Кіріспе

Әуе станциясының бейбіт мақсатта қолданылуы

Andøya әуе станциясы (Andøya Flystasjon) – Норвегияның Нордланд округінің Andøy муниципалитетінде орналасқан әскери әуе станциясы. Станция Вестерлен архипелагындағы Андоя аралының солтүстік шетіндегі Анденес ауылына жақын орналасқан. Норвегия Корольдік әуе күштерінің 333-эскадрильясы Lockheed P-3C Orion ұшақтарымен бұл жерде орналасқан еді. 2024 жылғы екінші тоқсанға қарай үкімет әуе базасын жабу туралы бұрынғы шешімді қайта қарастыру жөнінде ұсыныс жасады. Аралда Андоя әуежайы, Анденес және азаматтық ракета ұшыру полигоны Андоя ракета полигоны да орналасқан.

Тарих

Әскери әуежай салу туралы алғашқы идея 1951 жылы Лиссабонда өткен НАТО отырысында талқыланды. 1952 жылдың наурыз айында Норвегияның қорғаныс министрі Нильс Лангель әуежай салынатынын мәлімдеді. Бірнеше ұсынылған орындар болды, соңында шешім Хаунес ауылына түсті. Әуежай үшін жеткілікті аумақ беру мақсатында 310 тұрғыны бар ауылдың барлығы экспроприацияланды. Ол кезде Андой қауымында 2000 тұрғын ғана болды, ал халық санының көп өсуі күтілді. 1954 жылдың 17 қыркүйегінде алғашқы ұшақ – «Дуглас Дакота» қонды. Әуе станциясы 1957 жылдың күзінен бастап толыққанды жұмыс істеді. Штаб 13 шақырым қашықтықтағы Скарстейндаленде орналасқан, бұл НАТО-ның таралу тактикасының бір бөлігі болды. 1961 жылы алғашқы эскадрилья – 333-ші, ХУ 16B «Альбатрос» ұшақтарымен Сола әуе стансасынан осы әуе станциясына көшірілді. Әскери мақсатта ғана пайдаланылған бір кезеңнен кейін, 1964 жылдың 2 сәуірінде азаматтық рейстер басталды. Бірінші жоспарлы коммерциялық рейс Скандинавия әуекомпаниясының «Metropolitan» ұшағымен орындалды. 1968 жылы екінші ұшу-қону жолағы құрылысын аяқтады. 1970 жылдары әуежай Лофотен және Вестерлендегі жаңа аймақтық әуежайлар желісінің бір бөлігіне айналды, үкіметтік субсидиялармен 20 орындық de Havilland DHC 6 «Twin Otter» ұшақтары пайдаланылды, оларды Widerøe компаниясы басқарды. 1969 жылы «Альбатрос» ұшақтары «P 3B Orion» ұшақтарымен алмастырылды. «P 3B» Норвегияның жағалау күзетімен жұмыс істеуге қабілетсіз болды, сондықтан 1989 жылы олар Испания әуе күштеріне сатылды. Олардың орнына жаңа «P 3C» ұшақтары келді. 1990 жылдары Суық соғыс аяқталғаннан кейін әуе станциясының масштабы қысқартылды. Норвегия парламенті 2016 жылдың қараша айында әуе станциясын жабу туралы шешім қабылдады. Станция 2023 жылдың 30 маусымына дейін 333-ші эскадрильяның базасы болды, содан кейін ол Эвенес әуе стансасынан жұмыс істей бастады. 2022 жылғы Қорғаныс министрлігінің ақ парасында Андойя одақтас күштер үшін «тұрақты әскери қабылдау базасы» болады деп көрсетілген.

Апаттар мен оқиғалар

1982 жылдың 1 ақпанында Lockheed SR 71 ұшағы, тіркеу нөмірі 980, әуежайға басқа бағытқа бұрылды. Ол төрт күннен кейін ұшып кетті. 1988 жылдың 31 шілдесінде жеке Cessna 172 ұшағы ұшып көтерілгеннен кейін әуежайдың батысында құлап, төрт адам қаза тапты.