Кіріспе

Ағылшын тіліндегі грамматикалық ерекшеліктері бар көмекші етістіктердің шағын жиынтығы.

Ағылшын тіліндегі көмекші етістіктер – ағылшын тіліндегі модальді көмекші етістіктер мен басқа да бірнеше етістіктерді қамтитын шағын жиынтық. Көптеген адамдар ағылшын тіліндегі көмекші етістіктердің өздеріне тән мағынасы жоқ екеніне және олардың ілеспе етістіктердің мағынасын өзгертетініне сенеді. Алайда, қазіргі лингвистер оларды семантикалық емес, грамматикалық қасиеттеріне сүйене отырып көмекші етістіктер деп жіктейді: олардың арасында сұраулы баяндамалы сөйлемдерде өзінің түйін сөзімен орын алмастыруы (Джон келді ме?) және «not» сөзін қосып немесе (өте сирек жағдайларды қоспағанда) теріс жалғау арқылы жоққа шығарылуы (ол келмеді) жатады.

Тұжырымдаманың тарихы

Ағылшын тілін сипаттағанда, "көмекші" деген сөз бұрын тілдің кез келген түзілімдік немесе бағынышты элементтеріне, мысалы, префикстерге, препозицияларға қолданылатын. Егер етістерге қатысты айтсақ, оның мағынасы бастапқыда өте шамалы болған және мағынасы әртүрлі болды.

Бастылар ретінде көмекші етістіктер

Қазіргі заманғы грамматикалар көмекші етістіктер тізіміне қатысты маңызды айырмашылықтар көрсетпейді, бірақ олар осы ұғымды нақтылады және 1969 жылы Джон Росс алғаш ұсынған идеяға сәйкес, көмекші етістікті "негізгі етістікке" бағынышты деп емес (педагогикалық грамматикалар сақтап келе жатқан түсінік), ал етістік фразасының басы ретінде қарастыруға бейім. Мысалдар: "Ағылшын тілінің Кембридж грамматикасы" және Бас Артстың "Оксфорд заманауи ағылшын грамматикасы". Бұл "Мен жүзе аламын" деген сөйлемнің төмендегі ағаш диаграммасында көрсетілген. Сөйлемде I ат сөз тіркесі және көмекші етістік can басқаратын VP етістік фразасы бар. VP-де сондай-ақ бас VP-сі бар қосымша сөйлем бар, ал бас етістік – жүзу.

NICER: Қайталау

Екі адам дауласып жатқанда, біреуі екіншісінің айтқанын жоққа шығару үшін көмекші етістіктен кейін бірден стреспен айтылған "да" немесе "со" сөздерін қолдануы мүмкін. Мысалы, үй тапсырмасын орындамағаны туралы естіген бала "Мен де орындадым" деп жауап қайыруы мүмкін. (Дегенмен, бұл АҚШ ағылшын тіліне тән. Британдық ағылшын тілінде "indeed" қолданылады. Родни Хаддлстон "Ағылшын тілінің Кембридж грамматикасында" бұл пікірге қарсылық білдіреді. Тарихи тұрғыдан "to" инфинитивінің пайда болуы мен таралуы туралы кітабында Беттелу Лос Пуллумның бұл сөздің көмекші етістік екендігіне қатысты дәлелдерін "нақты" деп бағалайды. NICER қасиеттері тұрғысынан, "Барудың қажеті жоқ" сияқты мысалдар "to" сөзінің жоқтығын теріске шығаруға мүмкіндік беретінін көрсетеді. Инверсия, "not" қысқартуы және қарсылық тек толық етістік формаларына қатысты, ал "to" осыған ие емес деп саналады. Қарсылық білдіру мүмкін болмаса да, ол эллипсиске жол береді: Мен қаламаймын.