Кіріспе
Норвегияның өңірлік әуе компаниясы Widerøes Flyveselskap AS, Widerøe сауда белгісімен жұмыс істейді, норвегиялық әуе компаниясы болып табылады және Скандинавия елдеріндегі ең ірі өңірлік әуе компаниясы. Әуе компаниясының паркінде 44 Bombardier Dash 8 ұшағы (тағы үшке тапсырыс берілген) және 3 Embraer E190 E2 ұшағы бар, олар 40-тан астам ішкі және халықаралық бағыттарға рейстер ұйымдастырады. Widerøe компаниясының жылдық айналымы 2.8 миллион жолаушыны құрайды, 3,500 қызметкері бар және күніне 450 ұшу мен қону жүзеге асырады. Widerøe операцияларының шамамен жартысынан аспайтын бөлігі өңірлік әуежайларға мемлекеттік қызмет көрсету міндеттемелерінен тұрады. Қалған қызметтер Солтүстік Норвегиядағы негізгі әуежайларға, сондай-ақ Сандефьорд әуежайынан (Торп), Берген әуежайынан (Флесланд) басқа негізгі әуежайларға, және Осло/Гардермоен, Сандефьорд/Торп, Кристиансанд/Кьевик, Ставангер/Сола, Берген/Флесланд және Тронхейм/Вернес әуежайларынан халықаралық рейстерге арналған. Компанияның бас кеңсесі Бодёде орналасқан, бірақ Ослодағы Лисакерде ірі әкімшілік орталығы сақталған. Негізгі базалар: Сандефьорд әуежайы (Торп), Бодё әуежайы, Тромсё әуежайы (Ланнес), Берген әуежайы (Флесланд), Киркенес әуежайы және Осло әуежайы (Гардермоен). Widerøe операциялары нүктеден нүктеге транзитке бағытталған, бірақ әуе компаниясы негізінен орта және алыс қашықтыққа жүзе тасымалдаушы әуе компанияларымен байланыс жасауға мүмкіндік береді. Widerøe халықаралық рейстер үшін EuroBonus бағдарламасына қатысады. Әуе компаниясы 1934 жылы белгілі норвегиялық авиатор Вигго Видерее тарапынан құрылған, алғашқы жылдары түрлі авиациялық қызметтермен айналысқан. 1936 жылы Widerøe жоспарлы гидросамолет рейстерін, ал 1940 жылдан бастап жедел жәрдем рейстерін ұйымдастырды. 1940-1950 жылдары әуе компаниясы су ұшақтарының бағыттарын кеңейтіп, де Хавиланд Канада DHC 3 Otter және Noorduyn Norseman ұшақтарына негізделген паркті құрды. 1968 жылдан бастап Widerøe Солтүстік және Батыс Норвегиядағы STOLпорттарға DHC 6 Twin Otters, кейін Dash 7 ұшақтарымен рейстер жасады. 1989 жылы Widerøe Norsk Air компаниясын сатып алып, Сандефьордтан рейстер ұйымдастыруды бастады. 1990 жылдары барлық ұшақтарын Dash 8 ұшақтарымен алмастырды, ал 2000 жылдары SAS тобы сатып алып, SAS Commuter компаниясының Солтүстік Норвегиядағы операцияларын өз мойнына алды. 2010 жылы Widerøe SAS компаниясының Батыс Норвегиядағы өңірлік қызметтерін өз қолына алды. 2013 жылы SAS Group акцияларының 80%-ын Torghatten ASA компаниясының бақылауындағы WF Holding инвестициялық компаниясына сатты, ал 2016 жылдың маусым айында қалған 20%-ы WF Holding компаниясына берілді, бұл SAS-тың Widerøe-ге иелігін тоқтатты, бірақ SAS-пен өңірлік серіктестік сақталды. 2023 жылдың шілдесінде Norwegian Air Shuttle компаниясы Widerøe компаниясын сатып алу туралы келісім жасады (104 миллион АҚШ доллары), аталған мәміле 2024 жылдың қаңтарында аяқталды.
the regional airline
Widerøes Flyveselskap AS, trading as Widerøe, is a Norwegian airline, and is the largest regional airline operating in the Nordic countries. The airline's fleet of 44 Bombardier Dash 8 aircraft, with three more on order, and 3 Embraer E190 E2 aircraft, serves over 40 domestic and international destinations. Widerøe has a turnover of ; carries 2.8 million annual passengers; has 3,500 employees and performs 450 take offs and landings each day. Public service obligation services to regional airports make up slightly less than half of Widerøe's operations. The remaining services are to primary airports in Northern Norway, and services from Sandefjord Airport, Torp and Bergen Airport, Flesland to other primary airports, and some international services from Oslo/Gardermoen, Sandefjord/Torp, Kristiansand/Kjevik, Stavanger/Sola, Bergen/Flesland and Trondheim/Værnes. The company's head offices are in Bodø, although it retains a large administrative center in Lysaker, Oslo. The main bases are Sandefjord Airport, Torp, Bodø Airport, Tromsø Airport, Langnes, Bergen Airport, Flesland, Kirkenes Airport and Oslo Airport, Gardermoen. Widerøe's operations are focused on point to point transit, although the airline essentially feeds medium haul and international airlines. Widerøe has interlining agreements and participates in EuroBonus for international flights. The airline was established in 1934 by Viggo Widerøe, a notable Norwegian aviator, and was engaged in various general aviation activities in its early days. In 1936, Widerøe started scheduled seaplane flights and, from 1940, also ambulance flights. During the 1940s and 1950s, the airline increased its seaplane routes and established a fleet based on de Havilland Canada DHC 3 Otter and Noorduyn Norseman aircraft. From 1968, Widerøe started flying to STOLports in northern and western Norway using DHC 6 Twin Otters, and later also with Dash 7 aircraft. In 1989, Widerøe bought Norsk Air and started services from Sandefjord. During the 1990s, it replaced all its aircraft with Dash 8 aircraft; in the 2000s it was bought by the SAS Group and took over SAS Commuter's operations in northern Norway. In 2010, Widerøe took over regional SAS services in western Norway. In 2013, SAS Group sold 80% of the shares to WF Holding, an investment company controlled by Torghatten ASA, and in June 2016 the remaining 20% of the shares were transferred to WF Holding, ending SAS ownership of Widerøe, albeit still as a close regional partner of SAS. In July 2023, Norwegian Air Shuttle announced a deal to acquire Widerøe for (US$104 million), which was finalised in January 2024.
Тарих
Widerøe екі шағын ұшақ операторының негізінде құрылған. Біріншісі – Lotsberg & Skappel компаниясы. Екіншісі Вигго Видерё мен Халвор Бьёрнеби құрған Widerøe & Bjørneby болды. Қыста олар тау курорттарына ұшақтарды орналастырып, шаңғышыларды шұғылалы жерлерге жеткізу арқылы табыс табады. Авиациялық жарнамалық рейстер енгізілді, онда компанияның немесе өнімнің атауы ұшақтың фюзеляжына боялды, оның астында неон шамдар орнатылды және ұшу кезінде листовкалар таратылды. 1934 жылдың 19 ақпанында Вигго Видерё, Эйнар Исдал және Арилд Видерё Widerøe's Flyveselskap A/S компаниясын құрды. 1935 жылы компания картографиялық бизнесті бастады. 1937 жылы компания Антарктида жағалауында 44 рейс жасады, жағалаудың кем дегенде бір бөлігін және ішкі аймақтарды қамтыды. Бұл рейстерді Ларс Кристенсен картографиялық мақсаттар үшін тапсырған. 1938 жылы компанияның Богстад шеберханасы мен Биргер Хённингстад бірлескен кәсіпорын құрды, онда Widerøe Hønningstad Norge ұшақтарын жасады. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін барлық ұшқыштар әскерге шақырылды және азаматтық авиацияға тыйым салынды. 1940 жылы компания әскерилерге арналған жедел медициналық көмек рейстерін бастады. Норвегияға неміс басқыншылығынан кейін, Widerøe ұшқыштары мен ұшақтарының көпшілігі Мьёсаға ауыстырылды, онда олар қорғаныс күштерінің құрамында қызмет етті. Осы кезеңде барлық азаматтық ұшақтарға ұшуға тыйым салынды. Богстадтағы шеберхана неміс әскері үшін жедел медициналық көмек машиналарының жасалуымен айналысты. Сонымен қатар, компания құпия түрде Богстадта Hønningstad C 5 Polar жедел медициналық көмек ұшағын құрастыруды бастады. 1945 жылы Норвегия азат етілгеннен кейін, ұшуға тыйым салынған күйде қалды, ал Богстадтағы қызметкерлер Форнебу әуежайындағы Норвегия Корольдік әуе күштеріне жұмысқа орналастырылды. Компанияға 1946 жылдың 2 ақпанында ұшуға рұқсат берілді. 1947 жылы Forenede Industrier компаниясы компанияның көп бөлігін сатып алды. Вигго Видерё қайтадан басқарушы директор болып тағайындалды. 1948 жылы компания Нарвиктің Polarfly компаниясымен біріктіріліп, Widerøe's Flyveselskap & Polarfly A/S деп аталды. Келесі жылы компания әуеден фотосуретке түсіру қызметін бастады. 1953 жылы компания өзінің қызметін кеңейтіп, авариялық салдар, алюминийден жасалған тоңазытқыш гараждар және өнеркәсіптік термоэлементтерді өндіруді бастады. 1954 жылы компания Scandinavian Airlines System (SAS) компаниясынан (DNL-дің мұрагері) Tromsø-ден Alta, Hammerfest және Kirkenes арқылы Vadsø-ге дейінгі су ұшақтары бағытын пайдалануға субконтракт алды. Осы бағыт үшін компания өзінің алғашқы de Havilland Canada DHC 3 Otter ұшағын сатып алды. 1958 жылдың 1 шілдесінде компания өзінің атын Widerøe's Flyveselskap A/S деп өзгертті. 1969 жылы Пер Бергсланд Вигго Видерёні бас директор қызметінен ауыстырды. 1970 жылы компания екіге бөлінді: әуе суретке түсіру бөлімі бәсекелес Fjellanger компаниясына сатылды және жаңа Fjellanger Widerøe компаниясы құрылды. Жоспарлы рейстер Widerøe компаниясының құзырында қалды. Авиакомпанияның соңғы су ұшағы 1971 жылы қызметтен шығарылды. 1980 жылдың сәуірінде Widerøe SAS атынан халықаралық рейстерді бастады.
Баратын жерлері
Widerøe компаниясына Көлік және коммуникация министрлігі аймақтық әуежайларды негізгі әуежайлармен байланыстыру бойынша мемлекеттік міндеттемелерді орындауға шарттар берді. 2009 жылғы 1 сәуірден 2012 жылғы 31 наурызға дейін мұндай 25 әуежайға қызмет көрсетілді, ал компания үш әуежайға қызмет көрсету тендерін ұтып алмады. Бұл қызметтер кішкентай қалалар мен елді мекендерді аймақтық орталықтармен және реактивті ұшақтармен байланысқан негізгі әуежайлармен байланыстырады. Финнмарк облысының сегіз әуежайы және Тромс облысының біреуі Тромсё әуежайымен байланысты, сондай-ақ Финнмарк облысының үш негізгі әуежайының екеуі – Алта және Киркенеспен шектеулі қызметтер бар. Тромсё мен Бодё арасында Widerøe алты әуежайға қызмет көрсетеді, олардың екеуі Тромсёге, ал барлығы Бодёге жалғасады. Бодёдан оңтүстікке қарай Хельгеланд және Намдален облыстарында алты әуежай бар, олардың барлығы Бодё және Тронхейм әуежайымен, Вэрнеспен байланысты. Соң және Фьордане және Суннмёре облыстарында Widerøe төрт әуежайды Осло әуежайымен, Гардермуэн және Берген әуежайымен, Флесландпен байланыстырады. Widerøe негізгі әуежайлар арасындағы ішкі тасымалдаудың басты бөлігін Сандефьорд әуежайынан, Торптан жүзеге асырады. Тронхейм, Ставангер және Бергенге күніне бес ретке дейін, сондай-ақ Бодё және Тромсёге маусымдық рейстер орындалады. Солтүстік Норвегияда Widerøe негізгі әуежайларды байланыстыратын бірнеше рейстерді жүзеге асырады, оның ішінде Тромсёден Алта, Хаммерфест, Киркенес және Вадсё әуежайларына, сондай-ақ Харстад/Нарвик әуежайынан, Евенстен Тромсё, Бодё және Тронхеймге рейстер бар. Халықаралық рейстер Норвегияның бес әуежайынан Швеция, Дания және Ұлыбританияның жеті шетелдік әуежайына және кері бағытта орындалады. Сандефьорд пен Тронхеймнен Widerøe Scandinavian Airlines хабы – Копенгаген әуежайымен байланысады. Ослодан Widerøe күн сайын Гётеборг Ландветтер әуежайына төрт рейс орындайды, сондай-ақ жазғы бағыттар Висби және Борнхольм әуежайларына бағытталған. Берген мен Ставангерден Widerøe Абердин әуежайына рейстер ұсынады. Бергеннен Widerøe Ливерпуль Джон Леннон және Лондон Хитроу әуежайларына, ал Ставангерден Ньюкасл әуежайына ұшады. 2016 жылы авиакомпания Норвегияның Көлік және коммуникация министрлігінен Норвегияның 13 мемлекеттік міндеттемелерді орындау маршрутын пайдалануға бес жылдық келісімшарт алды және 2017 жылдың сәуірінде маршруттарды пайдалануды бастайды.
Қызмет
EuroBonus жиі ұшатын жолаушылар ұпайларын барлық халықаралық бағыттарда және белгілі бір коммерциялық ішкі бағыттарда таба аласыз. Ұпайларды халықаралық және мемлекеттік міндеттемелерге жатпайтын ішкі бағыттарда пайдалануға болады. 1968 жылдың 28 наурызында Россфьордстрауменде «Оттер» гидроұшағы апатқа ұшырады. Зардап шеккендер болған жоқ, бірақ ұшақ жарамсыз деп жарияланды. 1982 жылдың 11 наурызында LN BNK тіркелген Twin Otter ұшағымен орындалған Widerøe Flight 933 рейсі Берлеваг әуежайынан Мехамн әуежайына бағытталғанда Гамвикке жақын Баренц теңізіне құлады. Барлық тергеулер апат ұшақтың құйрығының ауадағы күшті турбуленттің салдарынан құрылымдық зақымдануынан туындады деген қорытындыға келді. Дегенмен, бұл мәселе бойынша қызу пікірталас болды, себебі ұшақ НАТО жаттығулары кезінде белгіленген аймағынан тыс жерде ұшқан Ұлыбритания Корольдік әуе күштерінің Harrier ұшағымен соқтығысқан деген мәлімдемелер жасалды. 1988 жылдың 6 мамырында Dash 7 ұшағымен орындалған Widerøe Flight 710 рейсі Брённёйсунд маңында апатқа ұшырап, барлық 36 жолаушысы қаза тапты – бұл Dash 7 ұшақтарының ең ірі апаты болды. Апат Намсос әуежайынан келген ұшақ қону процедурасы кезінде 1500 футтан 550 футқа ертерек түскенде және Торгхаттен тауымен соқтығысқанда болды. 1990 жылдың 12 сәуірінде Вейрой әуежайынан ұшып шыққаннан кейін бір минут өткен соң теңізге құлаған Widerøe Flight 839 рейсіндегі барлық бес адам қаза тапты. Апат ұшақтың құрылымдық шектерінен асып кеткен және рульдің бұзылуына әкелген күшті және болжамсыз желдің күйреуінен туындады, осының салдарынан оны басқару мүмкін болмады. Апаттан кейін әуежай жабылып, Værøy Heliport-ымен ауыстырылды. 1993 жылдың 27 қазанында Twin Otter ұшағымен орындалған Widerøe Flight 744 рейсі Тронхейм әуежайынан, Вэрнестен келгенде Намсос әуежайына, Хёкнесёраға жақын жерде апатқа ұшырады, нәтижесінде экипаж мен 4 жолаушы қаза тапты. 1100 футтан төмен түскен ұшақ 500 фут биіктігінде тұрақталатын болған, бірақ әуежайдан бір жотаға соқтығысқанша төмендеуді жалғастырды. 2001 жылдың 14 маусымында Dash 8 100 ұшағының оң жақ негізгі шанағы Альта әуежайынан келген рейстен кейін Бацфьорд әуежайына қонғанда құлап, ұшаққа елеулі зақым келтірді. Экипаждың үш мүшесі мен 24 жолаушысы зардап шеккен жоқ. LN WIS тіркелген ұшақ жарамсыз деп жарияланды. 2005 жылдың 1 мамырында Dash 8 100 LN WIK тіркелген ұшақ Хаммерфест әуежайына қатты қонды. Қону алдында желдің бағыты өзгеріп, күшейді, нәтижесінде артқы жел пайда болды. Төмендеу жылдамдығының артуы өтелді, бірақ жеткіліксіз болды, және ұшақ оң жақ негізгі қону тірегіне тиді, тірек бұзылып, ұшақ құрсағымен сырғанады. Ұшақ жарамсыз деп жарияланды және Widerøe жоғары жел мен желдің күшті соққан кезде қонуға рұқсат бергені үшін сынға ұшырады. Норвегияның азаматтық авиация басқармасы әуежайдағы жел ережелерін қатаңдатты. 2010 жылдың 15 қыркүйегінде Dash 8 100 LN WIF Sandnessjøen әуежайы, Стоккаға апаттық қонды. Ұшақ қону алдында күшті жел соқты және қонған кезде оң жақ қону тірегі құлады. Бортта 39 жолаушы мен 4 экипаж мүшесі болды, барлығы қауіпсіз эвакуацияланды. 2017 жылдың 7 желтоқсанында Dash 8 100 LN WID Бодё әуежайындағы дауыл кезінде сүйрейтін жүк көлігіне соқтығысты. Қонудан кейін ұшақ қатты жел мен сырғақты беткейге байланысты қақпаға дейін сүйреу үшін сүйрейтін жүк көлігін сұрады. Жел жүк көлігін алып кетіп, винтке соқтығысты. Жолаушылар мен экипаж арасында зардап шеккендер болған жоқ.