Кіріспе

Неміс католик діни қызметкері Карл Лейзнер (28 ақпан 1915 жылы Рис қаласында дүниеге келген – 12 тамыз 1945 жылы Планегг қаласында, Германияда қайтыс болған) Дахау концлагерінде тұтқындалған Рим-католик діни қызметкері. Ол одақтас әскерлер босатып алғаннан кейін көп ұзамай туберкулезден қайтыс болды. Шейіт деп жарияланып, Папа Иоанн Павел II 1996 жылғы 23 маусымда мақамына көтерді.

Өмір

Лейснер 1915 жылғы 28 ақпанда бес баланың үлкені ретінде дүниеге келді. Алты жасында отбасы Рейн өзенінің төменгі ағысындағы Клив қаласына көшті, онда оның әкесі мемлекеттік қызметкер болып жұмыс істеді. Ол мектепке барып, 1934 жылы гимназияны бітірді. Жастық шағында ол шіркеу қызметкері болды және жоғары мектеп капелланының ұсынысымен католик жастар тобын құрды. Бұл жастар тобы дұға етуді табиғатта демалу, кемпингке бару және велосипед тебу сияқты іс-шаралармен үйлестірді. Лейснер табиғи лидерлік қабілеттерге ие болды және 1930 жылдары жастардың жетекшісі атанды, сол кезде нацистер барлық жастар ұйымдарын бақылауға тырысып жатқан еді. Нацистердің араласуынан сақтану үшін Лейснер тобымен жиі Голландия мен Бельгияға кемпингке шығарды. 1934 жылы он тоғыз жасқа келгенде Лейснер Мюнхендегі семинарияға түсіп, Мюнстер епископы Клеменс Август фон Галеннің епархиялық жастар жетекшісі болып тағайындалды. Ол алты ай міндетті шаруалық жұмыста жұмыс істеді, сол кезде нацистердің қарсылығына қарамастан, әріптестері үшін жексенбілік мисса өткізді. Гестапо оның үйін тінту жасап, күнделіктері мен қағаздарын тәркіледі. Мұқият сақталған бұл құжаттар рухани жас жігіттің қалай діни лидерге айналғанын көрсетеді. 1939 жылғы 25 наурызда Гален Лейснерді диакен етіп тағайындады. Лейснер бастапқыда Заксенхаузен концлагеріне қамалды, бірақ 1940 жылғы 14 желтоқсанда Дахау концлагеріне ауыстырылды, онда ол 22 356 нөмірлі тұтқын болды. Диакен болғандықтан Лейснер дін қызметкерлерінің блогына орналастырылды. Тұтқындар көбінесе қар мен жаңбыр астында сыртта жұмыс істеуге мәжбүр болды, содан кейін ылғал киімдерін киіп ұйықтауға мәжбүр болды. Суық ауа райы, нашар тамақ пен қатал қарау туберкулезбен ауыратын адам үшін қауіпті комбинация болды. Осындай жағдайлар Лейснердің ауруын күшейтті. Бір күні екі гестапошы оны ұрып, есінен айырды және ол бірнеше сағат шатыр еденінде жатты. 1942 жылдың наурыз айына қарай ол қан түкіріп, медициналық тәжірибелер жүргізілетін медпунктқа хабарлауға мәжбүр болды. Оны 100-ден астам туберкулезбен ауыратын науқас жиналған бөлмеге жапты. Дахауда ауруды емдеуге ешқандай тырысқан жоқ және науқастарға көңіл көрсету өте аз болды. Медпунктті тексеру кезінде, емделмейтін деп саналған науқастар өлім жазасына кесілді. 1944 жылғы 17 желтоқсанда, Гаудете күні, француз епискобы Габриэль Пиге оны жасырын түрде дін қызметкері етіп тағайындады. Тағайындауға қажетті құжаттар мен басқа да қажетті заттарды "Мади", "Дахау періштесі" аталған Жозефа Мак есімді жас әйел лагерьге контрабандалық жолмен әкелді. (Мак кейін Мюнхендегі Нотр-Дам мектебінің қарындасы болды, оны Мария Имма деп атады.) Түрмедегі протестант пасторлары осы оқиғаны ұйымдастыруға көмектесті, ал еврей скрипкашысы казармалардың жанында музыка ойнап, назарды аударды. Жаңа тағайындалған дін қызметкері тек бір мисса өткізді және қатты ауырғандықтан, алғашқы миссасын бір аптадан астам уақытқа кейінге шегерді. 1945 жылғы 4 мамырда Дахау азат етілгенде Лейснер Мюнхенге жақын Планегг қаласындағы санаторийге жеткізілді. Ол бірнеше айдан кейін, 1945 жылғы 12 тамызда қайтыс болды. Лейснердің денесі Кливке жеткізіліп, 1945 жылғы 20 тамызда жергілікті зиратқа жерленді. Оның денесі 1966 жылы Ксантен соборының криптасына қайта жерленді.

Қасиетті деп жариялау

1996 жылы Берлинге сапар жасағанда Иоанн Павел II папасы Лейснерді католик діні үшін шейіт деп мойындап, оны тағы бір нацизмге қарсылас Бернхард Лихтенбергпен бірге мақамына көтерді. Оның мереке күні 12 тамыз. Лейснерді қасиетті деп жариялау процесі әлі аяқталған жоқ.

Медиа

Лейснер туралы ағылшын тілінде бірнеше еңбек жарық көрді. Олардың бірі – Отто Пиестің 1957 жылы жарық көрген «Ота Карлдың жеңісі». Бұл «Стефан бүгін» (Stephanus heute) және «Карл Лейзнер, дін қызметкері және құрбандық» (Karl Leisner, Priester und Opfer) еңбегінің аудармасы болды. «The Hour of St. Francis» бағдарламасы үшін сол атпен радио драмалық бейімдеу дайындалды. 1984 жылы Санкт-Полдың қыздары сол атпен жарты сағаттық деректі драманы бейнекассетада шығарды.

Лейснер және Шенштатт

Карл Лейзнер жасөспірім шағында Шенштадт қозғалысымен танысып, болашақ Мюнстер епискобы Генрих Тенхумберг кіретін Шенштадт тобының мүшесі болды және өмірінің соңына дейін сол топта болды. Шенштадттағы түпкілікті ғибадатханада Біздің Анамызбен жеке кездесудің сирек, бірақ терең сәттері Карл Лейзнер үшін оның шақыру жолындағы шешуші кезеңдер болып қала берді. "Христос – менің құштарлығым" деген идеалмен жетеледі, ол діни округтың жастарында жұмыс істеді және дін қызметкері ретінде бойдақ өмірге бейімделуге ұмтылды. Дахау концлагерінде Йозеф Фишермен бірге Дахаудағы алғашқы Шенштадт тобын құрды, бірақ 1942 жылғы ашаршылықта олардың жиналыстарын тоқтатуға мәжбүр болды. 1943 жылдан бастап Карл Лейзнер "Виктор в винкулисе Марияе" ("Марияның тізгініндегі жеңімпаз") тобына қосылды, осылайша негізін қалаушы Йозеф Кентенихтің төңірегіндегі Шенштадт мүшелерінің қатарына ілікті. Осы топтың идеалдары мен бауырластығынан Карл Лейзнер өкпе туберкулезімен ауырған және концлагердегі қиын жағдайлармен күресіп, тағдырын Құдайдың еркі ретінде қабылдап, өмірін шейіт ретінде құрбан етуге күш алды.