Кіріспе

Атлит тұтқын лагері — 1930 жылдардың соңында Палестина Мандатының билігі Хайфаның оңтүстігінде, қазіргі Израильдің жағалау жазығында құрған концентрациялық лагерь. Британдық үкімет кезінде ол негізінен әкімшілік қамауда ұсталған еврейлер мен арабтарды ұстау үшін пайдаланылды; көбінесе ресми кіру рұқсаты жоқ еврей иммигранттарын ұстады. Он мыңдаған еврей босқындары тікенекті сыммен және күзет мұнараларымен қоршалған лагерьде ұсталды. Бүгінде Атлит лагері орнында рұқсатсыз еврейлердің алия тарихын қамтитын мұражай бар. 1987 жылы Израиль бұл жерді Ұлттық мұра орны деп жариялады.

Тарих

1930 жылдары британ үкіметі құрған Атлит лагері тікенді сыммен және күзет мұнараларымен қоршалған. 1930 және 1940 жылдары тұтқындалғандардың көпшілігі – Германия басып алған Еуропадан келген еврей босқындары еді. Атлит лагерінде ер адамдар бір жаққа, әйелдер екінші жаққа жіберілді. Оларды ДДТ шашыратып, содан кейін киімдерін шешіп, душқа кіруге мәжбүр етті. 1939–1948 жылдары ондаған мың еврей иммигранттары осында қамалды, ерлер мен әйелдер тікенді сыммен бөлінді. Кейбір қамаудағылар 23 айға дейін ұсталды.

Екінші дүниежүзілік соғыс (1939-1942 жылдары лагерь)

Палестиналық немістердің кейбірі, соның ішінде өз колонияларында тұратын, нацистерді ашық қолдаған Темплерлер британдық билік тарапынан жау азаматтары деп жарияланды және депортацияға жіберуден бұрын Атлитте ұсталды. 1940 жылдың қарашасында британдық билік 5 мың иммигрантты Маврикийдегі тұтқын лагерлеріне жіберуді шешті. Осы депортацияға арналған кемелердің бірі – "Патрия" кемесі. Депортацияны тоқтату үшін 25 қарашада Палестинадағы еврейлердің жер асты әскері Хагана кеменің қоймасында бомба жарылды. Жарылыс зарядының мөлшері қате есептелгендіктен, кеме жылдам батып кетті. Кемеде 1800 босқын болды; апат салдарынан 216 адам суға батып қайтыс болды. "Патрия" кемесінен аман қалғандар Атлитте ұсталды және Маврикийге депортацияланбады. Олар бірнеше айдан кейін босатылды. 1941 жылдың наурыз айында "Дариен II" кемесі 800 босқынмен келді. Олар 1942 жылдың қыркүйегіне дейін Атлит лагерінде ұсталды, содан кейін лагерь жабылды.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі британдық лагерь (1945-1948)

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1945 жылы Атлит лагері қайта ашылды, себебі Палестинаға көшіп келушілер саны арта түсті. Олардың көпшілігі Еуропадағы қашқын лагерьлерінен Холокосттан аман қалғандар еді, және олар Бериха мен Хаапала ("Алия Бет") құпия көші-қон желісі арқылы сапар жасады. 1945 жылдың 10 қазанында Пальмах (Хагананың арнайы күштер бөлімшесі) лагерьге шабуыл жасап, 208 тұтқынды босатып, олар қашып кетті. Ицхак Рабин, сол кезде жас офицер болған, бұл шабуылды жоспарласа, Нахум Сариг оған басшылық етті. Осы оқиғадан кейін британдықтар көшіп келушілерді Кипрдегі интернациялық лагерьлерге жер аударып жіберді. Бұл лагерьлер 1946 жылдан Израиль мемлекеті құрылғанға дейін жұмыс істеді.

Израиль соғыстары (1948-49, 1967-70)

1948 жылғы Араб-Израиль соғысы кезінде Атлит тұтқын лагері соғыс тұтқындары мен жергілікті арабтарды ұстау лагері ретінде пайдаланылды. 1967 жылғы соғыстағы Мысыр, Сирия және Иордания әскерлерінен алынған тұтқындар, сондай-ақ Ливан азаматтары да Атлит лагерінде ұсталды.

Мұражай

Барактардың бірі қайта жаңартылды, бұрынғы тұтқындар сыйлаған киім-кешек, кітаптар, қуыршақтар және күнделікті қолданылатын заттармен бірге. Сонымен қатар, Холокост кезінде жақындарынан айырылған адамдар достарын және отбасы мүшелерін табу ниетімен өздерінің есімдерін және туған елдерін қабырғаларға сызған тақтайшалар да көрсетілген.