Кіріспе

Пісіру құрылғысының түрі

Фритюрник (кейде майда қуыруға арналған фритюрник деп те аталады) – тағамды майға батырып қуыру үшін қолданылатын ас үй құрылғысы. Майда қуыру – тамақты жоғары температурадағы майға толық батырып пісіру әдісі, әдетте температурасы 150-190 °C аралығында болады. Кәсіби ас үйлерде жиі қолданылатын болса да, тұрмыстық модельдері де бар және олардың қолданылуы артып келеді. Майда қуыру әдісі АҚШ-та кеңінен танымал, мысалы, майлы таяқшалардан бастап Twinkies-ке дейін түрлі тағамдарды қуыру үшін қолданылады, бірақ бұл әдістің тамыры Рим дәуіріне дейін жетеді.

Ерекшеліктері

Фритюрниктерде әдетте тағамды майға түсіруге және піскеннен кейін оны шығаруға арналған себет болады. Жеке сатып алынатын себеттер стандартталмаған, сондықтан таңдағанда фритюрникке сәйкес келуі керек. Оларда таймерлер мен дабылдар, себетті майға түсіру және одан көтеруге арналған автоматты құрылғылар, ас үйден қуырылған иіс шығаруға арналған желдету жүйесі, майды қайта пайдалану мүмкіндігін арттыру үшін май сүзгісі немесе химиялық өңдеу, сондай-ақ энергияны үнемдеуге және май температурасын үздіксіз бақылап, реттеу арқылы өрттің алдын алуға көмектесетін механикалық немесе электрондық температураны басқару құралдары қарастырылған.

Құрылыс

Қазіргі заманғы коммерциялық фритюрлер жақсырақ жылу алмасу жүйелерінің нәтижесінде энергия тиімділігін арттырды. Инфрақызыл қыздыру немесе конвекциялық қыздыруы бар коммерциялық фритюрлер тиімді, бірақ көбінесе қымбат. Инфрақызыл қыздыру сәулелі жылу беру процесін пайдаланады, ал конвекциялық қыздыру ауа айналымы арқылы жұмыс істейді, стандартты фритюрлер ыстық күйіндегі жану газдарын қолданады. Стандартты фритюрлердің көпшілігі өте ыстық, сондықтан пайдалану кезінде сақтық қажет. Ең көп таралған фритюр модельдері – электрлік және газды фритюрлер. Электрлік мейрамхана фритюрлері өздерінің жылдамдығы мен оңай орнатылуының арқасында үстел үлгілерінде танымал. Олар газды фритюрлерге қарағанда аз жылу жоғалтады, себебі олардың қыздыру элементтері майға батырылған және қуыру циклдары арасында температураны жылдам қалпына келтіреді. Газды фритюрлер электрлік фритюрлерге қарағанда жылдам қызып, жоғары температураға жетеді. Олар табиғи газбен немесе пропанда жұмыс істей алады, екеуі де электр энергиясына қарағанда арзан энергия көздері. Бұл газды қуатты едендегі үлгілердегі фритюрлер үшін әсіресе танымал етеді. Дегенмен, бұл фритюрлер жеңіл қуырылған тағамдар үшін өте жақсы жұмыс істейді. Жалпақ түбі бар мейрамхана фритюрлері (ашық фритюрдің тағы бір түрі) тазалау қиын болуы мүмкін және суық аймағы жоқ, бірақ олар қамырды қуыру үшін өте тиімді. Жалпақ түбі бар фритюрлерге қамырды ұстап тұратын қосымша құрылғы да орнатылуы мүмкін, ол ыстыққа тікелей түсетін бөлігінде қамырдың тез күйіп кетуіне жол бермейді. Қамыр тұзағы майға араласып, келесі партия тағамға жабыспауға көмектеседі, бұл тағамның дәмін жақсартады және қуыру майын ұзақ пайдалануға мүмкіндік береді. Нарықта, әсіресе коммерциялық фритюрлерде «компьютерлік температураны бақылау» жүйелері де кездеседі. Шындығында, кейбір заманауи фритюрлерде температура тым жоғары болған жағдайда автоматты түрде өшірілетін жүйе бар, бұл олардың қауіпсіздігін және күрделілігін арттырады. Майды сүзгілеу жүйелерін кейде фритюрдің құрамына енгізіп, майды сыртқы жүйемен сүзгілеудің қауіпті процесіне қызметкерлерді араластырмауға болады. Көптеген мейрамханалар пайдаланылған майды жою орынына тасымалдау үшін көшпелі май сүзгі жүйесін пайдаланады. Алайда, ескі май да толығымен пайдасыз емес. Оны химиялық заттар мен жабдықтарды пайдалана отырып, дизельді көліктерге қуат беретін биодизельге «қайта өңдеуге» болады. Биодизель энергия қауіпсіздігін арттырады, көптеген экологиялық пайдалар әкеледі және тіпті парниктік газдар шығарындыларын азайтуға көмектеседі. Қолданылған майларды, мысалы, майларды және майлы қалдықтарды канализацияға құюдан аулақ болу керек, себебі бұл тағам қалдықтарының жиналуына және құбырлардың бітелуіне әкелуі мүмкін, сұйықтықтардың ағысын шектеуі мүмкін. Бұл көбінесе қымбат жөндеу және тазалау жұмыстарын қажет етеді.

Қосымша құралдар

Фритюрниктің керек-жарақтары – фритюрде дайындау процесін жақсартуға арналған өнімдер. Фритюрниктің әдеттегі керек-жарағы – қуыруға арналған себет, ол қуырылатын тағамдарды ұстайды және пайдаланушыларға басқа құралдарды қолданбай-ақ тамақты фритюрниктен алуға мүмкіндік береді. Скимер – тұтқаға бекітілген (ірі, орташа немесе ұсақ) экран, ол фритюрден тағамды алып тастау үшін қолданылады. Термометр – фритюрниктің аса маңызды керек-жарағы, себебі температура тағамның дәмді болуы үшін және тағамның қажетті температурада пісірілуін қамтамасыз ету үшін өте маңызды. Фритюрниктің жақсы күйде болуын қамтамасыз ету үшін тазалау құралы қажет, ал сорғыш және сүзгі майды таза ұстауға көмектеседі. Тазалау щеткалары фритюрниктің қабырғалары мен түбіндегі күйген тағам қалдықтарын зақымдамай сыпырып тастауға көмектеседі.

Автоматтандырылған фритюрлер

Автоматтандырылған фритюрка бір немесе екі себеттен тұратын жүйеге ие, ол тағамды тиеу, пісіру және дастарқанға беруге ыңғайлы болуы мүмкін. Салқындатылатын сақтау бөлімінде порцияны реттеу және тарату құрылғысы, ал жеке пісіру камерасында қуыру ыдысы орналасқан. Көптеген автоматтандырылған фритюркалар қуырылған тағамдардың майлы иісін кетіруге арналған ауа сүзгісімен жабдықталған. Бұл жүйеге микропроцессорлық басқару құрылғысы да кіреді. Кейбір автоматтандырылған фритюркалар тағамның дұрыс температурада және қажетті уақыт ішінде бірқалыпты пісірілуін қамтамасыз ететін автоматты функцияға ие.

Өрт қаупі және жеке қауіпсіздік

Бактериялар мен патогендерді жою үшін тағамды жоғары температурада пісіру қажет болғандықтан, сақтық шараларын ескеру керек. Мұндай сақтық шараларының бірі – фритюрницалардың маңында су және басқа да сұйықтықтарды қолдану, себебі ыстық майға тиген су немесе мұз көпіршіктеп, шашырап, жақын жердегі беттерге немесе заттарға тиюі мүмкін. Бұл жағдайды әдетте тұтану шегі деп атайды және одан әрқашан аулақ болу керек. Су сияқты сұйықтықтардың орнына, өрт сөндіргіш сияқты химиялық зат қолдану немесе майды металл қақпақ немесе табақ сияқты тесіксіз затпен жабу әлдеқайда қауіпсіз. Сонымен қатар, терең қуыру кезінде көміртек газы түзілуі мүмкін, ал нашар желдету/ауа ағыны салдарынан аймақтағы адамдар уланып қалуы мүмкін, бұл аса қауіпті. Сондықтан көміртек газын анықтағыштардың жұмыс жайлылығын үнемі тексеру қажет.