Кіріспе

Британдық телесериал
1996 жылғы телесериал

Neverwhere – Нил Гейманның 1996 жылы BBC 2 арнасында тұңғыш рет көрсетілген қалалық фантастикалық телесериалы. Сериал "London Below" деп аталатын, жақсы таныс "London Above" қаласымен қатар бар сиқырлы әлемде өрбиді. Оның авторы – Нил Гейман мен Ленни Генри, режиссерлік жұмысын Деви Хамфрис жүзеге асырды. Гейман сериалды 1996 жылдың қыркүйегінде жарық көрген романға негіздеді. Сериал мен кітап Джин Вольфтың "Free Live Free" романынан шабыттанды.

Сюжет

Лондонда тұратын шотланд Ричард Мейхью бір түні көшеде Дор есімді жарақат алған қызға кездеседі. Қалыңдығының қарсылығына қарамастан, ол оған көмектесуге бел буады; осылайша ол Жердегі өмірден қол үзгендей болады және тек "Жер астындағы Лондонның" тұрғындары үшін ғана нақты адамға айналады, ал оның тұрғындары "Жоғарғы Лондонның" халқы үшін көрінбейді деуге болады. Ол пәтерінен, жұмысынан айырылып, санасын жоғалта жаздап, Лондонның төменгі жағын аралап, бәрін түсінуге, қайта оралу жолын табуға және Дорға қатыгез жалдамалы кісі өлтірушілерден аман қалғанша көмектесуге тырысады. Жер астындағы Лондонның таныс атаулары жаңа мағынаға ие болады: мысалы, Knightsbridge – "Түннің көпіріне" айналады, оның қараңғылығы адам өмірін құрбан етеді; Ислингтондағы Періште – шын мәнінде періште. Жер астындағы Лондон – канализацияның ішінде және астында жатқан параллель әлем. Оның тұрғындары – үйсіздер ғана емес, сонымен қатар басқа заманнан келген адамдар, мысалы, рим легионерлері мен орта ғасыр монахтары, ал фантастикалық және ойдан туған кейіпкерлер де бар.

Өмірбаян

Бұл оқиғаның идеясы Геймен мен Генридің мүмкін болатын телесериал туралы әңгімесінен туындады. Генри Лондондағы үйсіздердің тайпалары туралы оқиғаны ұсынды. Гаймен бастапқыда үйсіздерді "тартымды" көрсету жастардың кейіпкерлерге еліктеуіне себеп болуі мүмкін деп ойлағандықтан, осы қадамға баруға кедергі келтірді, бірақ оқиғаны шындықтан алшақтату арқылы бұл әсерден қашуға болатынына шешім келді. "Ешқайда" (Neverwhere) сыртқы түрі үшін сынға ұшырады. Бірнеше мәселенің ішінде, бастапқыда бюджеттік себептермен видеоға түсіру жоспары болған, ал кейіннен түсірілген материалды фильмге түсірілгендей көрсету әрекеті жатты. Vertigo кейіпкер, Маркиз де Карабасты, телесериал мен радиода Африка диаспорасынан шыққан адам ретінде бейнелегеннен, нақты өмірде кездеспейтін қара түсті теріге ие жандарға айналдырды. Комикс романның негізінде жасалған адаптация, ал түпнұсқа телесериалдан емес. Сондықтан кейіпкерлер мен оқиға орындары көбінесе сериалдағыдай емес. Сериалды DC Comics-тің Vertigo баспасы шығарды. Жиналған том да Vertigo баспасынан 2007 жылдың ақпан айында жарық көрді.

Сахна

2006 жылы жазушы және актриса Ив Батлер мен режиссер Саша Трэвис жасаған романның әлемдік премьералық сахналық бейімделуі Саваннадағы Саванна актерлік театры, Джорджия штатында қойылды. 2008 жылы романның сахналық бейімделуі Иллинойс штатының Эванстон қаласындағы Актерлер гимназиясы тарапынан жасалып, орындалды. 2010 жылы Чикагодағы Lifeline театры Роберт Каузларичтің адаптациясын қойды. Сегіз апталық көрсетім өте сәтті болғандықтан, оны тағы төрт аптаға ұзартты. Пьесаны Нил Гейман және түпнұсқа BBC сериалының авторы Ленни Генри осы ұзарту кезінде тамашалады. 2012 жылдың ақпан айында Калгаридегі Mob Hit Productions театр компаниясы Кауцларичтің адаптациясын екі апта бойы қойды. 2011 жылдың мамыр айында Кауцларичтің адаптациясының алғашқы мектептік қойылымы Орегон штатының Портленд қаласындағы Солтүстік-Батыс академиясында өтті. 2013 жылдың ақпан айында Кауцларичтің адаптациясы Нью-Йорк штатының Локуст-Вэллидегі Friends Academy-де қойылды. 2013 жылдың 5 сәуірінде Лос-Анджелестегі Sacred Fools Theater Company Кауцларичтің адаптациясының американдық Батыс жағалауындағы премьерасын өткізді. Бастапқыда 11 мамырға дейін жалғасу жоспарланған, бірақ танымалдылығына байланысты тағы екі аптаға ұзартылды. Пьесаны Нил Гейман көрді. 2013 жылдың тамызында Вашингтон, Колумбия округіндегі Rorschach Theatre компаниясы Kickstarter арқылы сәтті өткен кампаниядан кейін Кауцларичтің адаптациясын қойды.

Фильм

2009 жылы фильмге арналған сценарий жазылды және The Weinstein Company компаниясы оны сатып алу құқығын алды. Содан бері жоба тоқтатылып, дамытылмады.

Радио

2013 жылдың наурызында BBC Radio 4 және BBC Radio 4 Extra арналарында алты бөлімді радиоспектакль алғаш рет эфирге шықты, оны Дирк Маггс жазды, ал режиссураны продюсер Хизер Лармурмен бірлесіп жүзеге асырды. Кітап қолтаңбасы кезінде Гайман оның 2013 жылдың соңында сатылымға түсетінін мәлімдеді. Радиоспектакльде Джеймс Макэвой Ричард Мейхью, ал Натали Дормер Леди Дор рөлінде ойнады.

Жалғасы

2014 жылдан бері Гейман "Жеті әпке" кітабына соқпақ болуы мүмкін екенін айтты, ал кейін 2017 жылы оны жазып жатқанын растады. "Маркиз қалай пальтосын қайтарып алды" - Нил Гейманның "Neverwhere" әлеміндегі қысқа әңгімесі. Ол Гарднер Дозоис және Джордж Р.Р. Мартин құрастырған "Rogues" әңгімелер жинағында жарияланды. "Audible" оны аудиодрама ретінде де шығарды.