Кіріспе
Бір немесе бірнеше паратиреоидты безді хирургиялық жолмен алу. Паратиреоидектомия – (әдетте) төрт паратиреоидты бездің бірін немесе бірнешесін хирургиялық жолмен алу процедурасы. Бұл процедура осы бездердің шамадан тыс паратиреоидты гормон (ПТГ) өндіруіне байланысты аденоманы немесе гиперплазияны жою үшін қолданылады: гиперпаратиреоз. Бұл бездер әдетте төрт болып, қалқанша безінің артқы бетіне жақын орналасқан, бірақ олардың нақты орналасуы өзгеріп отыруы мүмкін. ПТГ деңгейінің жоғарылауы анықталғанда, паратиреоидтық бездің патологиялық тінінің болуын және орналасқан жерін растау үшін сестамиби сканері немесе ультрадыбыстық тексеру жүргізілуі мүмкін.
Parathyroidectomy is the surgical removal of one or more of the (usually) four parathyroid glands. This procedure is used to remove an adenoma or hyperplasia of these glands when they are producing excessive parathyroid hormone (PTH): hyperparathyroidism. The glands are usually four in number and located adjacent to the posterior surface of the thyroid gland, but their exact location is variable. When an elevated PTH level is found, a sestamibi scan or an ultrasound may be performed in order to confirm the presence and location of abnormal parathyroid tissue.
Көрсеткіштер
Паратиреоидектомияның негізгі көрсеткіші – біріншілік гиперпаратиреоидизм, яғни паратиреоид бездерінің біреуі немесе бірнешеуі артық паратиреоид гормоны өндіретін жағдай. Біріншілік гиперпаратиреоидизмнің барлық жағдайларында хирургиялық араласу қажет емес, бірақ бұл жағдай маңызды симптомдарға немесе бүйректерге (нефрокальцинозға) немесе сүйек денсаулығына (остеопорозға) әсер етсе, сондай-ақ 50 жасқа дейінгі адамдарда, тіпті ешқандай симптомдары болмаса да, операция жасау ұсынылады. Паратиреоид ісігінің қатерлі екенін (яғни басқа тіндерге таралуға немесе басқа ағзаларға сіңіп кетуге қабілетті) болжау әрқашан мүмкін емес. Сондықтан, паратиреоид карциномасына күдік болған жағдайда да операция жасау қажет.
Процедура
Операция жалпы анестезиямен (есінен шығып, ауырсынусыз) немесе жергілікті анестезиямен (ауырсынусыз) жүргізіледі. Хирург көмекейдің (Адам алмасының) астында, мойынға шамамен бір дюймдік кесу жасап, проблемалы паратиреоид бездерін анықтайды. Операцияға дейінгі сестамиби сканилеуі бездердің орналасқан жерін анықтауға көмектеседі. Бұған қоса, операция кезіндегі ПТГ гормонының мониторингімен бірге қолданғанда хирургиялық араласудың ауқымын шектеуге де пайдаланылуы мүмкін. Қанша паратиреоид безі алынады, бұл нақты проблемаға немесе ауру процесіне байланысты болады. Гипопаратиреозды болдырмау үшін бірқатар паратиреоидтық тіндерді қалдыру қажет. Операциядан кейінгі жазылу әдетте жылдам болады. ПТГ деңгейі 10–15 минут ішінде қалыпқа келеді және операция кезіндегі жедел бағалау арқылы расталуы мүмкін. Дегенмен, қалған паратиреоид бездерінің қалыпты жұмыс деңгейіне оралуы бірнеше сағаттан бірнеше аптаға дейін созылуы мүмкін (олар демалып қалған болуы мүмкін). Сондықтан гипокальциемия белгілерін болдырмау және жоғалған сүйек массасын қалпына келтіру үшін кальций препараттары жиі қажет болады. Пациент жартылай Фоулер күйінде жатқызылады және мойны созылады. Ұқыпты Кохер кесігі жасалып, платизма бұлшық еті көлденеңінен тілінеді. Желбезек бұлшықтары қалқанша безінен ажыратылады. Содан кейін қалқанша безі жылжытылады және паратиреоид артериясының қанмен жабдықталуы тігіспен байланады. Паратиреоид аденомасы толығымен анықталып, алынып тасталады. Операция кезіндегі ПТГ мониторингі осы кезде басталуы мүмкін және егер аденома толығымен алынған болса, ПТГ деңгейінің төмендеуін көрсетеді.
Асқынулар
Қисмалды паратиреоидектомиядан кейін жеңіл гипокальциемия жиі кездеседі, бірақ кейбір адамдарда кальций деңгейінің тұрақты түрде ұзаққа созылуы байқалады. Бұл "аштық сүйек синдромы" деп аталады. Резекцияланбаған паратиреоидты бездердің қайта жандануына және қалыпты немесе жоғары ПТГ деңгейін өндіруіне қарамастан, қан сарысуындағы кальций деңгейі төмен болып қалады. Сүйек ішінде кальцийдің кіруі мен шығуы арасындағы тепе-теңдік бұзыла береді, кіруге қарай ықпал етеді. Сүйек PTH-қа қарамастан минералдарды сіңіріп алатындықтан "аштық" деп есептеледі; кальций, магний және фосфат сүйектерге жиналып, гипокальциемияға, гипомагнезиемияға және гипофосфатемияға алып келеді. Ұзақ мерзімді кальций толықтыру қажет болуы мүмкін. Аштық сүйек синдромы ұзақ мерзімді жүйелі диализден өтетін адамдарда ерекше жиі кездеседі.