасы үшін музыка жаза бастады. Бірақ студия Стравинскиймен келісімшарт жасауға келіспеді, ал жоба "Оскар" жүлдесін алған Альфред Ньюманға берілді. Стравинский фильм үшін жазған музыкасы кейіннен оның "Үш бөлімді симфониясының" екінші бөліміне енді.

Қабылдау

The New York Times газетінің Босли Кроутер киноға көбінесе теріс баға берді, актерлік шеберлікті, әсіресе Джонстың ойынын жоғары бағалады, бірақ фильмнің "жалықтыратын және қайталама" повествосына, "көзді қуантпайтын бейнелерге" және "қалыпты сананы шаршататын және мазалайтын диалектикалық әңгімеге" назар салып, сондай-ақ Бернадеттің "ханымының" көрерменге көрсетілуіне өкінді.

Марапаттар мен ұсыныстар

Сыйлық санаты Номинант(тар) Нәтиже Сілтеме (Сілтемелер) Академия сыйлығы Үздік фильм Уильям Перлберг (20th Century Fox үшін) Үздік режиссер Генри Кинг Үздік актриса Дженифер Джонс Үздік қосалқы актер Чарльз Бикфорд Үздік қосалқы актриса Глэдис Купер, Энн Ревир Үздік сценарий Джордж Ситон Үздік көркемдік безендіру – интерьер Қара-ақ көркемдік безендіру: Джеймс Басеви және Уильям С. Дарлинг; Интерьер безендіру: Томас Литтл Үздік операторлық – Қара-ақ Артур С. Миллер Үздік фильм монтажы Барбара МакЛиан Үздік музыкалық қойылым (драмалық немесе комедиялық фильм) Альфред Ньюман Үздік дыбыс жазу Эдмунд Х. Хансен Алтын глобус сыйлығы Үздік фильм Үздік басты рольдегі актриса Дженифер Джонс Үздік режиссер Генри Кинг Ұлттық кинотақырып кеңесінің сыйлығы Топ-10 фильмдер 5-орын

Радионы бейімдеу

Бернадеттің әні 1946 жылғы 21 сәуірде «Голливудтың Star Time» бағдарламасында көрсетілді. 30 минуттық нұсқасында Винсент Прайс, Ли Джей Кобб, Педро ДеКордоба және Ванесса Браун түсті.