Кіріспе

Норвегиядағы әуежай

Сандефьорд әуежайы, Торп (Sandefjord lufthavn, Torp;) – Норвегиядағы Сандефьордтан солтүстік-шығысқа және Ослодан оңтүстікке қарай орналасқан шағын халықаралық әуежай. Әуежайда 18/36 бағытындағы ұшу-қону жолағы бар. Торп жартылай Vestfold аймағы үшін өңірлік әуежай ретінде, ал жартылай Шығыс Норвегия мен астана Осло үшін төмен бағалы әуежай ретінде қызмет етеді. Widerøe әуе компаниясының Торпта базасы бар, ол ішкі және қысқа халықаралық рейстерді жүзеге асырады. Сондай-ақ, airBaltic, Ryanair, Wizz Air және Norwegian Air Shuttle әуе компанияларымен жоспарланған рейстер орындалады. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, 2016 жылы Rygge әуежайы жабылып қалғаннан кейін, ол Шығыс Норвегиядағы рейстер саны бойынша екінші ірі әуежай болып табылады. Әуежай негізінен НАТО қаражатымен, соғыс жағдайында АҚШ Әуе күштері пайдаланатын бірнеше базалардың бірі ретінде салынған. Құрылысы 1953 жылы басталды және әуежай 1956 жылдың 2 шілдесінде ашылды. Сол кезде әуежайға қатысты әскери қызығушылық азайды. Азаматтық рейстер 1958 жылы басталды, ал 1960 жылы азаматтық секторды басқару үшін муниципалды әуежай компаниясы құрылды. Vestfoldfly келесі жылы қызметін бастады және бірқатар атау өзгертулер мен сатып алулар арқылы Торптағы Widerøe операцияларының негізін қалады. Халықаралық рейстер 1985 жылы, ал Жерорта теңізі бағытындағы чартерлік рейстер 1992 жылы басталды. Әуежай 1960 жылдары кеңейтілді және 1997 жылы Ryanair рейсіне айналды, ол оны Ослоға қызмет көрсететін әуежай ретінде таныстырды. Әуежай өзін TORP Sandefjord Airport (TORP Sandefjord lufthavn) деп таныстырады. Еуропалық E18 тас жолынан кіретін басты жол Фоксерод табиғат қорығындағы қайың ормандарынан өтеді.

Құру

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін және Норвегияның НАТО-ға мүше болғаннан кейін, елде бірнеше жаңа әуе базасын салу стратегиялық маңызға ие болды. Бұл 1951 жылғы АҚШ талдауына негізделген, оны генерал Роберт К. Тейлор жүргізген. Аталған талдау Дания мен Норвегияда әрқайсысы 75 ұшақтан тұратын үш эскадрильяны орналастыруды көздеген. Әр эскадрильяда тұрақты түрде 3000-ға жуық американдық қызметкерлер болады. Норвегия саясаты Норвегия аумағында шетелдік әскери қызметкерлердің тұрақты орналасуына тыйым салды, бірақ АҚШ-қа Шығыс Еуропадағы нысаналарға шабуыл жасау алдында жанармай құюға жарамды әуе базаларын салуға рұқсат берді. НАТО қолдануға ниеттенген екі негізгі стратегия болды, олар Оңтүстік Норвегияда жаңа әскери әуе базасын қажет етті. Біріншісі – НАТО ұшақтарының ядролық қаруды Кеңес Одағына жеткізуі. Бұл Норвегияда жанармай құю станцияларын қажет етеді, бірақ тек жиырмаға жуық тұрақты қызметкер қана керек болады. Екіншісі – Кеңес әскерлері Орталық Еуропаға шабуыл жасаса, оларды қанату үшін ұшақтарды орналастыру. НАТО, АҚШ және Норвегия арасындағы келіссөздер 1951 жылдың 27 наурызында басталды. АҚШ әуе базаларын өз иелігінде ұстап, оларды Кеңес Одағына қарсы алдын ала соққы беру үшін пайдалануды қалаған. Сол кезде Sola, Gardermoen, Lista және Ørland әуе базалары қолдануға берілді, бірақ одан да көп қуаттылық қажет болды. 24 қарашада АҚШ Тенсберг әуежайын, Jarlsberg-ті әуе күштері базасына айналдыруды ұсынды. НАТО әуежайды қайта жарақтандыруға 48 миллион NOK бөлді. Бұл мәселе 1952 жылдың 4 наурызында Парламентте, НАТО қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін әуе базаларын салу немесе әуежайларды кеңейту туралы бірнеше ұсыныстармен бірге талқыланды, атап айтқанда Gardermoen, Jarlsberg, Lista, Ørland, Bardufoss және Rygge. Заң шығарушы орган бағдарламаны 277.6 миллион NOK-тың 92 миллион NOK-ымен қаржыландыруды бекітті. 1952 жылдың мамыр айында премьер-министр Оскар Торп АҚШ генералы Дуайт Д. Эйзенхауэрге Норвегияның базалық саясатын өзгертуге, шетелдік әскерлерді тұрақты орналастыруға мүмкіндік беру үшін Парламентті көндіруге тырысатынын хабарлады. Бұл сәтті болмады, Парламент саясатты өзгертпеді. Оның орнына саясаткерлер Данияда орналасқан американдық истребительдері Норвегияны қорғайды деп үміттенді. Jarlsberg-тің терең зерттеуі әуежайдың кеңейтуге жарамсыз екенін көрсетті. Әуежай 1950 жылы ұшу-қону жолағымен кеңейтілген. Republic F 84 Thunderjet истребительдеріне арналған әуе базасы ұшу-қону жолағын қажет етеді, бірақ айналасындағы төбелердің болуы Jarlsberg-те мұны мүмкін етпеді. Оның орнына әскерилер Langåker және Torp-ты ықтимал орындар ретінде қарастырды. Алайда, әскерилер Jarlsberg-ті қорғау оңай болатынын, бірақ қорғаныстылығы кеңейтуді қиындататын таулы жермен байланысты екенін атап өтті. Torp сонымен қатар Еуропалық E18 тас жолына, Vestfold теміржолына және Råstad станциясына жақын болғандықтан артықшылықты иеленді. Орналасу орнын таңдауды НАТО 1952 жылдың 6 қыркүйегінде, ал Норвегия Министрлер кабинеті 12 қыркүйекте мақұлдады. Парламент 18 қазанда бірауыздан қабылдады, тек Торгеир Андреас Берге ғана бұл орынға қарсы сөйледі. Берге, әуежайдың ұшу-қону жолағының жанында тұратын, жергілікті тұрғындарға әсер ететін шу ластануы туралы алаңдаушылық білдірді. Үкімет 1953 жылдың ақпан айында қажетті жерді иемденді. Бұл жердің ішінде орман, егістік және жайылым болды. Аумақтың жартысы Stokke муниципалитетіне, қалған бөлігі бұрынғы Sandar муниципалитетіне тиесілі болды. Жер иелері 3.75 миллион NOK көлемінде өтемақы алды. Құрылыс салушы – Норвегияның қорғаныс мүліктік агенттігі, ал негізгі мердігер – Astrup & Aubert. Басқа ірі мердігерлер – жарылғыш заттардың көп бөлігін жасаған Lo Wi Co және ғимараттарды салған Byggmester Thor Kandal jr. Bogen жағалауында жанармай үшін сорғы станциясы және әуе базасына құбыр желісі салынды. Отынды Богенге Vølle-ден және кейіннен Slagentangen-нен шағын танкерлермен тасымалдайтын. Бұл жүйені АҚШ құрды және ол 1993 жылға дейін қолданыста болды. Ұшу-қону жолағы мен руллинг жолағы бетоннан салынды. Құрылыста әр уақытта жиырмаға жуық адам жұмыс істеді. Ресми ашылу 1956 жылдың 2 шілдесінде болды, екі F 84 сағат 11:00-де қонды.

Бірінші азаматтық операция

1950 жылдары Торпты әуе станциясы ретінде пайдалануға деген қызығушылық азайды. Норвегияға ұшақтарды тұрақты орналастыру үшін бұл станция қажет болмады, ал АҚШ-қа Норвегия шетелдік әскерлерді тұрақты орналастыруға рұқсат бермегенде де қажеттілік болмады. 1956 жылдың қазан айында әскерилер Торптың азаматтық секторды да ашуына қарсы емес екенін мәлімдеді. Әкімшілік бірліктер комитет құрды, ал 1957 жылдың 2 қазанында Көлік және байланыс министрлігі Торптағы әкімшілік басқарудағы азаматтық секторды құруға рұқсат берді. Ол кезде Жарлсберг Вестфольдқа жоспарлы рейстер үшін қолданылып жатты, ал Торпты азаматтық әуежай ретінде ашу жоспарлары Тёнсбергтен саяси қарсылыққа ұшырады. Азаматтық секторға 900 000 Норвег кронасы жұмсалды, оның ішінде терминал ғимараты, бақылау мұнарасы, кішкентай техникалық қызмет көрсету жайлары және ұшу-қону жолағы кірді. 1958 жылдың 24 қазанында «Andelslaget Torp flyplass» атты акционерлік қоғам құрылды. Стокке және Сандар әкімшілік бірліктерінен басқа, бірнеше жергілікті компаниялар мен жеке тұлғалар акциялар сатып алды. 1959 жылы компания өз атын AS Torp Flyplass деп өзгертті. Бірінші азаматтық ұшақ – 1958 жылы Fred. Olsen Airtransport компаниясына тиесілі Douglas DC-3 болды. Бірінші жоспарлы рейс 13 қазанда Braathens SAFE Fokker F27 ұшағымен Ослодан Оңтүстік жағалау бойымен Ставангерге жасалды, ол күн сайын орындалды. Құрылыс 1959 жылдың 15 қыркүйегінде аяқталды және әуежай 5 қазанда ресми түрде ашылды. 16 қазанда Осло әуежайы, Fornebu және Осло әуежайы, Gardermoen тұманға байланысты жабылды, ал сегіз жоспарлы рейс Сандефьордқа қайта бағытталды. 1960 жылы компанияның атауы AS Sandefjord Lufthavn болып өзгертілді, ал әуежай Sandefjord Airport, Torp деп аталды. Жергілікті патриоттар Braathens SAFE әуежай ашылғаннан кейін өзінің рейсін Жарлсбергтен Торпқа көшіретінін күткен еді, бірақ бұл орындалмады. Braathens SAFE 1960 жылы аптасына екі рет Ослодан Сандефьорд және Кристиансан арқылы Даниядағы Аалборгқа ұшуға концессия алды. Scandinavian Airlines бағытты өз бақылауына алып, Сандефьордты кестеден шығарғандықтан, қызмет бір маусымнан кейін тоқтатылды.

Әскери қызмет

НАТО 1957 жылы барлық мүше елдерде, соның ішінде Норвегияда ядролық қару үшін арсеналдар салу туралы шешім қабылдады. Қаруды тек американдық персонал ғана пайдаланатын болғандықтан, бұл Норвегияның базалық саясатына қайшы келді. Дегенмен, соғыс кезінде шетелдік персоналға Норвегияда орналасуға рұқсат берілгендіктен, мұндай жағдайда ядролық қаруды Норвегиядан пайдалануға мүмкіндік беретін инфрақұрылымды Норвегияда салуға рұқсат етілді. Норвегия жеті әуе станциясының, оның ішінде Торптың, соғыс жағдайында ядролық қару сақтауға айналдырылатын әдеттегі оқ-дәрі қоймаларына ие болатынын және соғыс жарияланғаннан кейін қаруды Норвегияға тасымалдауға мүмкіндік беретінін бекітті. Арсеналдар тасқа қазылған, нығайтылған бетоннан салынды. Арсеналдар жергілікті халық арасында үлкен наразылық тудырды, ал муниципалитет кеңесі жарылыс қаупіне байланысты көтерілген алаңдаушылықты қолдайтын мәлімдеме жасады. Әскери бөлімдердің бірінен түскен хабарламада жарылыс қаупі дерлік жоқ екені айтылғандықтан, наразылықтар ескерілмеді. Құрылыс 1961 жылдың мамыр айында басталды. Торпта салынған ангарды 1956 жылдан 1965 жылға дейін Horten Flyfabrikk компаниясы пайдаланды. Онда 270-ке дейін қызметкер жұмыс істеді және бұрын Jarlsberg қаласында орналасқан. Marinens Hovedverft 1967 жылы бір ғана ұшаққа техникалық қызмет көрсетті, бірақ содан кейін Торптағы қызметін тоқтатты.

Өсімінің баяулауы

Vestfoldfly компаниясы 1961 жылы Торп қаласында құрылған. Ол түрлі чартерлік қызметтер, соның ішінде газеттерді тасымалдау рейстерін жүргізді. 1960 жылдары Vestfoldfly компаниясы Сандефьордтан Ослоға тұрақты рейстерді жүргізуге рұқсат алмады. Себебі, Скиендегі Fjellfly компаниясы Ослодан Сандефьордқа, Тёнсбергке және Скиенге бағыттар бойынша рұқсатқа ие болды. Fjellfly Сандефьордтағы қону құқығын ешқашан пайдаланбады, бірақ бәсекелес бағытты ашуға Vestfoldfly-ге кедергі келтірді. 1968 жылы Сандефьорд және Сандар муниципалитеттері бірікті, нәтижесінде Сандефьорд әуежайдың 93,11 пайызына ие болды. 1960 жылдары әуежай компаниясы қаржылық шығынға ұшырады. Vestfoldfly 1960 жылдардың соңында екіге бөлінді, соның салдарынан 1999 жылға дейін жұмыс істеген авиация мектебі құрылды. Қалған қызметі Norsk Flytjeneste деп қайта аталды. 1969 жылы Norsk Flytjeneste және Сандефьордтағы ірі өнеркәсіптік компания Jotun бірлесіп Penguin Air Service компаниясын құрды, онда Norsk Flytjeneste акциялардың 25 пайызына ие болды. Penguin Air Service алты орындық Piper PA 31 Navajo ұшағын сатып алып, Jotun үшін чартерлік рейстерді бастады. 1975 жылы Bugge Supplyship тағы бірлескен кәсіпорынға қосылды және тағы бір ұшақ сатып алынды. Көбінесе трафик мұнай өнеркәсібі үшін Ставангерге бағытталды. Nordic Air компаниясы 1970 жылы құрылып, Торптан жүк чартерлік рейстерін бастады. Олар 1973 жылға дейін қызмет етті. Nor Fly 1974 жылы Сандефьорд әуежайынан рейстерді бастады. Бастапқыда авиакомпанияда Douglas DC 3, кейін төрт Convair 440 ұшағы болды. Компания 1952 жылы құрылып, Сандефьордтан Батыс Норвегияға және мұнай өнеркәсібіне жолаушылар мен іскерлік сапарларға қызмет көрсету үшін рейстерді бастады. Авиакомпания тұрақты рейстерге рұқсат алуға өтініш бірақ, үкімет оны мақұлдамады. 1985 жылы авиакомпания Partnair компаниясына сатылды. 1970 жылдары әуежай компаниясы әлі де қаржылық шығынға ұшырады, ал 1978 жылы әуежайдан 3000 жолаушы өтті. Келесі жылы жолаушылар саны 7800-ге жетті, бірақ 1982 жылы 5400-ге төмендеді. 1980 жылдары Norsk Air компаниясы күніне төрт рейспен Ставангерге қатынайтын болды. 1984 жылдың 12 қаңтарынан бастап авиакомпанияға осы рейстерді тұрақты рейстер ретінде орындауға рұқсат берілді. Берген әуежайына рейстер 10 шілдеде басталды. Көп ұзамай екі қалаға күніне төрт рейс жасалды, сонымен қатар Penguin компаниясы чартерлік рейстер ұйымдастырды. Busy Bee 1984 жылдың 26 наурызында Торптан рейстерді бастады. Ол Сандефьордтан Ставангер және Хаугесунд арқылы Бергенге күндізгі бір рет рейстер жасады. Компания бұл қызметтен пайда таппады және 1991 жылы тоқтатты. Бұл келісім бойынша бір Fokker 50 ұшағы Widerøe Norsk Air компаниясына сатылды. Sandefjordbanken 1985 жылы әуежайда филиал ашты. Norsk Flytjeneste 1985 жылдың 30 шілдесінде Копенгаген әуежайына өзінің алғашқы халықаралық рейсін ашты. Көп ұзамай Norsk Air деп аталды. Embraer EMB 120 Brasilia ұшағы енгізілгеннен кейін Norsk Air Гётеборг Ландветтер және Лондон Станстед әуежайларына рейстер ашты. Екеуі де табысты болмады және тез арада тоқтатылды. Авиакомпанияның иелері қаржылық қиындыққа ұшырап, 1989 жылы Widerøe компаниясы сатып алды. Олар компанияны Widerøe Norsk Air деп атады. 1996 жылдың 1 мамырында Widerøe Norsk Air Widerøe компаниясымен біріктіріліп, өз жұмысын тоқтатты. Біріккеннен кейін Widerøe Brasilia ұшақтарын біртіндеп тоқтатып, оларды de Havilland Canada Dash 8 ұшақтарымен алмастырды.

Кеңейту

Әуежай компаниясы 1985 жылы 2,1 млн NOK пайда тапты. 1980 жылдардың ортасында жергілікті коммерциялық мүдделер Торптағы белсенділікті арттыруға ниет білдірді. Бұл әуежай құрылымы мен инвестициялар қажеттілігі туралы қоғамдық пікірталасқа әкелді. Үш негізгі стратегия ұсынылды: муниципалитет әуежайды жеке инвесторларға сатады; муниципалитет, Vestfold округі әкімдігі және жеке инвесторлар әуежай жұмысын өздеріне алады; немесе әуежай толығымен немесе ішінара мемлекеттік Азаматтық авиация басқармасына беріледі. 1986 жылдың ақпанында Vestfold Industrial Association Torp үшін I/S Vestfold Næringsliv компаниясын құрды (VNFT, 1997 жылы Vestfold Flyplassinvest деп қайта аталды). Бұл компания округтік әкімдік пен Stokke муниципалитетімен бірге 1987 жылдың 28 сәуірінде 18 млн NOK жеке орналастыру арқылы AS Sandefjord Lufthavn-нің бір бөлігін сатып алды. Бұл Sandefjord-қа 42,0 пайыз, Vestfold-қа 35,5 пайыз, VNFT-ға 13,5 пайыз және Stokke-ге 9,0 пайыз үлесін берді. Жаңа меншік иелері әуежайға жаңа басқару мұнарасы мен жаңа терминал ғимараты қажет деп шешті. 1987 жылы құрылыс жұмыстары бойынша тендер жарияланды, бірақ әскерилер жобаны тоқтатты. Осы кезде Осло әуежайының жаңа орналасуы туралы пікірталас басталды. Ұсыныстардың бірі - Шығыс Норвегиядағы екі тұрақты пайдаланылатын әуе станциясының бірі Гардермоенді пайдалану. Әуе күштері Гардермоеннен шығып, Торпқа көшіп кетеді деп уайымдады. Бұл 20-40 истребитель ұшағының Торпта орналасуына мүмкіндік берер еді. Әскери кеңейту жоспарлары азаматтық жоспарлармен үйлеспеді. Сонымен қатар, әскерилер қазіргі терминал ғимараты арсеналға тым жақын орналасқан деп есептеді және жаңа терминал одан әрі алысқа көшірілуі керек деп сақты. Әуежай операторларына қосымша кеңістік қажет болды. Ескі терминалдың сыйымдылығы 10 000 жолаушыны құрады; 1984 жылы 42 486 жолаушыға, ал 1987 жылы 100 907 жолаушыға қызмет көрсетті. 1990 жылы Гардермоенге қатысты мәселелер шешіліп, әскерилер енді Торпты кеңейтуге қарсылық білдірмеді. 1987 жылғы жеке орналастыру жаңа терминал ғимаратын қаржыландыруға жеткілікті болды. Бұл - ұшақтардың мүмкіндігінше көп санын тоқтатуға мүмкіндік беретін, ұшу-қону жолағына қараған ең үлкен бетін алу үшін жоспарланған тік ғимарат. Оның құрылымы екі бағытта да оңай кеңейе алатын етіп салынды. Жаңа терминал 1991 жылы аяқталды және 47 млн NOK құнға келді. Сондай-ақ ұшу-қону жолағын жаңарту қажет болды, ол құрылыстан бері күрделі жөндеуден өтпеген еді. Салқын соғыстың аяқталуы қауіп деңгейін төмендетті және әскерилер енді Торпты жоғары деңгейде ұстаудың қажеті жоқ деп шешті. Алайда, азаматтық әуежай операторына жаңартулар қажет болды. Олар әуежай операторы аванс төлеуін ұсынды, бірақ бұл Қорғаныс мүлігі агенттігімен қабылданбады. НАТО әуе станцияларының тым көп екенін шешті және төлеуге дайын емес еді. Әскерилер авансты қайтарып беруі мүмкін, өйткені әуежай операторы осыған ұқсас жағдайда бұрын да осындай жағдай жасаған. Ұшу-қону жолағы 1989 жылы 10 млн NOK құнға жаңартылды, бірақ 1993 жылы тек 1 млн NOK ғана қайтарылды. Торптан алғашқы чартерлік рейстер 1989 жылы орындалды. Saga 1992 жылы Майоркаға ұшуды бастады, сондай-ақ Vingreiser. Бұл қазір MyTravel құрамында. Torp Café және Catering қызметтері серіктесі 1998 жылы құрылды. 1980 және 1990 жылдардың басында Осло әуежайын орналастыру туралы даудан кейін Парламент Шығыс Норвегияның жаңа негізгі әуежайын Ослоның солтүстігіндегі Гардермоенде орналастыруға шешім қабылдады. Бұл Buskerud, Vestfold және Telemark-тың негізгі әуежайдан әрі қарай өсуіне себеп болды, Torp-тың өңірлік позициясын нығайтты. 1990 жылы әуежай қайтадан ақша жоғалтып, 2,1 млн NOK шығынға ұшырады, бірақ жолаушылар саны 137 279-ға жетті. 1992 жылы меншік туралы пікірталас қайта жанданды, бұл жолы Азаматтық авиация басқармасы әуежайдың бір бөлігін немесе толығымен сатып алуды қарастырды. 1992 жылы әуежайда 142 983 жолаушы болды, ал Азаматтық авиация басқармасы 1998 жылы Форнебуды жабудан кейін әуежайда 280 000 жолаушы болады деп есептеді. Жергілікті саясаткерлер әуежайдың толық бөлігін мемлекетке сатқысы келмеді, ал Азаматтық авиация басқармасы әуежайдың бір бөлігін сатып алуға қызығушылық танытпады, сондықтан сату орындалмады. Басқару мұнарасындағы әуе қозғалысы қызметкерлері Азаматтық авиация басқармасында жұмыс істеді. 1991 жылдың қазан айында олар жақсы жұмыс жағдайларын талап етіп ереуілге шықты. Алайда әуежай иесі мен Азаматтық авиация басқармасы жаңа мұнараны салуға кім жауапты екендігі туралы келісе алмады. 1987 жылдан бастап әуежай операторы барлық қону алымдарын өзінде қалдырды, ал Азаматтық авиация басқармасы навигациялық алымдарды жинады. Әуе күштері әуежайды жаңарту қажеті жоқ екенін мәлімдеді және одан әрі инвестицияларға төлеуге дайын емес еді. Көлік және байланыс министрлігі Азаматтық авиация басқармасы бұрын Sandefjord әуежайына мемлекеттік субсидиялар берілмейтінін шешкенін және мұндай инвестициялар жұмыс істеп тұрған компания жүктемесі болуы керек екенін мәлімдеді. Жоспарлар жасалды, бірақ 1991 жылы әскерилер құрылысты тоқтатты. Келесі жоспар 1996 жылы іске қосылды, және парламент мемлекет жаңа мұнараны қаржыландыратынына шешім қабылдады. Алайда, 1998 жылы құрылысты бастауға тиіс болғанда, министрлік мұнараның орнына әуежай операторы қаржыландыруын шешті. Министрлік бұл шешімді мемлекет пайдалануды таңдамаған әуежайларға қолданушы ақысынан түскен шектеулі мемлекеттік қаражатты жұмсағысы келмегендіктен қабылдады. Сондай-ақ инвестициялар қауіпсіздікке бағытталған, сыйымдылықты арттыруға емес, және әуежай операторының инвестицияларды қаржыландыруға жеткілікті капиталы бар екенін мәлімдеді. Құрылыс 1999 жылы басталды және 2001 жылы аяқталды. Мұнара Тромсё әуежайындағы мұнарамен бірдей және 40 млн NOK құнға келді. Torp 1996 жылы 158 972 жолаушыны қабылдады және компания 1,3 млн NOK зиянға ұшырады. Сонымен қатар, қолданыстағы меншік иелерінен 3,5 млн NOK жеке орналастыру жасалды. Әуежай 1998 жылы 410 944 жолаушыны қабылдады және 349 000 NOK пайда тапты. Sandefjord елдегі онға кіретін ірі әуежайға айналды. Әуежай 1999 жылы 684 431 жолаушыға дейін өсті және 23,4 млн NOK пайда тапты. 1991 жылы терминал ғимаратында мейрамхана ашылды, бұл әуе компанияларына тамақтандыру қызметтерін ұсынуға мүмкіндік берді. Тамақтандыру қызметтерін Select Service Partner AS қабылдады. Терминал жылдық 1 миллион жолаушыға дейін сыйымдылықты арттыру үшін кеңейтілді және жаңа тұрақ салынды. 1998 жылдан бастап Sandefjord әуежайы екі бағытта нығайды. Telemark-тың коммерциялық мүдделері Skien әуежайы, Geiteryggen орнына үлкен Sandefjord әуежайын пайдалануға баса назар аударатынын мәлімдеді. Сонымен қатар, Осло әуежайының Форнебуден Гардермоенге көшуі Torp-ты өңірлік әуежай ретінде тиімді етті. 2000 жылға қарай әуежайда 758 951 жолаушы болды. Дьюти-фри дүкенін Norsk Air, кейін Widerøe басқарды, 1998 жылға дейін ол SAS Catering-ке берілді. 2006 жылы ол Jotunfjell Partners-ке берілді. Sandefjord округінің шериф кеңсесі 1999 жылға дейін Torp-тағы шекара бақылауына жауапты болды. Содан бері әуежай жеке шекара бақылау кеңсесі болып табылады және 2004 жылға қарай 23 қызметкері болды. 2003 жылдан бастап Vestfold округінің кеден кеңсесі Torp-та орналасқан, ал Норвегия кеден және акциздік органдарының шамамен елу қызметкері орналасқан. Норвегиялық демалыс авиакомпаниясы ConTigo 3 қараша 1996 жылы Boeing 727 ұшақтарымен чартерлік рейстерді бастады, бірақ 22 желтоқсаннан кейін қызметін тоқтатты. Coast Air 26 қазан 1998 жылы Sandefjord-тан Haugesund әуежайы, Karmøy-ге күніне екі рет рейстерді бастады. SAS 29 наурыз 1999 жылы Копенгагенге күніне екі рейсті бастады; олар 1 қаңтар 2002 жылдан бастап Widerøe-ге берілді. Braathens серігі KLM Sandefjord-тан рейстерді бастады. KLM ұсынады...

2000-шы жылдардан бері дамуы

Шведтің төмен бағалы Goodjet әуе компаниясы 2002 жылдың 15 шілдесінде Torp-тан Париж маңындағы Beauvais-Tillé әуежайына Airbus A320 200 ұшағымен рейстерін бастады. Әуе компания сол жылдың 6 желтоқсанында барлық қызметтерін тоқтатты. Ryanair 2002 жылдың 4 сәуірінде Глазго Прествик әуежайына рейстерін бастады. Сол жылы әуежай халықаралық келген жолаушылар бөлімін кеңейтті, әуежайдан жылына бір миллион жолаушы өтті, сонымен қатар әуежай елдегі жетінші ірі әуежайға айналды. Пайда 9,3 млн NOK-қа дейін төмендеді. 2003 жылы жаңа халықаралық терминал ашылды. 4 сәуірде Ryanair Стокгольмнің Skavsta әуежайына рейстерін бастады. 2004 жылы әуежай 1 084 244 жолаушыны қабылдады, кірісі 163,2 млн NOK құрады. 2004 жылы өткізілген сауалнама көрсеткендей, Torp әуежайының 64 пайызы туристер, ал қалғаны бизнес-саяхатшылар болды, бұл басқа әуежайлардағы көрсеткіштен екі есе жоғары. Сол жылы Widerøe және Ryanair әуе компаниялары 450 мың жолаушы тасыды, ал KLM 80 мың жолаушыға қызмет көрсетті. Ең танымал бағыт Лондон болды, ол 250 мың жолаушыны қабылдады, одан кейін Копенгаген және Франкфурт 120 мың жолаушымен екінші орында тұрды. Желінің жоғары жылдамдықта жаңартылуын жоспарлау кезінде, жоспарлар желіні әуежай терминалымен біріктірілген станцияны салу үшін жылжытуды көздеді, бұл Осло әуежайы және Тронхейм әуежайы станцияларында жасалғандай болды. Алайда, жаңа Vestfold желісінің құрылысы тоқтап қалғандықтан, Råstad станциясын қайта ашу және әуежайға шаттл автобус ұйымдастыру туралы аралық шешім қабылданды. 2007 жылғы 16 мамырда Vestfold округі әкімдігі жаңа станцияға 7 млн NOK инвестициялық шығынды көтеруге келісім берді, ал 2012 жылға дейін Ұлттық теміржол әкімшілігінен өтемалдау күтілді. Соңғысы станцияны салуға, иеленуге және басқаруға жауапты болды. Станция 2008 жылғы 21 қаңтарда ашылды, ал жаңа платформа теміржолдың шығыс жағында орналасқан. Батыста орналасқан ескі станция ғимараты мұражайға айналдырылды. Бірінші жылы станцияны 80 мың жолаушы пайдаланды, бұл NSB шаттл автобусына жұмсалған 4,5 млн NOK шығынын ақтауға жеткілікті болды. 2016 жылғы 30 қазанда Moss әуежайының жабылуы туралы шешім қабылданғаннан кейін, Ryanair 2016 жылдың шілдесінде бірнеше бағыттарды Moss-тан Sandefjord-қа көшіру туралы хабарлады. 2024 жылғы 10 қаңтарда, әуежайда шамамен 25 жыл қызмет еткеннен кейін, KLM басшылығы 2024 жылғы 31 наурыздан бастап Амстердамға бағытын тоқтату туралы шешім қабылдады. KLM-нің мәлімдеуінше, бұл шешім Схипхолдағы болашақ слот шектеулерімен және COVID-19 пандемиясына дейін билет сатудың қанағаттанарлық деңгейге жетпеуімен байланысты. Бұл бағыт жергілікті тұрғындар арасында KLM-нің кең желісі арқылы әлемнің басқа елдеріне қосылыс рейстерді ұсынуымен өте танымал болғандықтан, бұл шешім азаматтар, бизнес өкілдері, сондай-ақ жергілікті және аймақтық саясаткерлер тарапынан қатты сынға ұшырады.

Шолу

Ұшу-қону жолағы дәл солтүстік-оңтүстік бағытында (18/36) орналасқан. Ол асфальттан жасалған, бірақ екі ұшы бетонмен төселген. Терминал ғимаратының қарамағында такси жолы бар. Әуежай екі бағытында да 2-санаттағы аспаптық қону жүйесімен жабдықталған. Басқару мұнарасының қызметін Avinor жүзеге асырады. Аэродромда он бір ұшақ тұрағы бар. Мұзсыздандыру қызметі бар. Widerøe Ground Handling әуежайдағы жалғыз қызмет көрсететін агенттік.

Сақтау

Widerøe компаниясы Торп әуежайындағы ең ірі техникалық қызмет көрсету орталығына ие, ол Dash 8 сериясының 100, 300 және 400 ұшақтарына толыққанды техникалық қызмет көрсетуді жүзеге асырады. Helifly ұшақтар мен тікұшақтарға техникалық қызмет көрсетеді. Flyvedlikehold ұшақтар мен тікұшақтарға, сондай-ақ қозғалтқыштарға техникалық қызмет көрсетеді және ұшқыштарға арналған құлаққаптар, каскалар және басқа да керек-жарақтарды сатады.

Темір жол

Sandefjord әуежайының станциясы Vestfold желісінде, әуежайдан шамамен орналасқан. Ол Лиллехаммерден – Осло әуежайы және Осло орталық вокзалы арқылы – Скиенге қатынайтын аймақтық пойыздармен қамтамасыз етіледі. Әр бағытта сағат сайын пойыздар жүреді, сондай-ақ жұмыстың қарбалас сағаттарында қосымша пойыздар да бар. Ослоға дейін саяхат уақыты 1 сағат 48 минут, ал Осло әуежайына – 2 сағат 23 минут. Әуежайдың жұмыс уақытында барлық пойыздарды автобус күтеді, ал әуежай терминалына дейін автобуспен 4 минут жұмыс істейді. Автобус әрбір пойыздың жоспарланған уақытынан 10 минут бұрын әуежайдан кетеді. Автобус NSB компаниясымен басқарылады және пойыз билетінің құнына кіреді. Күн сайын 42 автобус рейсі жасалады.

Көлік жүргізушісі

Torp Ekspressen – Unibuss Ekspress компаниясының Ослоға қатынайтын, Ryanair және Wizz Air әуе компанияларының барлық рейстерімен байланысқан автобустық қызметі. Саяхат уақыты 1 сағат 50 минутты құрайды. Telemark Bilruter компаниясы басқаратын NOR WAY Bussekspress қызметі Telemarkekspressen телемарк аймағына, оның ішінде Скиен, Порсгрунн, Улефосс, Бё және Сельжорд қалаларына автобустық қызметтер ұсынады. Vy экспресс қызметі Sørlandsekspressen E18 тас жолындағы аялдамадан (әуежай терминалынан емес) Оңтүстік жағалау бойындағы бірнеше қалаларға, Кристиансандқа дейін қатынайды. Østfold аймағынан Flybåten Express Østfold–Vestfold қызметі Moss–Horten паром арқылы Torp қаласына автобуспен жүреді. Бұл Тёнсберг қаласында автобусты ауыстыруды білдіреді. Қыс мезгілінде Гол, Гейло және Хемседал шаңғы курорттарына автобуспен қатынау мүмкіндігі қарастырылады.

Көлік

Sandefjord әуежайы Еуропалық E18 тас жолынан шығысқа қарай орналасқан. Сандефьорд қаласына дейінгі саяхат қашықтығы – , ал Осло қаласына дейінгі қашықтық – . Осло әуежайы, Гардермоенге дейінгі қашықтық – , ал Мосс әуежайы, Рюггеге дейінгі қашықтық – (Мосс-Хортен паром арқылы).

Қызықты деректер

Торп – Норвегиядағы жалғыз ұша алатын Дуглас DC 3 ұшағының туған жері. Оны Dakota Norway коммерциялық емес ұйымы басқарады, ал жазғы маусымның кейбір күндері Vestfold округі бойынша экскурсиялар ұйымдастырылады. Ұшақ 1943 жылы салынған. Ол 1935 жылдың 17 желтоқсанында алғашқы рейсін жасады және 1936 жылдан бастап АҚШ-та жолаушылар тасымалына пайдаланылды. Торпта сондай-ақ Екінші дүниежүзілік соғыстан қалған Солтүстік Американың Гарвард оқу-жаттығу ұшағы да орналасқан. Бұл ұшақ 1950 жылға дейін Норвегия Әуе күштерінде қолданылды. 1994 жылғы Торптың кешірімшілік дағдарысына негізделген екі бөлімді «Deadline Torp» (2005) телесериалының бір бөлігі Торпта түсірілген. Сериалды Нильс Гауп режиссерлік етіп, Джо Несбо сценарий жазған.