Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Антропологияның саласы
Branch of anthropology
Әлеуметтік-мәдени антропология – әлеуметтік және мәдени антропологияны біріктіретін термин. Бұл антропологияның төрт негізгі саласының бірі. Әлеуметтік-мәдени антропологтар қоғам мен мәдениетті зерттеуге баса назар аударады, сонымен қатар мәдени әртүрлілік пен жалпыға ортақтыққа қызығушылық танытады. Әлеуметтік-мәдени антропологтар саланың өзгеруін мойындайды және бұрынғы дәстүрлі тайпалық перспективалар қазіргі түсініктерге ауысқандығын атап көрсетеді. Әдістемелер де сәйкес өзгерді, ал ғылым қоғаммен бірге дамып келеді. Жаһандану жеке тұлғалар мен олардың қарым-қатынастарына мемлекеттің ықпалын өзгертуге септігін қосты. Лингвистикалық антропологияны да қамтитын әлеуметтік-мәдени антропология адам популяцияларының ішіндегі және арасындағы айырмашылықтар мен ұқсастықтар мәселесімен айналысады. Бұл ғылым еуропалық отаршылдық империялардың кеңеюі нәтижесінде пайда болды, ал оның тәжірибелері мен теориялары деколонизация процестерімен бірге қайта қаралып, жаңартылды. Мұндай мәселелер трансұлттық процестердің мәдениет және билік туралы теориялардағы ұлттық мемлекеттің орталық рөліне күш салуымен қайта өршіп келеді. Көпмәдениеттілік туралы қоғамдық талқылаулар мен антропология зерттейтін халықтар арасында мәдениет ұғымын академиядан тыс қолданудың кеңеюі жаңа сын-қатерлер тудыруда.
Sociocultural anthropology is a term used to refer to social anthropology and cultural anthropology together. It is one of the four main branches of anthropology. Sociocultural anthropologists focus on the study of society and culture, while often interested in cultural diversity and universalism. Sociocultural anthropologists recognise a change in the nature of the field and that a previous focus on traditional tribal perspectives has shifted to a contemporary understanding. Methodologies have altered accordingly, and the discipline continues to evolve with that of society. Globalisation has contributed to the changing influence of the state on individuals and their interactions. Sociocultural anthropology, which is understood to include linguistic anthropology, is concerned with the problem of difference and similarity within and between human populations. The discipline arose through the expansion of European colonial empires, and its practices and theories have been questioned and reformulated along with processes of decolonization. Such issues have re emerged as transnational processes have challenged the centrality of the nation state to theorizations about culture and power. New challenges have emerged as public debates about multiculturalism and the increasing use of the culture concept outside of the academy and among peoples studied by anthropology.
Тарих
Социология мен антропологияның синергиясы алғаш рет 1920-жылдардың басында еуропалық ғалымдар тарапынан дамытылды. Екі ғылым да қоғам туралы ғылым іздеуде ортақ мақсатты ұстанды. ХХ ғасырда мәдениеттану интеграцияланған сайын, географиялық және әдістемелік ерекшеліктерге баса назар аударылып, бұл ғылымдардың арасы одан әрі алшақтады.
The synergy of sociology and anthropology was initially developed during the early 1920s by European scholars. Both disciplines shared a common search for a science of society. During the 20th century, the disciplines diverged further to as cultural studies were integrated, centralising geographical and methodological features.
1920-50 жылдар
"Әлеуметтік" және "мәдени" антропология 1920 жылдары дамыды. Ол антропологияда зерттелген адам биологиясы мен археологиясына қарағанда, әлеуметтік ғылымдар мен тіл білімімен байланысты болды. 1930-40 жылдары "тайпалық қоғамдар" туралы монографиялар мен салыстырмалы зерттеулердің көптеп пайда болуы байқалды. Клод Леви-Стросс структурализмді мәдени жүйелерді олардың құрылымдық қатынастары, оның ішінде туыстық байланыстар тұрғысынан талдау құралы ретінде қолданды. 1949 жылы ол әртүрлі аймақтардағы неке жүйелерін жіктеуге тырысты. Леви-Стросс структурализмді антропологияға жеке тұлға мен қоғамның өзара әрекеттесуін растау және мәдени жүйелер туралы ақпаратты олардың элементтері арасындағы формалды қатынастар арқылы жіктеу үшін енгізді. Антропологтар Еуропадағы қоныс аударуларға және оккупацияланған аймақтардағы нәсілдік мәртебе мәселелеріне белсенді қатысты. Одақтастардың қатысуына қатысты этикалық мәселелер антропологтар арасында талқыланды, ал институционалдық даму мен қолданылатын әдістемелер "дамушы елдердегі" бағдарламалар арқылы өзгертілді. Дамушы елдер тәуелсіздік алған сайын, антропологиялық зерттеулердің империалистік сипатына наразылық білдіріп, саладағы жұмыстың азаюына себеп болды. Соғыстан кейін антропологтар идеялар мен әдістемелерді біріктіріп, ұжымдық "әлеуметтік-мәдени антропологияны" құрды. Көңіл тартып отырған мәселелер: дін, монархия, мәдениетке бейімделу, функция және қоғамды зерттеу. 1970 жылдары көптеген өнеркәсіптік дамыған елдерде мемлекеттік шығындар артты, бұл әлеуметтік құқықтарды кеңейтіп, байлықтың, тұрмыс деңгейінің және жалпы теңдіктің айтарлықтай өсуіне әкелді. Бұл неолибералды жаһандану қозғалысы 1990 жылдарға дейін жалғасты. Шығындардың артуы 1974-1990 жылдар аралығында антропологияда академиялық мүмкіндіктерді кеңейтуге көмектесті. Осы кезеңнен кейін антропологиядағы мүмкіндіктердің тұрақты төмендеуі байқалды. Ph.D. және M.A. бағдарламаларында студенттердің санының күрт өсуі, университеттерді қаржыландырудың азаюы, туу көрсеткішінің төмендеуі және мемлекеттік қаржыландырудың қысқартылуы антропологияның қазіргі жағдайына әсер етеді. Антропологтар өздерінің азшылық топтарымен өзара әрекеттескеннен кейін жеке өмірге қайтқандықтан, толыққанды этнографиялық зерттеу жүргізе алмайды. Жаһанданудың, неолиберализмнің және капитализмнің әсері антропологияның далалық жұмысының төмендеуіне себепкер болды. Антропологтар эпистемологиялық кедергілерді жою үшін структурализм сияқты теорияларды пайдаланады. Жүйелерді олардың құраушы элементтерінің заңдарымен анықтау, мазмұнымен ғана емес, қазіргі қоғамды зерттеуге қатысты маңызды көзқарас болып табылады.
'Social' and 'cultural' anthropology was developed in the 1920s. It was associated with the social sciences and linguistics rather than the human biology and archaeology studied in anthropology. In the 1930s and 40s, an influx of monographs and comparative studies of 'tribal societies' emerged. Claude Lévi Strauss, used structuralism as a way to analyse cultural systems in terms of their structural relations, including that of kinship. In 1949, he attempted to classify marriage systems from diverse locations. Structuralism was applied to anthropology by Lévi Strauss to reaffirms the coexistence between the individual and society and categorise information about cultural systems by the formal relationships among their elements. Anthropologists were extensively involved in resettlements in Europe and consulting issues of racial status in occupied areas. Ethical issues surrounding the allies involvement were topical among anthropologists and institutional development and practiced methodologies were altered by programs in 'developing countries'. As developing countries grew independence, they grew a dislike for an apparent imperialistic nature of anthropological studies, declining work in the field. After the war, anthropologists collaborated ideas and methodologies to form the collective 'sociocultural anthropology'. Topical interests included that of religion, kingship, acculturation, function, and community studies. During the 1970s, public spending was increased in most industrialised counties which expanded social rights, produced dramatic rises in wealth, living standards and overall equity. This neoliberal globalisation movement followed through until the 1990s. Increased spending assisted to provide academic opportunity in anthropology during 1974–1990. After this period, a steady decline in anthropology opportunity is the continued trend. The drastic growth of students in Ph. D. and M. A. programs, decline in university funding, downward shift in birth rates and decreased government funding are contributors to anthropologies current state. Anthropologists are unable to receive a holistic ethnography, as individuals return to the private sphere after interacting within their minority groups. Impacts of globalisation, neoliberalism, and capitalism have contributed to the decline in anthropology field work. Anthropologists use theory such as structuralism to decipher epistemological obstacles. Considering that systems are defined by the laws of their constitutive elements rather than the content alone is a lens through which modern society is studied.
Тұжырымдамалар
Әлеуметтік-мәдени антропология қоғамдар мен мәдениеттерді этнографиялық тұрғыдан зерттеу үшін кең ауқымды ұлттық деңгейге және аз ғана субмәдени топтарға бөлінеді. Ұлттық мәдениет үкіметтік құрылымдар мен құқықтық жүйелер, экономикалық институттар, діни ұйымдар, білім беру жүйелері, құқық қорғау және әскери ұйымдар сияқты ресми түрде ұйымдастырылған институттар арқылы таратылады. Ұлттық жетістіктер әлеуметтік-мәдени интеграцияға ықпал етеді, бірақ олардың әсері жоғарғы тапқа ғана қатысты болуы мүмкін. Субмәдени сегменттер – ұлттық мәдениет шеңберінде әрекет ететін адамдар тобы. Субмәдени топтар тік бағыттағы, ұлттық дамудың нәтижесінде туындайтын айырмашылықтар, және көлденең бағыттағы, әлеуметтік иерархиямен құрылымдалған таптық және кәсіптік бөліністер арқылы қарастырылады. Адамдардың көші-қоны – "адамдардың әдеттегі тұрғылықты жерінен, халықаралық шекараны немесе мемлекет ішінде қозғалуы". Алғашқы антропологтар қоғамдар арасындағы ерекшелікке құрылымдық кодтардың тигізетін әсеріне аз назар бөлді. Қоғамдарды салыстыру ерте тіл білімі саласындағы зерттеулерге жол ашты. 20 ғасырда тілдік антропология мен формалды лингвистика арасында шешімді айырмашылық пайда болды, тілдің мәдени және мінез-құлықтық аспектілеріне көбірек мән берілді. Формалды лингвистика танымдық тұрғыдан зерттелуде. Лингвистикалық антропология түрлі қоғамдардағы адамдардың әлеуметтік және мәдени өмірінде тілдің қалай қолданылатынын зерттейді. Тіл қоғамдарда белгілі бір оқиғалардың тізбегін көрсету және рөлдік қатынастардың осы оқиғаларға қалай әсер ететінін білдіру үшін жүйе ретінде қолданылады.
Sociocultural anthropology divides into a broader national level and minority of subcultural groups to ethnographically study societies and cultures. The national culture is emitted through formally organised institutions including those of government forms and legal systems, economic institution, religious organisation, educational systems, law enforcement and military organisations. National achievements are influential on sociocultural integration however can be limited to upper class relevance only. Subcultural segments are groups of individuals behaving within the national culture. Subcultural groups are observed through vertical lens, differentiation because of national development, and horizontal lens, class and occupational divisions structured by societal hierarchy. Human migration is ‘the movement of persons away from their place of usual residence, either across an international border or within a state’. These early anthropologists narrowly focused on the influence structural codes had on the distinction between communities. The comparison of societies prompted early linguistic enquiries. In the 20th century, there became a distinction between linguistic anthropology and formal linguistics, with greater focus placed on the cultural and behaviour lens of language. Formal linguistics remains to be studied through a cognitive viewpoint. Linguistic anthropology looks at how language is used in the social and cultural life of people in different societies. Speech is used in societies as a system to indicate the series of certain events and how role relations effect such events.
Әлеуметтану
Әлеуметтік-мәдени интеграция сфералардың өзара әрекеттесуін зерттейді және басқаша қоғамдар мен мәдениеттермен салыстырулар жасайды. Әлеуметтік-мәдени антропология әлеуметтік ғылымдар үшін теориялық ұғымдамаларды бөлісетін және адам өмірін зерделейтін социологиямен тығыз байланысты. ХХ ғасырда зерттеу тақырыптары, географиялық бағыттары мен әдістемелік ерекшеліктерінің айырмашылығы екеуінің арақатынасын үзіп жіберді. Көбінесе, әлеуметтік-мәдени антропология кішкентай қоғамдардағы кең саяси, этикалық және экономикалық мәселелерді зерттейді, ал социология қоғамды тұтас күйінде қарастырады. Социологиялық білімі бар этнографтар антропологиялық теорияға аз мән береді және эмпирикалық деректерге көбірек назар аударады. Бұл байқалғандар маңыздылығы бойынша жіктелген элементтердің монографиясына көшіріледі және антропологиялық теориялар немесе сұрақтармен байланысты зерттеледі. Процесс бақыланады, гипотеза тексеріледі және әрбір қайта оралғаннан кейін нәтижелер туралы есеп беріледі. Алайда, егер бірегей немесе күтпеген оқиғалар орын алса, процесс кездейсоқ сипатқа ие болуы мүмкін, ал жазу процесі элементтерді түсіну үшін ұзартылады. 1960 жылдардан бері антропологтар өрістегі тәжірибелерді, ақпарат берушілермен қарым-қатынастарды және материал жинау үшін қолданылған жағдайларды зерделеу арқылы ынтымақтастықтың маңыздылығын мойындады. Бұл ойлар этнографиялық мәтіндерді оқырмандарға жақсы түсінуге көмектеседі және антропологтарға өздерінің көзқарастары мен сезімдерін жазу кезінде ескеруге мүмкіндік береді. Бұл әлеуметтік-мәдени антропология саласындағы прогреске әкелді. Марксистік және структуралистік теориялар антропологиялық ақпаратты жинау әдістері ретінде сынға түсуде. Марксизм дәстүрлі далалық жұмыстың қажеттілігін растайды, осы екеуін жақсарту мақсатымен эмпирикалық байқау мен теориялық құрылымдардың қиылысын зерттейді. Леви-Стросс структуралистері (Леви-Стросс, 1969) теориялық құрылымдарға көбірек мән береді.
Sociocultural integration studies the interaction of the spheres and draws comparisons with alternate societies and cultures. Sociocultural anthropology is closely aligned with sociology sharing theoretical generalisation for social science and reflection of human lives. The 20th Century saw the separation of the two as differences in research topics, geographic focus and methodological emphasis diverged. Commonly, sociocultural anthropology centralises study of broader political, ethical, and economic subjects within small scale societies whereas sociology looks at societies as a whole. Sociologically trained ethnographers have less regard for anthropological theory and place greater emphasis on empirical data. These observations are transferred into a monograph of elements sorted by importance and studied in relation to anthropological theories or questions. The process is controlled, and a hypothesis is tested reporting results after every return. Alternatively, the process may be more fortuitous if unique or unexpected events occur, and the writing processes is extended to make sense of elements. Since the 1960s, anthropologists have recognised the importance of collaboration through reflections of experiences in the field, relationships with informants and contexts used to gather material. The reflections provide a better understanding for readers of ethnographic texts and anthropologists in practicing with awareness of their own biases and emotions when writing. This has led to advancements in the field of sociocultural anthropology. The Marxist and Structuralist theories are methods for gathering anthropological information are being challenged. Marxism validifies the necessity for conventional field work, exploring the intersection between empirical observation and theoretical frameworks with the aim of improving each. Lévi Straussian structuralists (Lévi Strauss 1969) are more concerned with theoretical structures.