Кіріспе

Баргело – математикалық үлгіде тігілген, тік, жалпақ тігістерден тұратын кестелеудің бір түрі. Оның аты Флоренциядағы Барджелло сарайындағы "жалын тігісі" үлгісі бар орындықтардан шыққан. Дәстүр бойынша Баргело жүнмен матаға тігіледі. Осылай тігілген кестелер өте берік болады. Олар жастықтарға, төсеніштерге, тіпті кілемдерге қолдануға жарамды, бірақ киімге емес. Көптеген дәстүрлі туындыларда барлық тігістер тік болып келеді және екі немесе одан да көп жіп арқылы жасалады. Дәстүрлі суреттер өте түрлі-түсті, бір түстің көптеген тондарын пайдаланады, бұл күрделі көлеңке эффектілерін тудырады. Үлгілер табиғатымен геометриялық, бірақ өте стильдес гүлдерге немесе жемістерге де ұқсауы мүмкін.

Тарих

Көптеген дәстүрлі қолөнерлер сияқты, Барджеллоның шығу тегі толыққанды құжатталмаған. Флоренциядағы Барджелло мұражайында оның ерте мысалдары болғанымен, мажарлық байланыстың болуы мүмкін екенін көрсететін құжаттар бар. Біріншіден, Барджелло мұражайының инвентаризациясындағы орындықтар "17 ғасырдағы, арқасы мен орындығы punto unghero (мажар тігісімен) жасалған" деп сипатталған. 18 ғасырда Мажарстан патшайымы Мария Тереза Барджелломен айналысқан, ал оның жұмыстары Мажарстан Ұлттық мұражайында сақталған. Печек сондай-ақ мажар ақсүйек әйелдерінің осы қолөнермен айналысқандығы туралы әңгімелерді айтады, оның ішінде мажар ханшайымының Медичи әулетіне үйленгені және Польшаның Ягелло әулетіне үйленген Мажарстан ханшайымы Ядвига (Хедвиг) туралы да айтылады. Бұл екі қолөнердің жеке дамығандығы ма, әлде бір-біріне әсер еткендігі ма, әзірге белгісіз. Барджелло және мажар тігісі екеуі де әдемі түсті болып келеді, бір түстің көптеген тондарын пайдаланады, нәтижесінде күрделі көлеңкелі эффектілер пайда болады. Үлгілер көбінесе геометриялық пішіндес, бірақ стилделген гүлдерге немесе жемістерге де ұқсауы мүмкін.

Барджелло техникасы

Барджелло – бұл тек тігіс техникасы ғана емес, сонымен қатар тігістердегі түстердің ауысуы арқылы жасалған өрнектерді де білдіреді. Осы бөлімде тік тігіс, оның түс және "қадам" арқылы әртүрлі өрнектерді қалай құруға қолданылатыны туралы айтылады.

Тік тігістер

Көпшілік келіседі, дәстүрлі Баргелло туындыларында тік тігістердің (диагональді тігістерге қарағанда) қатары болады. Негізгі элемент әдетте төрт жіптен тұратын тік тігіс, бірақ басқа биіктіктер де болуы мүмкін. Кейбір Баргелло туындыларында тек бір биіктіктегі тігіс қолданылады, бірақ тіпті ең ерте туындыларында да (мысалы, Баргелло музейіндегі орындықтар) тігістердің әртүрлі биіктіктері үйлестіріледі.

Қадам басу

Барджелло өрнектері тік тігістерді қадамды түрде жылжыту арқылы немесе тік бағытта ығыстыру арқылы қалыптасады, әдетте екі жіппен (яғни төрт жіптің жартысына тең). Қадамдардағы өрнектер мен түс өзгерістерінің үйлесімі түпкілікті өрнектің қалай пайда болатынын анықтайды.

Жалын (таза) мен қисық мотивтер

Егер тік тігістерді жылдам төмендетсе, суретте өткір ұштар немесе зигзагтар пайда болады. Мұндай Барджелло мотиві көбінесе "жалын тігісі" деп аталады. "Жалын тігісін" Барджелло мұражайындағы орындықтарда кездестіруге болады. Егер қадамдар біртіндеп болса, сурет қисық болып көрінеді. Барджеллоның дәстүрлі қисық мотивтеріне медальондар мен ленталар кіреді.

Жалынның зигзагты (жарқын)

Тігістер сурет үстінен тікелей және анық өтеді.

Алмаздар (таза)

Тігістер суреттердің үстінен қабырғалы түрде өтеді және түс өзгерістері алмастардың пайда болуына әкеледі.

Таспалар (бұрышты)

Тігістер әртүрлі түстермен біртіндеп жасалады.

Медальон (көгілген)

Тігістер біртіндеп жылдамдатылып, түс өзгерістері шарлар немесе медальондардың пайда болуына себеп болады.

Қазіргі заманғы Барджелло

1960 жылдары Барджеллоның қайта жаңғыруынан бері техника әртүрлі бағыттарға қарай дамыды. Дәстүрлі Барджелло тігіліп келе жатса да, қазіргі заманғы дизайнерлер дизайн мүмкіндіктерінің ауқымын кеңейтті.

Барджелло жолақтарынан үлгі алу құрылғылары

Таспа үлгілерін жасаушылар өз үлгілеріне Барджелло мотивін, басқа тігістермен бірге қосуы мүмкін. Дәстүрлі Барджеллодан өзгешелігі, мұндай таспалар таспа үлгілерінде қолданылатын мақта, жібек немесе зығыр жіптерімен тігіледі.

Барджелло жапсырмалары

Баргелло кестесінен басқа, қазір баргелло жапқыштары да бар, онда баргелло кестесінде қолданылатын өрнектер бірдей биіктіктегі, бірақ әртүрлі ендегі мата жолақтарынан құрастырылады. Баргелло жапқыштары жолақтап тігіледі; мата ұзын жолақтарға кесіліп, түстердің біртіндеп өзгеретін топтарына тігіледі. Содан кейін жолақтар шаршылар мен тіктөртбұрыштар қатарына кесіліп, әртүрлі өрнектер жасау үшін біріктіріледі.