Кіріспе

Норвегиялық саясаткер (1945–2024)

Штейнар Бастесен (26 наурыз 1945 – 18 ақпан 2024) – норвегиялық саясаткер, балықшы және кит аулаушы. Ол 1997 жылы Норвегияның Стортингіне тәуелсіз кандидат ретінде алғаш рет сайланды, ал 1999 жылы жағалау партиясын (Kystpartiet) құрып, оған жетекшілік етті. Ол партияны 2005 жылдың наурызына дейін, партия мүшелері арасындағы ішкі келіспеушіліктер оны басшылықтан бас тартуға мәжбүр еткенге дейін басқарды. Бастесен Стортингтегі өкілдігін алты айдан кейін, 2005 жылғы сайлауға дейін сақтап қалды.

Өмір және мансап

Штейнар Бастесен Дённада балықшы Ингварт Мейер Бастесен мен үй шаруасындағы Карли Эдварданың (құрмет аты Эдвардсен) отбасында дүниеге келді. Ол алғаш рет 1953 жылы 8 жасында әкесімен бірге кит аулауға қатысты, ал 1971 жылы 26 жасында өзінің алғашқы кит аулау кемесін сатып алды. Сол жылы ол Норвегияның теңіздегі құтқару қоғамынан қатты дауыл кезінде апатқа ұшыраған адамдарды құтқарып, марапатталды. 1997 жылы канадалық кит аулауға қарсы белсенді Пол Уотсон NRK сұхбатында Бастесен оны өлтірумен қорқытқан деп мәлімдеді. Бастесен бұл айыптауды күшпен жоққа шығарды және NRK-ны сұхбатты эфирге жібергені үшін ар-намысын қорлау үшін сотқа берді. Бастесен Осло аудандық сотында жеңіске жетті, бірақ 2002 жылы апелляциялық сотта жеңілді, себебі сот Уотсонның айыптауын журналистік қызығушылық тудыратын мәселе деп тапты. 1998 жылы Бастесен "Азат Вилли" фильмдерінен танымал Кико китін өлтіріп, етін Африкаға гуманитарлық көмек ретінде жіберу керектігін айтты. Бұл оның китті табиғи ортаға қайтаруға миллиондаған доллар жұмсалып жатқанын естігендегі реакциясы болды.

Денсаулық мәселелері мен өлім

Бастесен өмірінің соңғы онжылдықтарында денсаулық мәселелерімен күресті, ол кейіннен оны денсаулыққа зиянды өмір салты, шамадан тыс ішімдік ішу және тым көп жұмыс істеуге байланысты деп айтты. 2001 жылдың соңында ол бірнеше инсультты басынан өткізді, нәтижесінде бірнеше ай ауруханада жатты. Алғашқы апталарда оның тірі қалатыны белгісіз болды, бірақ ол ақырында толыққанды жазылып шықты. 2009 жылы 64 жасқа толған күні тағы да жеңіл инсульт алды, бірақ тез арада қалпына келді. Содан кейін оған простата қатерлі ісігі диагнозы қойылды, бірақ ол толыққанды жазылып шықты. Бастесен денсаулығын жақсарту үшін жаттығулар жасауды бастады және өмір салтын өзгертті, 30 кг (66 фунт) салмақ жоғалтты. Бастесен 2024 жылдың 18 ақпанында үйінің жанында суға батып қайтыс болды, оның өмірі 78 жылды құрады.