Кіріспе
Серум және басқа да дене сұйықтықтарын ғылыми зерттеу
Серология – серум және басқа да дене сұйықтықтарын ғылыми зерттеу саласы. Көбінесе бұл термин серумдағы антиденелерді диагностикалық тұрғыдан анықтауға қатысты қолданылады. Мұндай антиденелер әдетте инфекцияға (нақты бір микроорганизмге қарсы), басқа шетелдік белоктарға (мысалы, үйлеспейтін қан құю кезінде) немесе өз белоктарына (аутоиммундық аурулар болғанда) жауап ретінде пайда болады. Қай жағдайда болсын, процедура қарапайым.
Serology is the scientific study of serum and other body fluids. In practice, the term usually refers to the diagnostic identification of antibodies in the serum. Such antibodies are typically formed in response to an infection (against a given microorganism), against other foreign proteins (in response, for example, to a mismatched blood transfusion), or to one's own proteins (in instances of autoimmune disease). In either case, the procedure is simple.
Серологиялық сынақтар
Серологиялық тестілеулер – пациенттің үлгісінде антиденелер мен антигендерді анықтауға қолданылатын диагностикалық әдістер. Серологиялық тестілер инфекцияларды және аутоиммундық ауруларды диагностикалау, адамның белгілі бір ауруларға иммунитетінің бар-жоғын тексеру және қан тобын анықтау сияқты көптеген жағдайларда қолданылуы мүмкін. Антиденелер мен антигендерді анықтау үшін ELISA, агглютинация, преципитация, комплементті бекіту, флуоресцентті антиденелер және соңғы кезде химилюминесценция сияқты бірнеше әдістер қолданылады.
Микробиология
Микробиологияда серологиялық тесттер адамның нақты бір патогенге қарсы антиденелерінің болуын анықтау үшін, немесе адамның сынағында патогенге тән антигендерді іздеу үшін қолданылады. Иммундық жүйесі әлсіреген адамдарда, себебі олар антиденелердің азырақ мөлшерін өндіреді, сондай-ақ инфекцияның бастапқы кезеңінде антибиотиктер қабылдаған адамдарда антиденелерді тексерудің жалған теріс нәтижелері кездесуі мүмкін.
Қан құюға арналған дәрілік заттар
Қан тобын анықтау әдетте серологиялық әдістермен жүргізіледі. Адамның қан тобын анықтайтын қызыл қан жасушаларындағы антигендер антиденелер қамтылған антисероумдар арқылы анықталады. Антиденелер сәйкес антигенді танытқан қызыл қан жасушаларына байланысқанда, олар қызыл қан жасушаларының бірігуіне (агглютинациялануына) себеп болады, оны көзбен байқауға болады. Адамның қан тобының антиденелерін тиісті антигенді танытқан жасушаларға плазма қосып, агглютинация реакцияларын бақылау арқылы да анықтауға болады. Трансфузиологияда қолданылатын басқа серологиялық әдістерге кросс-сәйкестік және тікелей және жанама антиглобулин сынақтары жатады. Қан құю алдында донордың қаны реципиентке сәйкес келе ма екенін анықтау үшін кросс-сәйкестік жүргізіледі. Бұл процедура реципиент плазмасын донордың қан жасушаларына қосудан және агглютинация реакцияларын бақылаудан тұрады. Жанама антиглобулин сынағы қан құю кезінде реакция тудыруы мүмкін антиденелерді анықтауға және белгілі бір қан тобының антигендерін анықтауға қолданылады.
Иммунология
Серологиялық тесттер аутоиммундық ауруларды диагностикалауға, адамның өз тіндеріне қарсы бағытталған қалыпсыз антиденелерді (автоантиденелерді) анықтау арқылы көмектеседі. Әр адамның иммунологиялық профилі әртүрлі болады.