Кіріспе

Челиняк – Босния және Герцеговинадағы Серб Республикасындағы қала және муниципалитет. 2013 жылғы мәліметтер бойынша муниципалитетте 15 548 адам, ал Челиняк қаласында 5 097 адам тұрады.

География

Ол Жошавка және Врянба өзендері бойында, солтүстікте Лакташи және Прнявор, шығыста Теслич, оңтүстікте Котор Варош және Кнежево (бұрынғы Скендер Вакуф) қалалары, ал батыста Баня-Лука муниципалитеті арасында орналасқан.

Югославиядағы соғыс

Врбанья өзенінің аңғарында және Босния Крайнасында серб емес тұрғындарды қуғындаудың басты бастамашысы және жетекшісі, соның ішінде Челиняк, жақын маңдағы Поповац ауылының тумасы, SDS мүшесі Радослав Брдянин болды. Брдянин Краина автономиялық аймағының (ҚАА) жетекші саяси қайраткері болды. Босния мен Герцеговинадағы соғыс кезінде 1990 жылдары ол муниципалды, өңірлік және "республикалық" деңгейдегі маңызды лауазымдарда болды. Басқа да істермен қатар, ол ҚАА Ассамблеясының бірінші вице-президенті, ҚАА Дағдарыстық штабының президенті және кейіннен өндіріс вице-министрі, құрылыс, көлік және коммуналдық қызметтер министрі және Серб Республикасы (СР) вице-премьерінің міндетін атқарушы болды. Бұрынғы Югославиядағы халықаралық қылмыстық трибуналы (ХҚТ) оны әртүрлі қылмыстар үшін 30 жылға бас бостандығынан айырды. Босния соғысы кезінде жергілікті билік босниялықтар мен хорваттарға, яғни серб емес халыққа шектеулер енгізді. Бұған қоса, осыған ұшырағандар Радован Караджичке қатысты Гаагадағы трибунал алдындағы айыптама туралы куәлік береді. 2013 жылғы сот отырысында куәгер Никола Поплашенге жауап ретінде былай деді: "Ол Серб Республикасында этникалық кемсітушілік болмағанын айтқандықтан, прокурор Челиняк муниципалитеті органдарының 1992 жылғы 23 шілдедегі шешімін ұсынды, онда хорваттар мен мұсылмандарға сағат 16:00-дан 06:00-ға дейін көшеге шығуға, өзенде шомуға, балық аулауға, үлкен топтарда жиналуға тыйым салынған, ал оларға рұқсат етілген жалғыз нәрсе – қаладан кету еді. Бірақ барлық отбасы муниципалитеттің аумағынан кетуі керек болды. Поплашеннің сөзіне қарағанда, осы шектеулермен қалалық билік халықты "қорғап", "адамдардың өмірін сақтап қалуды" көздеген".

Халық саны

Елді мекендердің халқы – Челиняк муниципалитеті
Елді мекен1971.1981.1991.2013.
Барлығы17,43018,35418,71315,117
1 Балте234141
2 Басићи237273
3 Бранешци Горни645375
4 Бранешци Дони779555
5 Брезичани517393
6 Виячани Горни544362
7 Грабовац648568
8 Дубрава Нова13249
9 Дубрава Стара771614
10 Йошавка Горня563441
11 Йошавка Доня957746
12 Каблови294118
13 Каменица2838
14 Лађевићи527303
15 Липовац308119
16 Марковац167161
17 Мемићи218118
18 Меховци2667
19 Милошево359322
20 Опшечко9501,180
21 Поповац306144
22 Скатавица14970
23 Черни Врх756520
24 Челинац1,3213,1364,8575,097
25 Челинац Горни513514
26 Шахиновићи170104
27 Шњеготина Велика836534
28 Шњеготина Доня572326
29 Шњеготина Средня922583
30 Штрбе605613

Этникалық құрамы

+Этникалық құрамы – Челиняк қаласы
Ұлты2013.1991.1981.1971.
Жалпы саны5.097 (100%)4.857 (100%)3.136 (100%)1.321 (100%)
Сербтер3.450 (71,0%)1.798 (57,3%)569 (43,1%)
Босниялықтар1.005 (20,7%)817 (26,1%)694 (52,5%)
Хорваттар51 (1,1%)57 (1,8%)32 (2,4%)
Югославиялықтар234 (4,8%)402 (12,8%)7 (0,5%)
Басқалар117 (2,4%)62 (2,0%)19 (1,4%)

+Этникалық құрамы – Челиняк муниципалитеті
Ұлты2013.1991.1981.1971.
Жалпы саны15.117 (100%)18.713 (100%)18.354 (100%)17.430 (100%)
Сербтер14.508 (96,0%)16.554 (88,5%)15.832 (86,3%)15.880 (91,1%)
Босниялықтар395 (2,6%)1.446 (7,7%)1.232 (6,7%)1.209 (6,9%)
Хорваттар48 (0,3%)76 (0,4%)86 (0,5%)90 (0,5%)
Югославиялықтар377 (2,0%)885 (4,8%)14 (0,1%)
Басқалар166 (1,1%)260 (1,4%)319 (1,7%)237 (1,4%)