Кіріспе
Ата-бабаларға табыну үшін Синосфера монархтарына берілген өлімнен кейінгі атақтар – храм есімдері. Храм есімдері – Синосфера монархтарына ата-бабаларға табыну мақсатында берілген өлімнен кейінгі атақтар. Монархтарды храм есімдерімен құрметтеу практикасы Қытайдағы Шан әулеті кезінде басталды және содан бері, Жапонияны қоспағанда, Синосферадағы басқа әулеттік режимдер де қабылдады. Храм есімдерін дәуір атауларымен (年號), патшалық атаулармен (尊號) немесе өлімнен кейінгі есімдермен (謚號) шатастыруға болмайды. Қазіргі заманғы ғылым әдетте келесі билеушілерді храм есімдерімен атайды: Таннан Юань династиясына дейінгі қытай монархтары, Горё (1274 жылға дейін) және Жосон династияларының корей билеушілері, Ли, Тран және Кейінгі Ле династияларының вьетнамдық билеушілері (Хо және Кейінгі Тран династиялары ерекшеліктер). Өмірде монарх болып билік жүргізбеген көптеген адамдар өз ұрпақтары тарапынан монарх лауазымына көтеріліп, храм есімдерімен құрметтелді. Мысалы, Цао Цао қайтыс болғаннан кейін император ретінде құрметтеліп, Цао Вэй әулетінің Цао Пи оған Тайдзу храм есімін берді. Ал, бастапқыда храм есімі берілген бірнеше адамның атақтары кейіннен жойылды, мысалы, император Хуанның Вэйцзун храм есімін Шығыс Хан әулетінің императоры Сиань жойды. Кейбір жағдайларда, адамдар қасақана өзгертулер немесе әртүрлі тұлғалардың әртүрлі атаулар беруі арқасында бірнеше храм есіміне ие болды. Мысалы, Мин әулетінің Юнле императорына Хунси императоры бастапқыда Тайцзун деп құрмет көрсеткен, бірақ кейіннен Цзяцзин императоры оның храм есімін Чэндзу деп өзгертті. Сондай-ақ, белгілі бір аймақтың егемендігін жүргізген, бірақ басқа аймақтан храм есімін алған адамдар да болды, мысалы, Моңғол империясының Мунке, кейіннен Юань әулетінің императоры Шидзу оны Сианцзун деп құрметтеді.
Temple names are posthumous titles accorded to monarchs of the Sinosphere for the purpose of ancestor worship. The practice of honoring monarchs with temple names began during the Shang dynasty in China and had since been adopted by other dynastic regimes in the Sinosphere, with the notable exception of Japan. Temple names should not be confused with era names (年號), regnal names (尊號) or posthumous names (謚號). Modern academia usually refers to the following rulers by their temple names: Chinese monarchs from the Tang to the Yuan dynasties, Korean rulers of the Goryeo (until AD 1274) and Joseon dynasties, and Vietnamese rulers of the Lý, Trần, and Later Lê dynasties (with the Hồ and Later Trần dynasties as exceptions). Numerous individuals who did not rule as monarch during their lifetime were posthumously elevated to the position of monarch by their descendants and honored with temple names. For example, Cao Cao was posthumously honored as an emperor and given the temple name Taizu by Cao Pi of the Cao Wei dynasty. Meanwhile, several individuals who were initially assigned temple names had their titles revoked, as was the case for Emperor Huan, whose temple name, Weizong, was abolished by Emperor Xian of the Eastern Han dynasty. In other cases, numerous individuals were honored with more than one temple name by intentional changes or being accorded different titles by different individuals. For instance, the Yongle Emperor of the Ming dynasty was originally honored as Taizong by the Hongxi Emperor, but his temple name was later amended to Chengzu by the Jiajing Emperor. There were also instances of individuals ruling as the sovereign of a particular realm but being accorded a temple name by another realm, as was the case for Möngke of the Mongol Empire, who was later honored as Xianzong by Emperor Shizu of the Yuan dynasty.
Этимология
"Дималыс атауындағы" ғибадатхана (廟號) – әрбір әулеттің ата-бабаларын құрметтеу үшін салған ұлы ғибадатханаларға (太廟) сілтеме жасайды. Әрбір монархтың дималыс атауы сол монархтың әулеттік тақташасында тіркелген.