Сома мәдениеті: неолит және халколит дәуірінен табылган қазбалар.
Seine–Oise–Marne culture
Франция мен Бельгиядағы неолит-халколит дәуірінің SOM мәдениеті (б.з.д. 3100-2000 жж.). Мегалиттік қабірлер, тас өнер, керамика бұл мәдениеттің ерекшеліктері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Сень-Ойзе-Марн немесе СОМ мәдениеті – археологтардың Солтүстік Франция мен Оңтүстік Бельгиядағы неолиттің соңғы және халколиттің алғашқы мәдениетіне берген атауы. Ол шамамен б.з.д. 3100-2000 жылдары өркендеген және кіреберіспен негізгі жерлеу камерасын бөліп тұратын "порт тесігі" бар галереялы қабірлермен белгілі мегалиттік қабірлермен танымал. Марна өзенінің борлы аңғарында осыған ұқсас конструкциямен жартастан қазылған қабірлер (гипогейлер) салынған. Кейбір қабірлердің қабырғаларында балталар, көкіректер және әшекей мойындықтар бейнеленген мегалиттік өнердің мысалдары кездеседі. Диагностикалық артефакттарға көлденең жебе ұштары, мүйіз қапшықтар және сыртқы шнурлармен әшекейленген, қарапайым, жалпақ түбі бар цилиндрлі және қазан тәрізді керамикалық бұйымдар жатады. СОМ мәдениеті көршілес мәдениеттермен сауда байланыстарын орнатқан, бұл Бриттания мен Луарадан импортталған Каллаис және Гранд Прессинг кремнездерін, сондай-ақ кейіннен мыс пайдалануға мүмкіндік берді. Мәдениеттің басқа аймақтармен тығыз байланысы болған сияқты, және ол Еуропа бойынша кең таралған галереялы қабірлердің дизайны мен б.з.д. 2600 жылдан бастап Батыс Францияда, сондай-ақ Бретаньде, Швейцарияда және Данияда кездесетін керамика түрлеріне қарағанда, әртүрлі ықпалдардың қосындысынан пайда болған болуы мүмкін.
The Seine–Oise–Marne or SOM culture is the name given by archaeologists to the final culture of the Neolithic and first culture of the Chalcolithic in northern France and southern Belgium. It lasted from around 3100 to 2000 BCE and is most famous for its gallery grave megalithic tombs, which incorporate a port hole slab separating the entrance from the main burial chamber. In the chalk valley of the River Marne, rock cut tombs (hypogea) were dug to a similar design. Some have examples of megalithic art with images of axes, breasts, and necklaces carved on their walls. Diagnostic artefacts include transverse arrowheads, antler sleeves and crude, flat based cylindrical and bucket shaped pottery decorated with appliqué cordons. The SOM culture had trade links with neighbouring cultures enabling the use of Callaïs and Grand Pressingy flint imported from Brittany and the Loire and later, the use of copper. The culture seems to have had strong links with other areas and may have arisen from a composite of influences as indicated by the gallery grave design common across Europe and the pottery types which have comparators in Western France from 2600BC and also in Brittany, Switzerland and Denmark.
Генетикалық профилі
3400–2900 жылдар аралығындағы он адам Монт-Айме (Валь-де-Мара, Марна департаменті) жерленген екі ұжымдық қабірдің гипогеясынан зерттелді; жеті еркектің алтауы Y хромосомасының I2a1b1b1 (Y13335) гаплогруппасына жатқызылды, ал біреуі H2a1a гаплогруппасына жатты. Аутосомалық құрамы еуропалық фермерлер мен батыс аңшы-жинаушылардың қоспасынан тұрды (олардың үлесі ең кемі 20%-дан ең жоғары 55%-қа дейін ауыспалы). Пьер Фрит дольменінде (Ерменонвил, Эур-и-Лоар департаменті) жерленген екі еркектің митохондриялық ДНК-сы K гаплогруппасына, ал Y ДНК-сы I2a1 гаплогруппасына бірдей болды.
Ten individuals dated between 3400 to 2900 BC were tested from two collective burial hipogea of the Mont Aimé site (Val des Marais, Marne department); six out of seven males were assigned to the Y chromosome haplogroup I2a1b1b1 (Y13335), and there was an individual belonging to haplogroup H2a1a. The autosomal components were a mix of European farmer and Western hunter gatherer (this one ranging from a minimum of 20% to a maximum of 55%). Two males buried in the Pierre Fritte dolmen (Yermenonville, Eure et Loire department) had the same mitochondrial haplogropup K and Y DNA haplogroup I2a1.