Кіріспе

Теңізшілердің киетін жүннен тоқылған свитері.

Гернси немесе ганси – теңізшілердің жүннен тоқылған свитері, ол Джерсиге ұқсас және сол аттас Канал аралында пайда болған. Корнуоллда, әсіресе Полперрода, оны кейде тоқылған көйлек деп те атайды.

Шығу тегі

Гернси – Гернсидің тоқу өнеркәсібінің негізі болып табылады, оның тарихы 15 ғасырдың соңына дейін жетеді, Англиядан жүнді импорттау және тоқыма бұйымдарды Нормандия мен Испанияға қайта экспорттау үшін патшалық рұхсат алынған кезден басталады. Питер Хейлин I Чарльз патшалық кезінде "құралған киімдердің" жасалуы және экспортталуы туралы айтқан. "Гернси" атауы аралдан тыс жерлерде алғаш рет 1851 жылғы Оксфорд сөздігінде қолданылған, бірақ бұл киім бұрыннан-ақ қолданыста болған. Гернси киімдерін дәстүрлі түрде балықшылардың әйелдері тоқыған, ал өрнегі анадан қызға ұрпақтан-ұрпаққа беріліп келген. Бүгінде саудада қолжетімді свитерлер машинамен тоқылады, бірақ олардың соңғы толықтыру жұмыстары қолмен жасалады. Мэри Райттың пікірінше, Британ аралдарында бір жарым ғасырдан астам уақыт бойы гернси киімдерін кию және пайдалану оны ұлттық костюм ретінде тануға жеткілікті себеп болады. Гернсидің халықтық мұражайынан алынған гернси 2010 жылы BBC-нің "100 нысандағы әлем тарихы" жобасына қосылды. Бұл термин сондай-ақ, Гвернзи көйлектері немесе шымбақтар деп аталатын, ұқсас пішіндегі тоқыма матадан жасалған киімдерді де білдіруі мүмкін. Осы киімге бірнеше түрлі атаулар бар, мысалы, Гернси көйлегі, Гернси шымбағы, шымбақ көйлегі немесе балықшының көйлегі. Бұлардың бәрі бір киім, бірақ материалдары кию мақсатына байланысты әртүрлі болады.

Үлгі

Гернсидің екі стилі бар: қарапайым "жұмысқа арналған" гернси және әдетте арнайы жағдайлар мен мерейлі киімдерге сақталған "әдемі" үлгі. Дәстүр бойынша, Гансейлер тігіссіз, дөңгелек тоқу әдісімен дөңгелектеп тоқылған. "Жұмысқа арналған" гернси дизайны өндіріске жұмсалатын уақыт пен материалды азайту үшін қарапайым етіп жасалған. Көптеген аралдық отбасылар үшін тоқылған киімдерді сатудан түсетін табыс маңызды болғандықтан, сатылатын киімдер де қарапайым дизайнға ие болған. Бір гернсиді тоқуға шамамен 84 сағат уақыт кеткен деп есептеледі: қарапайым дизайн күрделі дизайндан тез дайын болады. Корнуоллда ғана 24 негізгі өрнек анықталды, олардың әрқайсысы арқандардан, тізбектерден, толқындардан, торлардан және құмдағы іздерден шабыттанған. Гурнсейлер Трафальгар шайқасында киіліпті деген әңгіме бар (бірақ олар, мүмкін, жүн матадан тігілген, тоқылмаған).

Басқа тілдерде қолдану

"Сымқыр" немесе "свитер" сөзі ирланд, шотланд гаэл және манкс тілдері сияқты гойдель тілдерінде сәйкесінше "geansaí", "geansaidh" және "gansee" деп аударылады, бәрі де ағылшын тілінен алынған "guernsey/gansey" сөздерінен алынған. Норвегия тіліндегі "genser" сөзі "guernsey" сөзінен туындаған және "сымқыр" немесе "свитер" дегенді білдіреді. Данияда "guernsey" "sømandstrøje" деп аталады, яғни теңізшінің сымқыры.