Кіріспе

Христиан дініндегі литургия гимні – латын тіліндегі сын есім және оның мағыналары, "sanctus" деп аталатын түрлер. Санктс (Санктс, "Қасиетті") – христиан дініндегі литургия гимні. Грек тіліндегі нұсқасына сілтеме жасағанда оны эпиникий гимнос (ἐπινίκιος ὕμνος, "Жеңіс гимні") деп те атайды, ал оның кейбір бөліктері кейде "Бенедикт" деп аталады. Терсанктс (лат. "Үш қасиетті") – Санктс үшін тағы бір, сирек қолданылатын атау. Трисэгион үшін де кейде осы атау қолданылады. Батыс христиандығында Санктс – Қалыпты дұғаның бір бөлігі болып табылады және есте сақтау, қасиеттеу және мадақтау Евхаристиялық дұғаның кіріспесінің соңғы сөздері ретінде оқылады немесе айтылады. Әдетте, маусымға қарай өзгеретін кіріспе, ғибадат етушілердің періштелермен бірге Құдайды мадақтауымен аяқталады. Византиялық дәстүрде және жалпы Шығыс православие христиандығында Санктс қасиетті Анафора кезінде хордың жауабы ретінде айтылады.

Қосымша ым-ишаралар

Триденттік мессада діни қызметкер "Санкт" сөзін айтқанда қолын біріктіреді, содан кейін иіліп, бүкіл "Санкт" дұғасын төмен дауыста оқиды, осы кезде кішкентай қоңырау соғылады; содан кейін "Домине келгендерге құтты болсын" деген сөздерге жеткенде тік тұрып, айқыш белгісін жасайды. Одан кейін ол бірден Қасиетті Құранды жалғастырады, ал хор, егер болса, "Санкт" дұғасын орындайды. 1962 жылға дейінгі үлгіде хор Қасиеттеу кезінде үзіліс жасайды және кейін "Бенедикт" бөлігімен жалғастырады. Осы бөліністің нәтижесінде "Санкт" кейде "Санкт және Бенедикт" деп аталады. Бірақ Папа Иоанн XXIII литургия ережелерін қайта қарағаннан кейін, Грегориан әнімен орындалғанда "Санкт" дұғасын бөлуге тыйым салынды (полифониялық ән болмаса), сондықтан бұл 1962 жылғы Триденттік мессасында, Папа Бенедикт XVI-ның "Summorum Pontificum" құжатымен рұқсат етілмеген. Екінші Ватикан соборынан кейін қайта қарастырылған Қасиетті Құранда "Санкт" дұғасын бөлуге болмайды, себебі бүкіл евхаристиялық дұға әнмен немесе дауыстап оқылады, ал діни қызметкерге "Санкт" кезінде талап етілетін жалғыз амал – қолын біріктіру. Ол және қауым бірге "Санкт" дұғасын әндейді немесе оқиды, содан кейін діни қызметкер Евхаристиялық дұғаны жалғастырады.

Сәулет пен өнердегі қолданысы

Санктустың сөздері әдетте шіркеу архитектурасында және христиан өнерінде қолданылады.