Кіріспе

1980 жылы Боб Марлидің "Redemption Song" әні жарық көрді. Бұл Боб Марли мен The Wailers тобының Крис Блэкуэлл продюсерлік еткен және Island Records лейблынан шыққан он екінші альбомының соңғы әні. Бұл ән Марлидің ең ұлы туындыларының бірі деп есептеледі. Әннің маңызды сөздері панафрикалық ойшыл Маркус Гарвидің "Атқарылған жұмыс" деген сөзінен алынған, оны Марли 1979 жылдың шілдесінде Амандла фестивалінде көпшілік алдында оқыған. Боб Марлидің көптеген басқа әндерінен өзгеше, бұл ән тек оның ән салуы мен акустикалық гитарада ойнауынан тұратын, басқа да музыкалық аспаптарсыз, жеке акустикалық жазба болып табылады. Ән G мажор тонында орындалады.

Тарих

Ән 1979 жылы жазылған деп хабарланады, алғаш рет "Dada Demos" деп аталатын демо-таспасында пайда болды. Онда басқа жарияланбаған тректер мен ескі әндердің қайта жазылғандарының арасында "Could You Be Loved?" әнінің ерте нұсқасы да бар еді. Неміс журналисі Тея Шванер 1976 жылы Гамбургтегі тур кезінде Марлидің "Redemption Song" әнін орындағанын көргенін айтады, бірақ ол оны басқа әнмен шатастырған болуы мүмкін. Боб Марлиге бірнеше жыл бұрын аяғындағы қатерлі ісік диагнозы қойылған, ол 1981 жылы оның өмірін қиды. Рита Марлидің сөзінше, "Ол жасырын түрде қатты ауырсынуға ұшырады және өліммен күресті, бұл ерекшелік альбомда, әсіресе осы әнде анық байқалады". Uprising альбомына жазылғаннан кейін, ән алғаш рет 1980 жылдың 30 мамырында Швейцарияның Цюрих қаласында Uprising Tour-дың ашылу концертінде орындалды және сол турдың барлық белгілі концерттерінде орындала берді. Әннің кем дегенде екі музыкалық видеосы бар: біреуі Ямайка радио хабарларын тарату корпорациясы жасаған, онда Марли мен оның клавишшісі Эрл Линдо гитарада бірге ойнайды, екіншісі 1980 жылдың қыркүйегінде Марли репетиция үзілісінде болғанда және оның тобы мүшелері тыңдап отырғанда түсірілген. Тірі концерттерден тағы бірнеше аудио және бейне жазбалары бар, соның ішінде 1980 жылдың 13 маусымында Германияның Дортмунд қаласында өткен концерт, ол 2014 жылғы ресми Uprising Live жинағына енген. "Redemption Song" әні 1980 жылдың қазан айында Ұлыбритания мен Францияда сингл ретінде шығарылды және әннің толық топтық орындалуын қамтыды. Бұл нұсқа 2001 жылы Uprising қайта шығарылғанда, сондай-ақ 2001 жылы One Love: The Very Best of Bob Marley & The Wailers жинағында бонус трек ретінде қосылды. Тірі орындалымдарда әнге толық топ қолданылса да, соло орындалу тыңдаушыларға ең таныс болып қала береді. 2004 жылы Rolling Stone журналы әнді "Барлық уақыттың 500 ең ұлы әні" тізімінде 66-шы орынға қойды. 2010 жылы New Statesman журналы оны "20 ең үздік саяси ән" тізіміне енгізді. 2020 жылдың 5 ақпанында (оны 75 жасқа толған күні қарсаңында) Марлидің мұрагерлері әнге арналған ресми анимациялық бейнероликті жариялады. Бұл сондай-ақ әннің шығуының 40 жылдығын атап өту мақсатында жасалды.

Мағынасы мен әсері

Ән тыңдаушыларды "ақыл-ой құлдығынан өзіңді босатуға" шақырады, себебі "ешкім біздің санамызды бізден басқа азат ете алмайды". Бұл сөздер Маркус Гарвидің 1937 жылғы қазан айында Сидней, Нова-Скотиядағы Менелик Холлда сөйлеген сөзінен алынған және оның "Black Man" журналында жарияланған: Біз ақыл-ой құлдығынан өзімізді босатамыз, өйткені басқалар денеңді босата алады, бірақ санаңды – ешкім, тек өзің ғана. Ақыл – сенің жалғыз билеушің, жолыңды басқаратын күш. Ақылын дамыта да, пайдалана да білмейтін адам, ақылын қолданатын басқа адамның құлына айналады. 2009 жылы ямайкалық ақын және теледиктор Мутабарука "Redemption Song" әнін ямайка музыкасы тарихындағы ең ықпалды жазу деп атады. 2017 жылы "Redemption Song" әні BBC Radio 4 арнасының "Soul Music" бағдарламасының 25-ші эпизодында көрсетілді – бұл бағдарлама танымал музыкалық шығармалар мен олардың эмоционалдық күшін зерттейтін деректі фильмдер сериясы. Бағдарламаға Марлидің көркемдік директоры Невилл Гаррик, Ямайканың ақыны Лорна Гудисон, «Грэмми» жүлдесінің иегері Джон Легенд және «Wailers» тобының гитарисі Дон Кинси қатысты. "American Songwriter" журналының 2019 жылғы мақаласында Джим Бевиглия бұл әнді Марлидің бұрынғы музыкасынан "ерекшелену" ретінде талдады: Марли табиғаттың күші соншалық, жаңа ортада болғандықтан өзінің ерекшелігін жоғалтпады. Оның мансабындағы ырғақтың тапқырлығын өлеңдер арасындағы аспаптық үзілістерде естіп көруге болады. Оның дауысы ерекше күшпен дыбысталады, әсіресе, ол кейбір жолдарды айту кезінде оларға ерекше мән беру үшін, сондай-ақ "жеңіспен" сөзін керемет жеткізу үшін жасаған тәсілінен. Басқа ән жазушылар ырғақты дұрыс сақтау үшін бірнеше сөздерді қосуы мүмкін еді, бірақ Марлидің таңдауы осы сөзге қосымша мағына берді.

Мұқабалар

Манфред Маннның Earth Band тобы 1982 жылы шыққан Somewhere in Afrika альбомында әнді бейімдеді. Бұрын қысқа нұсқасы жеке таспа ретінде шығарылған болатын. Екі аранжировка да "No Kwazulu" деп аталды және апартеидке қарсылық білдіру үшін Марлидің түпнұсқа әнін зулу және кхоса әндерімен біріктірді. Альбомдық нұсқасында Манфред Маннның осы үлгіде жазған "Африканың бауырлары мен қарындастары" деген әні де бар. Концерттік өнерпаздарында топ Марлидің түпнұсқасына жақын аранжировканы таңдады, оны Budapest Live және Mann Alive альбомдарында естіуге болады. U2 тобының Боносы 1992 және 1993 жылдар аралығында 16 Zoo телешоуында Redemption Song әнін жеке акустикалық орындауда шырқады, содан бері ол және The Edge оны түрлі шараларда және спонтанды қойылымдарда орындады. No Use for a Name тобы да бұл әнді 1995 жылғы ¡Leche con Carne! альбомында орындады. Джексон Браун осы әнді рок-н-ролл даңқы залына арналған концертте орындады. Ән келесі жылы шыққан, осы атпен аталатын CD-де жарияланды. Стиви Уандер 1996 жылы шыққан "Get on the Bus" альбомында осы аттас фильмге арналған әнді жазды. Ол сондай-ақ 1996 жылы Stevie Wonder жинақ альбомы Song Review: A Greatest Hits Collection-да жарық көрді. Wyclef Jean 2001 жылдың 21 қыркүйегінде Америка: Батырларға құрмет концерті үшін осы әнді орындады. The Clash тобының Джо Стрэммері осы әннің каверін жазды, ол 2003 жылы Streetcore альбомында жарық көрді, онда оның сол кездегі қосалқы тобы The Mescaleros қатысты. Стрэммер бұл әнді Джонни Кэшпен дуэт ретінде American IV: The Man Comes Around альбомы үшін түсірілген соңғы сессияларда орындады, бұл нұсқа кейін Unearthed жинағында жарық көрді. Джон Легенд 2020 жылы шыққан Bear Witness, Take Action альбомында да осы әнді орындады. Леон Бриджес 2024 жылы түпнұсқалық орындаушының өмірін еске алатын "One Love" фильмінің аясында осы әнді қайта жазды.