Макс Фаже: NASA ғарыш бағдарламаларының инженері

Кіріспе

NASA пилотты ғарышқа ұшу бағдарламаларындағы американдық инженер

Максим Аллен "Макс" Фагет (фа ЖЕЙ деп айтылады; 1921 жылдың 26 тамызы – 2004 жылдың 9 қазаны) – Белиз туған американдық механикалық инженер. Фагет "Меркурий" ғарыш кемесін жобалаған, сондай-ақ "Жеміздер" және "Аполлон" ғарыш кемелеріне, әрі ғарыш шаттлына үлес қосты.

Өмір

Фейге американдық дәрігер Гай Генри Фейгеттің ұлы және тағы бір белгілі дәрігер Жан Чарльз Фейгеттің шөбересі болды. Белизде (бұрынғы Британдық Гондурас) Дангрига қаласында дүниеге келген ол Сан-Франциско, Калифорниядағы Сан-Франциско қалалық колледжінде оқыды. 1943 жылы Луизиана штаты университетінен механикалық инженер мамандығы бойынша ғылым бакалавры дәрежесін алды. 1958 жылы Фейге Меркурий ғарыш кемесін жасаған Ғарыш жұмыс тобының 35 мүшесінің бірі болды. Ол өзінің жобаларын 1950 жылдардың ортасынан бастап Харви Алленнің аэродинамикалық еңбектеріне негіздеді және көптеген үміткерлердің ішінде Меркурий конкурсында жеңіске жеткен, дөңгелек пішіндес корпусты таңдауда маңызды рөл атқарды. Ол Меркурийде қолданылған эвакуация мұнарасы жүйесін әзірлеуге жетекшілік етті, ол кейіннен барлық жаңа экипажды ғарыш кемелерінде түрлі форматта қолданылды. Ол сондай-ақ Меркуриймен көптеген дизайндық ерекшеліктерін бөліскен «Gemini» және «Apollo» кемелерінде жұмыс істеді. 1972 жылы Фейге ғарыш шаттлының дизайнына патент алды. Ол өзінің жобасын «DC-3» деп атады, бұл атақты «Douglas DC-3» ұшағына деген құрметтің белгісі болды. Бұл екі сатылы, толыққанды қайта пайдаланылатын шаттлдың жүк көлемі шамамен «DC-3» көлемімен тең болатын. «North American Aviation» компаниясы бұл жобаны ресми түрде зерттеді және оны Ғарыш тасымалдау жүйесіне (STS) негізгі үміткер ретінде баспасөзде көрсетті. «North American» компаниясы осы жүйенің әлдеқайда үлкен жүк көлемі бар нұсқасын да зерттеді. Алайда, «DC-3» ұшағының тік бұрышпен атмосфераға қайта кіру профилі дау тудырды және АҚШ Әуе күштері бағдарламаға қосылып, «DC-3» ұшағының қамтамасыз ете алмайтын ұшу қашықтығын талап еткеннен кейін одан бас тартылды. Оның ең маңызды жетістігі – қайта пайдаланылатын кез келген жобаның артықшылықтары мен кемшіліктерін анықтау болды. 1962 жылы Фейге Адамды алып жүретін ғарыш кемелері орталығының инженерлік және даму жөніндегі директоры болды және 1981 жылы екінші ғарыш шаттлының (STS-2) ұшуынан кейін NASA-дағы қызметінен зейнетке шықты. Зейнетке шыққаннан кейін 1982 жылы құрылған «Space Industries Inc.» компаниясының негізін қалаушылардың бірі болды. Компанияның жобаларының бірі – термосферада жақынға жақын вакуумды жасауға арналған «Wake Shield Facility» құрылғысы болды. «WSF» 1994-1996 жылдары үш рет ғарыш шаттлымен ұшты (STS-60, STS-69, STS-80). 1962 жылы Фейге Америка жетістіктері академиясының «Алтын тақта» сыйлығын алды. 1969 жылы Фейге Ұлттық өнертапқыштар даңқы залына енгізілді және NASA-ның «Ерекше басшылық» медалін және Джон Дж. Монтгомери сыйлығын алды. 1969 жылы ол Хьюстонның Ұлттық ғарыш даңқы залына енгізілді. 1990 жылы Халықаралық ғарыш даңқы залына енгізілді. 2020 жылы Фейге Ұлттық авиация даңқы залына енгізілді. Фейге 2004 жылдың 9 қазанында 83 жасында қарынша ісігінен қайтыс болды.

Faget was the son of American doctor Guy Henry Faget, and great grandson of another prominent physician, Jean Charles Faget. Born in Dangriga, Belize (then known as British Honduras), he attended City College of San Francisco in San Francisco, California, and he received a Bachelor of Science degree in mechanical engineering from Louisiana State University in 1943. In 1958, Faget became one of the 35 engineers who formed the Space Task Group, creating the Mercury spacecraft. He based his designs on the aerodynamic work of Harvey Allen from the mid 1950s, and was instrumental in selecting the blunt body shape that won the Mercury competition over numerous contenders. He led the development of the escape tower system used on Mercury, which was used in various forms on almost all following crewed spacecraft. He also worked on the Gemini and Apollo vehicles, which shared many design points with the Mercury. Faget filed a patent for a space shuttle vehicle design in 1972. His design, which he named "DC 3" in homage to the famed Douglas DC 3 airliner, was a small two stage fully reusable shuttle with a payload capacity around DC 3 was officially studied by North American Aviation and shown in the press as a baseline contender for the Space Transportation System (STS). North American also studied a version of the same basic system with a much larger payload. However, the DC 3's nose high re entry profile was controversial, and eventually doomed it when the U. S. Air Force joined the Shuttle program and demanded cross range performance that the DC 3 could not meet. In the end, its most lasting contribution was to clearly identify the trade offs inherent in any reusable design. In 1962 Faget became the Director of Engineering and Development at the Manned Spacecraft Center and continued to work for NASA until his retirement in 1981, shortly after the second Space Shuttle flight (STS 2). After his retirement, he was among the founders of Space Industries Inc., established in 1982. One of the projects of the company was the Wake Shield Facility, a device to create near perfect vacuum in the thermosphere. The WSF flew three times with a Space Shuttle in 1994–96 (STS 60, STS 69, STS 80). In 1962, Faget received the Golden Plate Award of the American Academy of Achievement. Faget was inducted into the 1969 National Inventors Hall of Fame, and received the NASA Outstanding Leadership Medal and John J. Montgomery Award. He was inducted into the Houston National Space Hall of Fame in 1969. He was inducted into the International Space Hall of Fame in 1990. Faget was inducted into the National Aviation Hall of Fame in 2020. Faget died of bladder cancer on October 9, 2004, aged 83.

MAX-1 ғарыш кемесі

Жеке ғарыш ұшу ұйымы Copenhagen Suborbitals Фейгеттің құрметіне аталған MAX 1 пилотты ғарыш кемесін жасап жатқан, бірақ адамның тік тұрып жылдам үдеуге қабылдануының салдарына байланысты жоба тоқтатылды.