Кіріспе
Диск әлемі романдарының ойдан шығарылған кейіпкері Моист фон Липвиг – Терри Пратчетттің Диск әлемі сериясының кейіпкері. "Өзгерген алдаушы" ретінде танылатын және серияның маңызды кейіпкерлерінің бірі фон Липвиг "Пошта жолымен", "Ақша табу" және "Бұғыны көтеру" романдарының басты кейіпкері болып табылады.
Moist von Lipwig is a fictional character from Terry Pratchett's Discworld series. A "reformed con man" who is one of the major characters of the series, von Lipwig is the protagonist of the novels Going Postal, Making Money, and Raising Steam.
Өмірбаян
Прачетт фон Липвигтің терең тарихына тоқталмайды, ол Үбервальдтағы Липвиг қаласында дүниеге келді, онда ол ерте жасында ата-анасынан айырылды. «Почтаға жіберу» романында ол мектепте зорлық көргендігі және саяхаттап алаяқтықпен айналысу үшін қашқандығы айтылады. Ол сенімсіз баяндаушы болғандықтан, оқырман оның өмірінен алынған кейбір мәліметтердің рас екеніне көз жеткізе алмайды, мысалы, оның жасы және қасиетсіз империяның құлауын бастан өткергені туралы нақты мәлімет жоқ. Ол ерекше көзге түспейтін сыртқы келбетке ие, сондықтан кейіпкерлер оны тез ұмытады. Роман персонаждары оның бойы, сыртқы түрі және жасы туралы әртүрлі пікір білдіреді, ол бұл мүмкіндікті пайдаланып, жалған көзілдіріктер мен құлақ шашынан жасалған топтар сияқты түрлі маскировкалар киеді. Тұтқындалғанға дейін ол көптеген лақап аттар қолданады және қолжазуды шеберлікпен жасай біледі.
Мемлекеттік қызмет
"Поштаға бара жатқанда" Анк-Морпорктың патрициясы лорд Ветинари Липвигтің асылудан аман қалуын қамтамасыз етті. Липвиг оянғанда Ветинари оған Анк-Морпорктың пошта бас директоры лауазымын ұсынды, оны Липвиг өз еркімен қабылдауы не қабылдамауы мүмкін еді (баламасы, негізінен, қайтадан өз еркімен өлім). Сол кезде қаланың пошта қызметі ұзақ уақыттан бері тоқтап тұрған еді, қалған екі қызметкер күнделікті еш пайдасы жоқ істермен айналысып жүрді. Оны қайта жандандыру жұмысы Ветинаридің төрт кеңсе қызметкерінің өмірін алды, ал бәсекелес және аяусыз корпоративтік Clacks желісі, Grand Trunk Clacks Company, Ричер Гилт атты алаяқпен басқарылды. Липвиг адал жұмысқа арамзалық принциптерін қолдану арқылы пошта қызметін қайта жандандырады, пошта маркасын енгізеді және Гилттің алаяқтық әрекеттерін әшкерелеу арқылы Grand Trunk Clacks компаниясының құлдырауына себепкер болады. "Ақша табу" романында Clacks желісін Анк-Морпорк пошта қызметі басқарады. Моист пен Пошта кеңсесі "Дүркіретін бу" романында шағын эпизодтық рөлде көрінеді. Командир Ваймс Анк-Морпорк поштасының Кум аңғарындағы шайқасты еске алу үшін екі түрлі марка жинағын шығарғанын байқайды, біреуінде карликтер шайқасты жеңіп тұр, екіншісінде тролльдер, және ол "Поштадағы бұршақ миы" деп ашуланып айтады (вероятно, ол Стенли, маркалар бөлімінің басшысы туралы айтып отыр, оның бұршақпен өсірілгені белгілі). Ол сондай-ақ, жарылғыш болуы мүмкін көкөніс иісі бар желімі бар көкөніс маркасын да атайды, оның үлгілерін капрал Ноббс күзеттің тәркілеген заттарынан ұрлап алған. "Ақша табу" романында Моист өте беделді және өзінің еңбегі үшін көптеген сыйлықтар мен марапаттарға ие болады. Ол қызықты болу үшін өзінің кеңсесіне бұрылып кіреді. Патриций Моистке Анк-Морпорктың Корольдік банкін және оның артындағы Корольдік монетахананы басқаруды ұсынады. Ол бұл ұсыныстан бас тартады. Ветинари оны "Поштаға бара жатқанда" сияқты жұмысқа мәжбүрлемейді, өйткені ол Моисттің ақырында оны қабылдайтынын біледі. Моист мұны Ветинаридің поштада жұмыс істеуден жалыққандығын айтқандарына қарамастан жоққа шығарады. Алайда, банк төрағасы барлық акцияларын өзінің иті, мырза Фусспотқа қалдырады (осылайша иттің банктің жаңа төрағасы болуына себеп болады) және итті Моистке қалдырады. Қасқырлар гильдиясы жағдай туралы хабардар болып, Моист жұмыстан бас тартса немесе мырза Фусспот өлтірілсе, оны өлтіруге келісімшарт жасайды. Сондықтан ол банк үшін жауапкершілікке ие болады. Моист Корольдік монетахананың шебері болады, Анк-Морпоркқа қағаз ақшаны енгізеді және банкті революциялайды, сонымен бірге оны директорлар кеңесінде отырған ашкөз Лавиш отбасының қолынан сақтайды. Романның соңында Моистті Бас салық жинаушы лауазымына тағайындау ұсынылады. "Дүркіретін бу" романында бу локомотивтері ойлап табылады және лорд Ветинари мен Анк-Морпорк және Сто жазығының гигиеналық теміржол компаниясы Женеваға дейінгі теміржол желілерін салу жоспарларын жасады. Моистке алдымен теміржол құрылысына қажетті жерлерді сатып алу немесе иелену туралы келіссөздер жүргізу тапсырылады, бірінші кезекте Сто жазығында, кейіннен Квирмде. Қас-қабаттың патшасына қарсы төңкерістен кейін, Рис Риссон, Моист Шмалцбергке теміржол салудың логистикалық қиын міндетін орындауы керек. Моист бұл тапсырманың мүмкін еместігіне қатысты наразылық білдіргеніне қарамастан, ол сәттілікке жетеді және Төменгі патша аз қарсылықпен билікке қайта оралады. Вилинус өткелінде Моист құпия түрде және рұқсатсыз Анк-Морпорктың Умиан големдерін (ақша табуға әкелінген) пайдаланып, өзеннен пойызды өткізгені болжамдалады. Сапарға қатысқандардың барлығына құрмет пен медальдар берілсе, Моистке тірі қалуға рұқсат етіледі.
Жеке өмір
Моист фон Липвиг «Поштаға бара жатқанда» Адора Белл Диерхартпен танысып, оған унауды бастайды. «Ақша табу» арқылы олар келісімге келеді. Диерхарт Липвигтің өмірінде маңызды рөл атқарады, себебі онымен қарым-қатынас жасау оған өмірінде қажетті қауіпті қызығушылықты сыйлайды. Ол кеткен кезде, ол биік ғимараттарға шығу, күшті жұтыну сияқты түрлі қауіпті іс-әрекеттер жасауға тырысады. Липвиг нақты бір құдайға сенуші емес. Дегенмен, «Поштаға бара жатқанда» жасаған алдауы Аноя құдайының танымалдығын күрт арттырды. «Ақша табу» романында ол оған жаңа танымалдылығы үшін қарызы бар деген негізде дұға етеді. «Жұмды көтеру» романында Моист пен Адора Белл үйленгені және қазір Анкхтың Скуон даңғылында (Анкх герцогы мен герцогинясы Сэм мен Сибил Ваймс тұратын аймақта) тұратыны айтылады. Моист Корольдік Анк Морпорк пошта кеңсесі мен Корольдік Монетхана және Банкті басқара береді, ал Адора Белл Клэкс басшысы болып, оны тең мүмкіндіктер беретін жұмыс берушіге айналдырды, сондай-ақ големдер мен гоблиндерді де жұмысқа алды.
Теледидарлық бейімдеу
Sky телеарнасының "Going Postal" бейімделуінде фон Липвиг рөлін актер Ричард Койл сомдады. Койл сонымен қатар Audible бейімдеген Диск әлемі романдарының "Моист фон Липвиг" сериясын оқу арқылы дауыстауға тартылды.
Қабылдау
Персонаж 2013 жылы The Daily Telegraph газетінің Discworld әлемінің ең үздік он кейіпкерінің тізіміне енді; Тим Мартин бұл кейіпкердің "Пратчеттке қазіргі мәдениетті өткір сатирамен сынауға мүмкіндік беретінін" айтады. Патрик Несс "The Guardian" газетіндегі "Ақша табу" туралы шолуында фон Липвигті "қалалық институттарды қызықтыру үшін" жазылған "жаңа кейіпкер" деп сипаттады. Джим Шанахан Пратчетттің туындыларына арналған тарауда оны "технологиялық өзгерістерді қозғаушы" "өзгерген алаяқ" деп сипаттайды. Мишель Уэст "Фантазия және ғылыми-фантастикалық журналдағы" "Поштаға бару" туралы шолуында фон Липвигті "Ваймстің антонимі" деп сипаттайды; ол сенімді адам емес, оған көп мүмкіндік бермейтін әлемге сенуді жек көреді; ол еш нәрсеге сенбейтін адам. Міне, кітапты оқығаннан кейін қандай әсер алатынымыздың бір себебі осы". Kirkus Reviews "Ақша табу" туралы шолуында фон Липвигті "шағын қылмыскер, бірақ батыр" деп сипаттайды.