Кіріспе

Қытай ғылыми мекемесі (708–1911)

Ханлин академиясы – 8-шы ғасырда Тан Қытайында император Сюаньцзонг Чанъань қаласында құрған жоғары білім беретін академиялық және әкімшілік институт. Ол "Әдебиет колледжі" және "Қалам орманы академиясы" деп те аударылған. Академияға мүшелік сарай үшін хатшылық және әдеби жұмыстар атқаратын элиталық ғалымдар тобымен шектелген. Оның басты міндеттерінің бірі – қытай классикасын түсіндіруге қатысты шешімдер қабылдау болды. Бұл, үміткер мемлекеттік бюрократтардың жоғары лауазымдарға тағайындалуы үшін тапсыруға тиіс императорлық емтиханның негізін құрады. Сондай-ақ, академияға сарайда жұмыс істейтін суретшілер де қатысты.

Аудармашылар бюросы

Ханлин академиясына бағынышты болған Аудармашылар бюросы Мин әулеті 1407 жылы, Чжэн Хэ Үнді мұхитына алғашқы экспедиция жасағаннан кейін құрылды. Бюро шетелдік елшілер ұсынған мәлімдемелермен айналысып, шетел тілі мамандарын даярлады. Оның құрамына жуйчжэнь, "тартар" (моңғол), корей, рююкюан, жапон, тибет, "хуйхуй" ("мұсылман" тілі, парсы), вьетнам және бирма тілдері, сондай-ақ шитиан (西天; (Санскрит, Үндістанда қолданылады)) сияқты көптеген тілдер бөлімдері кірді. 1511 және 1579 жылдары тиісінше Бабай (八百; Лаос) және тай тілдеріне арналған бөлімдер қосылды. Малакка сұлтандығында қолданылған малай тілі үшін "Малака патшалығының сөздігі" (Manlajia Guan Yiyu) 滿剌加館譯語 сөздігі жасалды. Чампа патшалығында қолданылған тіл үшін Чам тілінің сөздігі 占城館 құрылды. Цин әулеті Мин Сиигуань 四夷館-ті қайта жаңғыртқанда, "барбарлар туралы сілтемелерге сезімтал болған" маньчжулар "и" ("барбар") атауын "и" ("и тайпасы") деп өзгертті, ал Байи 百夷 ("жүз барбар") атауын Байи 百譯 ("жүз аударма") деп өзгертті. Кейіннен Цин әулеті батыс тілдерін аудару үшін құрған Тунвэнь Гуань Ханлин академиясына емес, Цзунли Ямэнге бағынды.

1900 жылғы өрт

Пекин Ханлин академиясы мен оның кітапханасы 1900 жылы Пекинде (қазіргі Пекин) Халықаралық елшіліктерді қоршау кезінде Кансу батырларының Сегіз Ұлттар Одағына қарсы күресі барысында күшті өртке түсті. 24 маусымда өрт академияға жетті:

Жалын көптеген ежелгі қолжазбаларды жойды. Академия 1911 жылғы Синхай революциясына дейін үздіксіз жұмыс істеді.