Кіріспе

Карфаген түрмесі – Иллинойс штатының Карфаген қаласындағы тарихи ғимарат. Ол 1839 жылы салынған және ең көп танымал болғаны – 1844 жылы Соңғы күндердің қасиеттілері қозғалысын құрған Джозеф Смит және оның інісі Хайрумның шамамен 150 адамнан тұратын көтерілісшілер тобынан қаза табу орыны ретінде белгілі. 1973 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне (NRHP) енгізілді және Иса Мәсіхтің Соңғы күндердің қасиеттілері шіркеуі (LDS Church) оны жанындағы келушілер орталығымен бірге тарихи ескерткіш ретінде басқарады.

Тарих

Түрме 1839 жылы салынған, жақын жерден алынған қызыл әктастан тұрғызылған. Ғимарат тіктөртбұрышты, ұзындығы 29 фут (9 метр), ені 35 фут (11 метр). Бұл екі қабатты, шатыры үшбұрышты ғимарат. Карфаген түрмесі сол дәуірде салынған басқа да округтік түрмелер сияқты, ұсақ ұрылар мен борышкерлерді қамауға, ал зорлық-зомбылық жасаған қылмыскерлерді уақытша ұстауға арналған. Бірінші қабаттың солтүстік-батыс бұрышында борышкерлерге арналған бөлме, ал екінші қабаттың солтүстік жағында – «қылмыскерлер камерасы» немесе түрме орналасқан. Түрме бастығының отбасының тұрғын жайына бірінші қабатта ас үй мен асхана, екінші қабатта жатын бөлме кірген. Кейіннен шағын «жазғы ас үй» салынды. 1844 жылдың маусым айында Смит «Науву Экспозитор» газетін – Смиттердің діни ұстанымдарын сынаған жалғыз санының басылымын жоюға бұйрық бергені үшін талқылау үшін түрмеге келді. Оған оның інісі Хайрум, және соңғы күндердің қасиеттілері Джон Тейлор мен Уиллард Ричардс қосылды. 27 маусымда бір топ адам түрменің жоғарғы бөлмесіне шабуыл жасап, Смиттерді өлтірді. Тейлор ауыр жарақат алды, ал Ричардс жеңіл жарақаттанды. Хайрум Смит 1844 жылдың ақпан айында 44 жаста, ал Джозеф Смит 1843 жылдың желтоқсан айында 38 жаста болды.

Қалпына келтіру

Ғимарат 1866 жылға дейін түрме ретінде қолданыла берді, содан кейін жеке тұрғын үй ретінде пайдаланылды. 1903 жылы LDS шіркеуі оны сатып алды және 1935 жылы жартылай қалпына келтіру жұмыстары аяқталды. Ол 1973 жылғы 30 наурызда NRHP тізіміне енгізілді. 1989 жылы шіркеу түрмені толығымен қалпына келтіріп, ғимаратты 1844 жылғы түріне қайтарды. Қайта жаңартуға кіреберіс орталығын кеңейту және бүкіл ауданды жаңарту да кірді. Карфаген түрмесінде экскурсиялар ұйымдастырылады, оның ішінде түрме бастығы мен оның отбасы ұйықтаған, оқ тесігі бар бастапқы есік және Смит ағайындылары ұсталған жерлер көрсетіледі. 2020 жылы COVID-19 пандемиясының салдарынан Карфаген түрмесі мен Наувоу аймағындағы басқа да тарихи орындар уақытша жабылды.