Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Англиядағы түсіндірілмейтін 1855 жылғы құбылыс
Unexplained 1855 phenomenon in England
"Ібілістің іздері" – 1855 жылдың ақпан айында Англияның Шығыс және Оңтүстік Девон аймағындағы Эксе сағасы маңында болған құбылыс. Ауыр қар жауғаннан кейін, қардың үстінде түн бойы тұяқ сияқты іздер пайда болды, олардың жалпы ұзындығы шамамен бірнеше шақырымды құрады. Бұл іздерге "Ібілістің іздері" деген ат берілді, себебі кейбір адамдар олардың шайтанның іздері екенін айтты және оларды екі бөлікке бөлінген тұяққа теңеді. Оқиғаны түсіндіру үшін көптеген теориялар ұсынылды, сонымен қатар оның рас екендігіне қатысты күмәндер де туды.
The Devil's Footprints was a phenomenon that occurred during February 1855 around the Exe Estuary in East and South Devon, England. After a heavy snowfall, trails of hoof like marks appeared overnight in the snow covering a total distance of some The footprints were so called because some persons suggested that they were the tracks of Satan and made comparisons to a cloven hoof. Many theories have been made to explain the incident, and some aspects of its veracity have also been questioned.
Дәлел
Бұл құбылыстың тікелей дәлелі шамалы. 1950 жылы Девоншир қауымдастығының баяндамаларында оқиға туралы қосымша мәліметтер сұраған мақала жарияланғаннан кейін ғана белгілі құжаттар табылған. Бұл 1850 жылдары Клайст Сент-Джордж шіркеуінің пасторы болған преподобный Х. Т. Эллакомбқа тиесілі қағаздар жинағын табуға себеп болды. Осы қағаздардың ішінде оның достарынан, соның ішінде Уиткомб-Рали шіркеуінің пасторы преподобный Г. М. Масгроувтан келген хаттар, "жариялауға болмайды" деп белгіленген The Illustrated London News газетіне жобаланған хат және аяқ іздерінің бірнеше көшірмелері бар. Майк Даш қолда бар бастапқы және екіншілік дереккөздерді "The Devil's Hoofmarks: Source Material on the Great Devon Mystery of 1855" деген мақалаға біріктірді, ол 1994 жылы Fortean Studies журналында жарияланды.
There is little direct evidence of the phenomenon. The only known documents were found after the publication during 1950 of an article in the Transactions of the Devonshire Association asking for further information about the event. This resulted in the discovery of a collection of papers belonging to Reverend H. T. Ellacombe, the vicar of Clyst St George during the 1850s. These papers included letters addressed to the vicar from his friends, among them the Reverend G. M. Musgrove, the vicar of Withycombe Raleigh, the draft of a letter to The Illustrated London News marked 'not for publication' and several apparent tracings of the footprints. Mike Dash collated the available primary and secondary source material into a paper entitled The Devil's Hoofmarks: Source Material on the Great Devon Mystery of 1855 which was published in Fortean Studies during 1994.
Гипотезалар
Оқиғаға көптеген түсіндірмелер берілді. Кейбір тергеушілер іздердің жүз шақырымнан астамға созылғанына күмән келтіреді, олардың бүкіл жолын бір күнде ешкім бақылай алмайтынын айтады. Джо Никельдің көрсетуінше, күмән тудыратын тағы бір себеп – куәгерлердің іздерді сипаттауы әртүрлі болды. Майк Даш "Фортеандық зерттеулер" мақаласында "тұяқ іздеріне" байланысты бірде-бір нақты дереккөз жоқ деген қорытындыға келді: кейбір іздер, мүмкін, жалған болған, ал кейбіреулерін есектер мен понилер сияқты "қарапайым төрт аяқты жануарлар" жасаған, ал кейбіреулерін орман тышқандары жасаған (төменде қараңыз). Дегенмен, ол бұл іздердің барлық хабарланған белгілерді түсіндіре алмайтынын және "құпия шешілмейтінін" мойындады.
Many explanations have been made for the incident. Some investigators are sceptical that the tracks really extended for more than a hundred miles, arguing that no one would have been able to follow their entire course in a single day. Another reason for scepticism, as Joe Nickell indicates, is that the eye witness descriptions of the footprints varied from person to person. In his Fortean Studies article, Mike Dash concluded that there was no one source for the "hoofmarks": some of the tracks were probably hoaxes, some were made by "common quadrupeds" such as donkeys and ponies, and some by wood mice (see below). He admitted, though, that these cannot explain all the reported marks and "the mystery remains".
Баллон
Жазушы Джеффри Хаусхолд Девонпорт кемежайынан қателікпен босатылған "эксперименттік шардың" өзінің бекіту арқандарының ұштарындағы екі тізбекпен сүйреп, осы құпия іздерді қалдырғанын айтты. Оның ақпарат көзі – жергілікті майор Картер, оның әдесі сол кезде Девонпортта жұмыс істеген. Картер бұл оқиғаның жасырын қалғанын, себебі шар бірнеше консерваторияларды, әйнек үйлерді және терезелерді қиратқаннан кейін Хонитон жеріне құлап түскенін мәлімдеді. Бұл іздердің пішінін түсіндіруге мүмкін, бірақ күмәнданғандар шардың тізбектері мен тізбектері ағашқа немесе басқа да кедергілерге ілігіп, осындай кездейсоқ зигзаг жолмен қалай жүре алатынына күмән келтіреді.
Author Geoffrey Household suggested that "an experimental balloon" released by mistake from Devonport Dockyard had left the mysterious tracks by trailing two shackles on the end of its mooring ropes. His source was a local man, Major Carter, whose grandfather had worked at Devonport at the time. Carter claimed that the incident had been hushed up because the balloon also wrecked a number of conservatories, greenhouses, and windows before finally descending to earth in Honiton. While this could explain the shape of the prints, sceptics have questioned whether the balloon could have travelled such a random zigzag course without its trailing ropes and shackles becoming caught in a tree or similar obstruction.
Секіруші тышқандар
Майк Даш, кем дегенде, кейбір іздерді, оның ішінде шатырларда табылған іздердің де, ағаш тышқандары сияқты секіріп жүретін шағын кеміргіштер жасаған болуы мүмкін деп болжады. Тышқан секірген кезде қалдыратын із, оның аяқтарының қозғалысынан туындайтын, тірлік ететін екі тұяқты жануардың ізіне ұқсайды. Даш Девон іздерінің кеміргіштер жасаған деген теориясы алғаш рет 1855 жылдың наурыз айында «The Illustrated London News» газетінде ұсынылғандығын мәлімдеді. Ол әртүрлі қар қалыңдығындағы кеміргіштердің іздерінің суреттерін, сондай-ақ кеміргіштердің артқы және алдыңғы аяқтарының «тұяқ» пішіндес іздерді қалай қалдыратынын көрсететін схеманы ұсынды.
Mike Dash suggested that at least some of the prints, including some of those found on rooftops, could have been made by hopping rodents such as wood mice. The print left behind after a mouse leaps resembles that of a cloven hoofed animal, due to the motions of its limbs when it jumps. Dash stated that the theory that the Devon prints were made by rodents was originally proposed as long ago as March 1855, in The Illustrated London News. submitted illustrations of rodent tracks in varying snow depths as well as a diagram for how rodents' hind and forelimbs create the "hoof" shaped prints.
Кенгуру
1855 жылы "Иллюстрацияланған Лондон жаңалықтарына" жазған хатында пастор Г. М. Масгрейв былай деп жазды: "Бірнеше күн ішінде Сидмут қаласындағы жеке менagerie-ден (Мырза Фишеге тиесілі деп ойлаймын) екі кенгуру қашқандығы туралы хабар тарады". Бірақ ешкім кенгурулардың қашқан-қашпағанын, не олардың Эксе эстуариясын қалай кесіп өткенін анықтаған жоқ. Мусгрейв өзінің бұл оқиғаны еншілерінің шайтан келгеніне алаңдауын ауыстыру үшін ойлап тапқанын айтты: Мен сол кездегі хабарламаға сілтеме жасай отырып, кенгуру туралы айтуға өте ыңғайлы жағдай таптым. Мен осы құпияның осы нұсқасына сенбедім, бірақ ауыл тұрғындарының санасы, күн батқаннан кейін шығуға қорқатын, оның себебі бұл шайтанның ісі деп сенгендіктен, осындай төмендеген және бұрмаланған ойларға басқа бағыт беру қажет болды, және мен кенгурудың осындай ар-ұятсыз ойларды таратуға көмектескеніне шүкіршілік еттім. Пастор Г. М. Масгроув: "Иллюстрацияланған Лондон жаңалықтарына" жазылған хат, 3 наурыз 1855 жыл.
In a letter to the Illustrated London News during 1855, Rev. G. M. Musgrave wrote: "In the course of a few days a report was circulated that a couple of kangaroos escaped from a private menagerie (Mr Fische's, I believe) at Sidmouth." It seems, though, that nobody ascertained whether the kangaroos had escaped, nor how they could have crossed the Exe estuary, and Musgrave himself said that he invented the story to distract his parishioners' concerns about a visit from the devil: I found a very apt opportunity to mention the name of kangaroo, in allusion to the report then current. I certainly did not pin my faith to that version of the mystery but the state of the public mind of the villagers dreading to go out after sunset under the conviction that this was the Devil's work rendered it very desirable that a turn should be given to such a degraded and vitiated notion and I was thankful that a kangaroo [served] to disperse ideas so derogatory |Rev G. M. Musgrove: letter to The Illustrated London News, 3 March 1855.
Бөрілер
1855 жылғы 3 наурызда жарық көрген "Иллюстрациялы Лондон жаңалықтарының" редакторына жазған хатында Ричард Оуэн бұл іздердің бадджерге (еуропалық жануар) тиесілі екендігі туралы теорияны айтты, осы жануардың "біздің аралдағы жалғыз бес саусақты төрт аяқты жануар" екенін және "оның мөлшеріне қарағанда үлкен із қалдыратынын" мәлімдеді. Оның пікірінше, іздердің көптігі бірнеше жануардың қызметін көрсетеді, себебі "бір бадджер ғана ояу да, аш та болуы қиын" және осы жануар "жасырын аңшы, тамақ іздеуде өте жанданып, шаршамайтын" болған.
In a letter to the editor of the Illustrated London News published 3 March 1855, Richard Owen stated the theory that the footprints were from a badger, arguing the animal was "the only plantigrade quadruped we have in this island" and it "leaves a footprint larger than would be supposed from its size". The number of footprints, he suggested, was indicative of the activity of several animals because "it is improbable that one badger only should have been awake and hungry" and added that the animal was "a stealthy prowler and most active and enduring in search of food".
Ұқсас оқиғалар
Әлемнің басқа бөліктерінде де осындай аномальды, кедергілерді елемеуші іздер туралы хабарлар бар, бірақ олардың ешқайсысы осы көлемде емес. Бұл мысал 15 жыл бұрын «Таймс» газетінде жарияланған:
Reports of similar anomalous, obstacle unheeded footprints exist from other parts of the world, although none is of such a scale. This example was reported 15 years earlier in The Times:
Гленорчи, Гленлион және Гленокейдің қатар орналасқан биік тауларында, осы және өткен қыста бірнеше рет қарда белгісіз жануардың іздері кездесті, ол қазіргі уақытта Шотландияда танылмаған. Іздің пішіні әр жағынан үлкен тоқтының баласына ұқсас, мүмкін, жалғыз айырмашылығы – табаны біршама ұзын немесе дөңгелек емес. Бірақ ешкім әлі осы жаратылысты көріп, оның пішіні мен өлшемдері туралы айта алмайды. Тек аяқтары қарға батқан тереңдігінен оның үлкен жануар екенін болжауға болады. Сондай-ақ, оның жүрісі басқа төрт аяқты жануарлардың жүрісінен өзгеше, қорқып немесе қуылғанда емес, қоянның секіріп немесе ақсап жүргеніне ұқсайды. Оның іздері бір ғана жерде емес, кем дегенде он екі мильге дейін таралған. «Иллюстрациялы Лондон жаңалықтары» газетінің 17 наурыздағы 1855 жылғы санында Хайдельбергтен келген тілші «Польшадан келген дәрігердің сенімхатымен» былай деп жазды: Галиция шекарасындағы, бірақ Конгресс Польшасындағы Пиаскова-гура (Құм төбе) биіктігінде мұндай іздер жыл сайын қарда, кейде төбенің құмында көрінеді және «жергілікті тұрғындар оларды табиғаттан тыс күштерге байланыстырады». 2013 жылы Шотландияның Гирван қаласында іздер туралы хабарлар тарады, бұл, мүмкін, 1 сәуірдегі әзілдің бөлігі болды.
Among the high mountains of that elevated district where Glenorchy, Glenlyon and Glenochay are contiguous, there have been met with several times, during this and also the former winter, upon the snow, the tracks of an animal seemingly unknown at present in Scotland. The print of the foot in every respect is an exact resemblance of that of a foal of considerable size, with this small difference perhaps, that the sole seems a little longer or not so round; but, as no one has had the good fortune as yet to have obtained a glimpse of this creature, nothing more can be said of its shape or dimensions; only it has been remarked, from the depth to which the feet sunk in the snow, that it must be a beast of considerable size; it has been observed also, that its walk is not like that of the generality of quadrupeds, but that it is more like the bounding or limping of a hare when not scared or pursued. It is not in one locality only that its tracks have been met with, but through a range of at least twelve miles |The Times, 14 March 1840, p. 1. In the Illustrated London News of 17 March 1855, a correspondent from Heidelberg wrote, "upon the authority of a Polish Doctor in Medicine", that on the Piaskowa góra (Sand Hill), a small elevation on the border of Galicia, but in Congress Poland, such marks are to be seen in the snow every year, and sometimes in the sand of this hill, and "are attributed by the inhabitants to supernatural influences". During 2013, trails were reported in Girvan, Scotland, possibly as part of an April Fool's hoax.