Кіріспе
Австралиялық судья, заңгер сэр Гарри Талбот Гиббс (7 ақпан 1917 – 25 маусым 2005) 1970 жылдан 1981 жылға дейін Австралия Жоғарғы Сотының мүшесі болғаннан кейін, 1981 жылдан 1987 жылға дейін Австралия Жоғарғы Сотының Бас судьясы қызметін атқарды. Ол Австралияның көрнекті федералистік судьяларының бірі ретінде танымал болды, бірақ 1982 жылғы «Куоварта Бжелке Петерсенге қарсы» және «Одақтастыққа қарсы Тасмания» істері сияқты шешімдер кезінде штаттардың есебінен Одақтастықтың өкілеттіктерін кеңейткен кезде Жоғарғы Сот төрағасы болды. Гиббс екі жағдайда да көпшілік шешіммен келіспеді. 2012 жылдың 3 тамызында Квинсленд Жоғарғы Соты кітапханасы Сэр Гарри Гиббс құқықтық мұра орталығын ашты. Бұл Квинслендтегі өзінің түріндегі жалғыз құқықтық мұражай және Сэр Гарри Гиббстің өмірі мен мұрасына арналған тұрақты көрмеге ие.
the jurist
Sir Harry Talbot Gibbs (7 February 191725 June 2005) was Chief Justice of the High Court of Australia from 1981 to 1987 after serving as a member of the High Court between 1970 and 1981. He was known as one of Australia's leading federalist judges although he presided over the High Court when decisions such as Koowarta v Bjelke Petersen in 1982 and Commonwealth v Tasmania expanded the powers of the Commonwealth at the expense of the states. Gibbs dissented from the majority verdict in both cases. On 3 August 2012, the Supreme Court of Queensland Library opened the Sir Harry Gibbs Legal Heritage Centre. It is the only legal heritage museum of its kind in Queensland and features a permanent exhibition dedicated to the life and legacy of Sir Harry Gibbs.
Карьерасының алғашқы жылдары (1917-1970)
Гарри Талбот Гиббс Ыпсуич грамматикалық мектебінде, кейін Квинсленд университетінің Эммануэль колледжінде білім алды, онда ол Квинсленд университеті студенттік одағының президенті болды. 1937 жылы ол осы колледжді құрметпен бітіріп, 1939 жылы заң бакалавры дәрежесін алды. Сол жылы ол адвокаттыққа қабылданды, бірақ оның заңгерлік мансабы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде үзіліске ұшырады. Ол 1942 жылдан 1945 жылға дейін Австралия әскери күштерінде және Папуа-Жаңа Гвинеядағы Екінші Австралия императорлық күштерінде қызмет етті, капитан шеніне жетті. 1944 жылы ол Мюриэл Даннға үйленді, олар үш қыз бен бір ұл (Барбара, Мэри, Маргарет және Гарри) тәрбиеледі. Оның кіші інісі Уайли Гиббс 1960-шы жылдары федералды либералдық партияның парламенттік депутаты болды. Папуа-Жаңа Гвинеядағы қызмет кезінде Гиббс оның құқықтық жүйесіне қызығушылық танытып, зерттеулерінің нәтижесінде заң магистрі дәрежесін алды. Соғыс аяқталғаннан кейін ол заңгерлікпен айналысып, 1957 жылы Корольдік кеңесшісі болып тағайындалды, сонымен қатар Квинсленд университетінде заң пәнін оқыды. Гиббс 1961 жылдың 8 маусымынан 1967 жылдың 24 маусымына дейін Квинсленд Жоғарғы сотының судьясы қызметін атқарды. Ол Квинсленд университетінің заң факультетін бітірген алғашқы түлек болды. 1963 жылы Гиббс Квинсленд Жоғарғы сотының кітапхана комитетінің төрағасы болып тағайындалды және 1967 жылға дейін осы лауазымда қалды. Ол Конституцияның 51-бабының (xx) тармағына сәйкес корпорациялардың өкілеттіктерін едәуір кеңейткен маңызды сауда практикасы ісіне қатысты. Ол азшылықта болды. 1974 жылы қарастырылған Курран ісінде Гиббс салықты азайту схемасының заңдылығын қолдаған көпшілік шешімге қатысты. Осындай схемалардың көбеюіне байланысты Джон Ховард қазынашы ретінде ретроспективті заңнаманы енгізді, ол кейіннен парламентте қабылданды. 1975 жылғы AAP ісі Конституцияның 81-бабындағы ассигнованиелік өкілеттіктердің және Конституцияның 51-бабының (xxxix) тармағындағы қосымша өкілеттіктердің мәнін зерттеді. Ассигнованиелік заң (No 1) әлеуметтік даму жөніндегі аймақтық кеңестерге гранттар беру үшін Австралия көмек жоспарына белгілі бір соманы бөлуді көздеді. Виктория үкіметі одақтың мұндай мақсаттар үшін заң шығару өкілеттігіне қарсы шықты. Өзінің жеке пікірінде судья Гиббс 61-баптың сөздері "Егемендіктің заңнамалық құзыретінен толығымен тыс мәселелер бойынша атқарушы орган әрекет ете алмайтындығын анық көрсетеді" деп мәлімдеді. Гиббс 1981 жылғы DOGS ісіндегі 6:1 көпшілік шешімге қатысты, онда мемлекеттің мемлекеттік емес мектептерге қаржылық көмек көрсетуге құқығы бар екені анықталды.
Жоғары соттың бас судьясы (1981-1987)
1981 жылы сэр Гарфилд Барвиктің зейнетке шығуынан кейін Гиббс Бас судья болып тағайындалды. Оның қарауына түскен алғашқы маңызды іс – 1982 жылы шешілген Куварта Бьелке Петерсенге қарсы сот ісі. Бұл іс 1975 жылғы нәсілдік дискриминацияға қарсы заңды қолдады, ал соттың көпшілігі сыртқы істер жөніндегі билік Австралияға нәсілдік дискриминацияның барлық түрлерін жою жөніндегі конвенция бойынша міндеттемелерін орындау нәтижесінде мұндай заңнаманы қабылдауға мүмкіндік береді деп шешті. Гиббс келіспеді, ол Қауымдастықтың мұндай билігі тек басқа мемлекеттермен қарым-қатынаста ғана болуы мүмкін және басқа мемлекеттермен жасалған шарт "халықаралық сипатта" болған жағдайда ғана қолданылуы тиіс деп санды. Сыртқы істер жөніндегі билік 1983 жылы Тасманияға қарсы Комонвелл ісінде, «Тасмания бөгеттері ісі» ретінде белгілі болған істе одан әрі кеңейтілді. Жоғарғы сот Тасмания үкіметінің Франклин өзенінде бөгет салуын тоқтату мақсатында, Дүниежүзілік мұра нысаны мәртебесіне ұсынылған 1983 жылы Қауымдастық Парламенті қабылдаған Дүниежүзілік мұра нысандарын қорғау туралы заңды қолдады. Соттың көпшілігі сыртқы істер жөніндегі билік Дүниежүзілік мәдени және табиғи мұраны қорғау жөніндегі конвенцияға сәйкес Қауымдастық Парламентіне мұндай заңды қабылдауға мүмкіндік береді деп шешті. Гиббс тағы да келіспеді, сыртқы істер билігін қолдану Австралияның федерациялық статусымен шектелуі керек деп санды және егер Австралия Конституциясының 51-бабы бойынша Қауымдастыққа тым көп билік берілсе, ол «федералды тепе-теңдікті» бұзады. Гиббстің Бас судьялық қызметінің соңғы кезеңінде Жоғарғы сот судьясы Лайонель Мерфиге қатысты тәртіпсіздіктер туралы айыптаулар басым болды. «The Age» газеті 1984 жылдың ақпанында Мерфи мен NSW адвокаты Морган Райан арасындағы әңгімелердің көшірмелерін жариялады, бұл екеуінің дұрыс емес қарым-қатынаста болғанын көрсетті. Бұл мәселені зерттеу үшін Сенаттан екі комитет құрылды, сонымен қатар Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Стюарт Корольдік комиссиясы жазбаларды зерттеді. Мерфинің ақталуына әкелген ұзақ сот процесі басталды. Стюарт Корольдік комиссиясы Мерфи мен Райан арасындағы құпия әңгімелерді жариялаған кезде, Гиббс Корольдік комиссияның есебін оқып шығуын талап етті және Қауымдастықтың бас прокуроры Лионель Боуэнге кейбір судьялар 1986 жылы Мерфимен бірге отыруға наразылық білдіруді жоспарлап отырғанын хабарлады. 1986 жылы Лионель Боуэн үш зейнеткер судьядан тұратын Парламенттік сауал комиссиясын құрып, бұл талаптарды зерттеді. Алайда, бұл комиссия көп ұзамай тоқтатылды, өйткені Мерфинің операция жасауға келмейтін қатерлі ісігі бар екенін мәлімдеді. Гиббстің қатаң кеңесіне қарамастан, Мерфи 1986 жылы қайтыс болғанға дейін бір апта судья болып қызмет етті. Гиббс 70 жасқа толғанда міндетті түрде зейнетке шығып, Австралияның Жоғарғы сотын қалдырды. Ол сэр Гарфилд Барвиктің Бас судья ретіндегі даулы кезеңінен кейін бейбітшілікке жеткізуші ретінде кеңінен танылды. Ол сондай-ақ халықаралық беделге ие болды, Лорд Деннинг «Мен оны сіздің бас судьяларыңыздың ең ұлыларының бірі деп санаймын, тіпті сэр Оуэн Диксонмен де бәсекелесе алады» деді.
Зейнетақы (1987-2005)
Жоғары соттан зейнетке шыққаннан кейін Гиббс бірнеше маңызды лауазымдарда қызметін жалғастырды. 1987 жылы ол Квинсленд университетінде «Тұрғын судья» болып жұмыс істеді. 1989 жылы Квинсленд Жоғарғы сотынан судья Анджело Вастаның қызметтен алынуына байланысты Парламенттік судьялар комиссиясының төрағасы болды. 1988 мен 1999 жылдар аралығында Кирибати апелляциялық сотының вице-президенті, ал 1987 мен 1991 жылдар аралығында Ұлттар Достастығының қылмыстық заңын қарау тобының төрағасы қызметін атқарды. Бұған қоса, ол Қоғамдық қажеттіліктер және жоғары кернеулі электр желісін дамыту жөніндегі комиссияны басқарды. 1990 жылдардың басында Гиббс Австралияның конституциялық монархиясын қорғау мақсатында құрылған Австралиялықтардың Конституциялық Монархия үшін (ACM) ұйымын құруға белсенді қатысты. Қозғалыстың негізін қалаушы ретінде ол ACM хартасына қол қойды және оның Негізгі кеңесінің мүшесі болды. Австралия қоғамындағы Корольдіктің рөлі туралы оның нанымы оны 1999 жылғы конституциялық референдумда «ЖОҚ» деп дауыс беруді қолдауға итерді. Гиббстің осы саладағы белсенділігі ACM-мен ғана шектелмеді. 1992 жылы ол Сэмюэл Гриффит қоғамының президенті болып тағайындалды. Ол «Конституцияны қайта жазу» деген тақырыпта баяндама жасап, қоғамның бағытын анықтады. Гиббстің қазасы оның кремациясынан кейін ғана, 2005 жылғы 28 маусымда Сиднейде болды. Оның қабірге қойылған сөздерін оның бұрынғы көмекшісі Дэвид Джексон QC оқыды. Өмірінің соңында ол өзінің құрметіне мемлекеттік аза тұру рәсімі өткізілмеуін қатаң түрде талап еткен еді.
Құрметтер
Гарри Гиббс 1970 жылғы 22 қыркүйекте Британ империясы орденінің кавалер-командоры (KBE) атағымен марапатталды. 1972 жылы ол жеке кеңесші болып тағайындалды және жеке кеңестің сот комитетінде он үш рет отырды. 1981 жылғы 3 сәуірде ол Киелі Михаил және Киелі Георгий орденінің Ұлы крестінің иегері (GCMG) болды. 1987 жылғы Королеваның туған күніне арналған наградалар салтанатында ол Австралия орденінің серігі (AC) болып тағайындалды.